نمایش «آلبا» با برداشتی آزاد از نمایشنامه «خانه برناردا آلبا» اثر فدریکو گارسیا لورکا، روایت خود را در فضایی الهامگرفته از آیین زورخانه و با تمرکز بر مسائل و دغدغههای زنان پیش میبرد. این اثر تلاش میکند از دل تقابل سنت، قدرت، زنانگی و آیینهای ایرانی، خوانشی تازه از یکی از ماندگارترین نمایشنامههای جهان ارائه دهد.
در این نمایش، مادری پس از مرگ همسرش میکوشد زنانگی دخترانش را سرکوب کرده و آنها را در حصار محدودیت نگه دارد؛ تصمیمی که سرانجام به بحرانی تلخ و تراژیک منتهی میشود. تمامی نقشهای نمایش را بازیگران زن ایفا میکنند و روایت، رنجها، سرکوبها و دغدغههای زنان را به تصویر میکشد.
نمایش «آلبا» با الهام از نظریه یونگ شکل گرفت
مرسانا برازنده، کارگردان و بازیگر نمایش «آلبا»، در گفتوگو با ایسنا درباره شکلگیری ایده این اثر، اظهار کرد: نوروز سال گذشته هنگام شنیدن پادکستی درباره نمایشهای ایرانی، برای نخستینبار با این نگاه مواجه شدم که ورزش زورخانهای نیز بهعنوان یکی از گونههای نمایش و رقص ایرانی معرفی میشد. از آنجا که یکی از اعضای خانوادهام سالها در این ورزش فعالیت داشت، این موضوع برایم تجربهای آشنا بود و همان لحظه این ایده به ذهنم رسید که میتوان از ظرفیتهای زورخانه در فضای تئاتر استفاده کرد.
وی ادامه داد: همزمان بهدنبال متنی با محوریت زنان و مسائل زنانه بودم. در نهایت تصمیم گرفتم فضای مردانه زورخانه را با جهان نمایشنامه «خانه برناردا آلبا» کنار هم قرار دهم و این دو فضای به ظاهر متضاد را با یکدیگر تلفیق کنم.
این کارگردان تئاتر درباره داستان نمایش اضافه کرد: روایت اثر درباره مادری است که پس از مرگ همسرش، پنج دختر خود را در خانه محبوس میکند و اجازه نمیدهد درباره زندگی، ازدواج یا آیندهشان تصمیم بگیرند. او همه انتخابها را به جای فرزندانش انجام میدهد و همین مسئله زمینهساز شکلگیری بحرانی بزرگ میشود.
برازنده با اشاره به لایههای روانشناختی نمایش بیان کرد: یکی از مفاهیمی که در این متن برایم اهمیت زیادی داشت، نظریه «آنیما» و «آنیموس» از دیدگاه کارل یونگ است. بر اساس این نظریه، هر انسان دارای وجوه زنانه و مردانه است و زمانی به تعادل میرسد که این دو بخش در کنار هم رشد کنند. اگر هر یک از این وجوه سرکوب شود، نتیجه آن میتواند فاجعهآفرین باشد. در نمایش نیز مادر تلاش میکند زنانگی دخترانش را سرکوب کند و همین عدم تعادل، سرنوشت تلخی را رقم میزند.
توانایی بدنی، مهمترین معیار انتخاب بازیگران
وی درباره فرآیند انتخاب بازیگران، خاطرنشان کرد: از آنجا که نمایش دارای میزانسنها و حرکات فیزیکی متعددی است، مهمترین معیار من توانایی بدنی بازیگران بود. علاوه بر بازی دیالوگمحور، باید میتوانستیم روی بدن بازیگران نیز کار کنیم تا تصاویر صحنهای زیبایی شکل بگیرد. به دلیل کلاسیک بودن نمایشنامه، چهره و استایل بازیگران نیز برایم اهمیت داشت. حتی در برخی موارد، بازیگر مستعدتری را کنار گذاشته و فرد دیگری انتخاب شد.
برازنده درباره دشوارترین بخش تولید نمایش اضافه کرد: قرار بود نمایش ۲۰ بهمنماه روی صحنه برود، اما به دلیل شرایط جنگ و فضای ملتهب جامعه، اجرای اثر متوقف شد. همچنین در آن مقطع باید تلاش میکردم گروه را حفظ کنم، سرمایه پروژه از بین نرود و بازیگران همچنان روی تحلیل شخصیتها و تمرینهای خود متمرکز بمانند.
وی با تأکید بر اینکه نمایش را برای طیف گستردهای از مخاطبان تولید کرده است، بیان کرد: از همان ابتدا برایم مهم بود که این اثر تنها محدود به منتقدان و هنرمندان نباشد. موضوع نمایش، یکی از نیازهای امروز جامعه است و زنان و مردان میتوانند با آن ارتباط برقرار کنند. همچنین اولویت نخست من مردم هستند و پس از آن هنرمندان و منتقدان تئاتر، زیرا باور دارم این نمایش میتواند زمینهای برای افزایش آگاهی مخاطبان فراهم کند.
کاهش استقبال مردم، مهمترین دغدغه تئاتر مشهد
این بازیگر تئاتر درباره وضعیت تئاتر مشهد، بیان کرد: هنرمندان حتی پیش از شرایط اخیر نیز با مشکلات مالی و نبود امنیت شغلی مواجه بودند، اما پس از جنگ و با توجه به وضعیت اقتصادی جامعه، استقبال مردم از تئاتر کمتر شده است و این موضوع، هم به هنرمندان آسیب میزند و هم فضای فرهنگی جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد.
مهسا محرابی، بازیگر نمایش «آلبا»، درباره دلیل حضورش در این اثر اظهار کرد: از همان نخستین باری که نمایشنامه را خواندم، به شدت جذب فضای آن شدم، زیرا این اثر به مشکلات، رنجها و بیعدالتیهایی که زنان در جامعه با آن مواجه هستند، میپردازد و همین موضوع برایم بسیار تأثیرگذار بود. پیش از این مجموعه سهگانه نمایشنامههای فدریکو گارسیا لورکا را مطالعه کرده بودم و به آثار او علاقه زیادی داشتم.
این بازیگر تئاتر درباره دشواریهای نزدیک شدن به شخصیت نمایش گفت: رسیدن به این نقش با چالشهای بسیاری همراه بود. من در خانوادهای بزرگ نشدهام که سختیهای مشابه شخصیت نمایش را تجربه کرده باشم، بنابراین لازم بود با تمرین، تحلیل و شناخت بیشتر، خودم را به جهان درونی این شخصیت نزدیک کنم. هرچه عمیقتر به متن نمایش نگاه کنیم، بیشتر متوجه میشویم که با اثری تلخ و دردناک روبهرو هستیم. به همین دلیل، تمرینهای بسیار فشرده و طولانی داشتیم که بتوانیم به شخصیتها نزدیک شویم و حتی اکنون نیز همچنان در حال کار و تلاش برای بهتر شدن اجراها هستیم.
وی با بیان اینکه تئاتر مشهد با کملطفیهای زیادی مواجه است و هنوز بسیاری از مردم شناخت کافی از فضای تئاتر ندارند، افزود: همواره معتقدم هنرمندانی که در حوزه تئاتر فعالیت میکنند باید بیش از گذشته از یکدیگر حمایت کنند، اما متأسفانه این همدلی آنگونه که انتظار میرود در فضای تئاتر مشهد دیده نمیشود.
انتهای پیام
