عبدالله هژبریمنش دوشنبه ۲۶ مرداد در نشست دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به گستردگی بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی، گفت: بیش از ۲۰۰ نوع بیماری در این گروه قرار میگیرد که کودکان و بزرگسالان را درگیر میکند و در کنار مفاصل و بافت همبند، در برخی موارد سایر اندامهای بدن را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
وی اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، عفونتها و فرآیندهای فرسایشی مرتبط با مفاصل، عضلات، رباطها و استخوانها را از جمله عوامل مرتبط با این بیماریها برشمرد و افزود: بسیاری از این بیماریها مزمن و دردناک هستند و میتوانند محدودیتهای حرکتی ایجاد کرده و در موارد شدید، عملکرد فرد و کیفیت زندگی وی را تحت تأثیر قرار دهند.
این متخصص تغذیه بالینی با اشاره به اهمیت کنترل وزن در افراد مبتلا به بیماریهای مفصلی، بیان کرد: اضافهوزن فشار واردشده بر مفاصل تحملکننده وزن را افزایش میدهد و چاقی و آسیبهای مفصلی از عوامل خطر مهم آرتروز محسوب میشوند؛ بهویژه اینکه با افزایش شاخص توده بدنی، احتمال ابتلا به آرتروز زانو نیز بیشتر میشود.
هژبریمنش ادامه داد: کاهش وزن تنها از طریق کمکردن فشار مکانیکی وارد بر مفاصل مؤثر نیست، بلکه کاهش بافت چربی میتواند تولید برخی واسطههای التهابی را نیز کاهش دهد و در نتیجه به کنترل التهاب و بهبود علائم کمک کند؛ بنابراین نگهداشتن وزن در محدوده سالم باید یکی از محورهای مدیریت تغذیهای این بیماران باشد.
وی دریافت متناسب انرژی و پروتئین، ویتامینها، مواد معدنی و اسیدهای چرب امگا-۳ را نیز ضروری دانست و افزود: الگوی غذایی مدیترانهای به دلیل برخورداری از مواد غذایی تازه، انواع میوه و سبزی، غلات کامل، حبوبات، مغزها، ماهی و چربیهای مفید، میتواند انتخاب مناسبی برای تغذیه افراد مبتلا به بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی باشد.
این عضو هیأت علمی درباره منابع غذایی اسیدهای چرب مفید نیز گفت: ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین، ماهی خالمخالی و شاهماهی در کنار منابع گیاهی همچون دانههای کتان و چیا، روغن زیتون فوقبکر و گردو میتوانند به تأمین اسیدهای چرب مورد نیاز بدن کمک کنند.
هژبریمنش توصیه کرد مصرف کربوهیدراتهای تصفیهشده، از جمله نان و برنج سفید و سایر غلات تصفیهشده، همچنین خوراکیهای سرشار از قند مانند شیرینی، کیک، کلوچه و آبنبات کاهش یابد و در مقابل، غلات کامل مانند برنج قهوهای، بلغور و کینوا بیشتر در برنامه غذایی قرار گیرند.
وی همچنین بر کاهش مصرف گوشت قرمز، کره، پنیر و دیگر انواع لبنیات پرچرب تأکید کرد و افزود: گنجاندن طیف متنوعی از میوهها و سبزیجات، بهخصوص انواع توتها، گوجهفرنگی، سبزیجات برگدار تیره و سبزیجات خانواده کلم مانند بروکلی، کلم بروکسل و گلکلم، میتواند ترکیبات گیاهی مورد نیاز بدن را تأمین کند.
این متخصص تغذیه بالینی با اشاره به برخی مواد غذایی و ادویههای دارای ترکیبات ضدالتهابی، گفت: زنجبیل، زردچوبه، کاری و رزماری در صورت مصرف متعادل میتوانند در چارچوب یک الگوی غذایی سالم مورد استفاده قرار گیرند.
وی چای، بهویژه انواع سفید و سبز، مواد غذایی حاوی سویا و شکلات تلخ ساده را نیز از منابع برخی ترکیبات گیاهی و آنتیاکسیدانی دانست که میتوانند در حد اعتدال در رژیم غذایی جای داشته باشند.
هژبریمنش با اشاره به اهمیت ویتامین D در عملکرد سیستم ایمنی و فرآیندهای التهابی بدن، گفت: پایینبودن سطح این ویتامین ممکن است در برخی بیماریهای روماتیسمی با افزایش فعالیت بیماری و شدت علائم همراه باشد؛ چراکه ویتامین D از طریق اثرگذاری بر سلولهای التهابی و پیشالتهابی در تنظیم پاسخ ایمنی نقش دارد.
وی تأکید کرد: میزان دریافت ویتامین D و سایر ریزمغذیها باید بر اساس شرایط هر فرد تعیین شود و در صورت نیاز به مصرف مکمل، ارزیابی و نظر پزشک یا متخصص تغذیه مورد توجه قرار گیرد.
این عضو هیأت علمی همچنین به ارتباط سلامت روده با بیماریهای روماتیسمی اشاره کرد و گفت: تغییر در ترکیب میکروارگانیسمهای روده که با عنوان دیسبیوز شناخته میشود، میتواند با خطر یا شدت برخی بیماریها ارتباط داشته باشد؛ از این رو، حفظ سلامت دستگاه گوارش و دریافت مواد غذایی حاوی پروبیوتیک اهمیت دارد.
هژبریمنش مصرف مواد غذایی مانند ماست پروبیوتیک و غلات کامل و تخمیرشده را در تأمین ترکیبات مفید برای سلامت میکروبیوتای روده مؤثر دانست.
وی درباره مکملهای مورد استفاده در میان برخی مبتلایان به بیماریهای روماتیسمی نیز گفت: فرآوردههایی مانند روغن ماهی، روغن زیتون فوقبکر، زردچوبه یا کورکومین، گلوکزامین، کندرویتین، SAMe، بوسولیا و MSM مورد استفاده قرار میگیرند، اما انتخاب و مصرف مکمل باید با توجه به نوع بیماری، وضعیت فرد و داروهای مصرفی و با نظر متخصص انجام شود.
این متخصص تغذیه بالینی در ادامه، فعالیت بدنی را مکمل اصلاح الگوی غذایی دانست و افزود: فعالیتهای هوازی کمفشار مانند شنا، تمرینهای دامنه حرکتی و تمرینهای تقویت عضلات میتوانند به کاهش علائم، افزایش تحرک و حفظ عملکرد مفاصل کمک کنند.
وی پیادهروی و تمرینهای قدرتی اندام تحتانی را نیز برای افراد مبتلا به آرتروز زانو مفید عنوان کرد و بر تقویت عضلات، حفظ انعطافپذیری و انجام صحیح حرکات ورزشی تأکید کرد.
هژبریمنش در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تأثیر عوامل محیطی بر بیماریهای روماتیسمی، سیگارکشیدن را یکی از عوامل خطر مهم مرتبط با آرتریت روماتوئید دانست و گفت: ترک سیگار باید در برنامه اصلاح سبک زندگی این بیماران قرار گیرد.
وی درباره رژیمهای غذایی خاص نیز توضیح داد: اگرچه برخی مطالعات از فواید حذف محصولات حیوانی یا استفاده از رژیم بدون گلوتن در گروهی از بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید گزارش دادهاند، اما شواهد موجود به اندازهای قطعی نیست که بتوان چنین رژیمهایی را برای همه بیماران توصیه کرد.
این متخصص تغذیه بالینی افزود: حذف خودسرانه گروههای غذایی میتواند دریافت برخی مواد مغذی را کاهش دهد؛ بنابراین تغییرات اساسی در برنامه غذایی باید پس از ارزیابی تخصصی و متناسب با شرایط هر بیمار انجام شود.
هژبریمنش در پایان گفت: کنترل بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی صرفاً به درمان دارویی محدود نیست و رعایت الگوی غذایی متعادل، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی متناسب، ترک سیگار و توجه به سلامت عمومی میتواند در کنار درمانهای پزشکی، به کنترل بهتر علائم و ارتقای کیفیت زندگی بیماران کمک کند.
انتهای پیام
