علی منتظری در ارتباط برخط با نشست منطقهای فرهنگی جهاد دانشگاهی که امروز (سهشنبه، ۲۷ مرداد) در زنجان آغاز به کار کرد، با تأکید بر جایگاه اساسی فرهنگ در این نهاد، اظهار کرد: موضوع فرهنگی و فعالیتهای فرهنگی در جهاد دانشگاهی از جمله مبانی اصولی است که از روز نخست تشکیل این نهاد مورد توجه بوده و اگر در مقاطعی نسبت به امور فرهنگی و جایگاه فرهنگ در جهاد دانشگاهی غفلت شده است، باید آن را جبران کنیم و با ایجاد انرژی جدید و تلاش مضاعف، نقش جهاد دانشگاهی را در صحنه دانشگاه و جامعه حفظ کنیم و ارتقا دهیم.
وی با بیان اینکه اگر بخش فرهنگی و حوزه فرهنگ در جهاد دانشگاهی تقویت نشود، بخشهای دیگر جهاد دانشگاهی نیز آسیب خواهند دید، گفت: شکوفایی حوزه فرهنگ، مقدمه شکوفایی جهاد دانشگاهی در حوزههای پژوهش، فناوری، آموزش، تجاریسازی و اشتغال است و شکوفایی حوزه فرهنگی نیز منوط به حضور جوانان و دانشجویان در مجموعه است. اگر در این زمینه غفلتی صورت گیرد، آثار و تبعات ناگواری برای جهاد دانشگاهی به وجود خواهد آمد، کما اینکه امروز آثار منفی و تبعات مخربی را که غفلت از حوزه فرهنگ در این نهاد ایجاد کرده است، شاهد هستیم.
رئیس جهاد دانشگاهی با تأکید بر ضرورت توجه جدی به حوزه فرهنگی، ادامه داد: اگر میخواهید جهاد دانشگاهی یک نهاد تراز انقلاب اسلامی باقی بماند، باید به تقویت حوزه فرهنگ و بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی توجه جدی شود و مرکز ثقل و اتکای این حوزه نیز باید بر جوانان و دانشجویان باشد.
وی با بیان اینکه باید تلاش کنیم مطالبه مهم رهبر شهید انقلاب از جهاد دانشگاهی را جامه عمل بپوشانیم، گفت: ایشان در سخنانی فرمودند که کار مهم جهاد دانشگاهی، تربیت صحیح فکری و عملی دانشجویان است. ایشان فرمودند علاوه بر کار اساسنامهای این نهاد که عمدتاً فرهنگی و تحقیقاتی است، یک کار مهمتر نیز برعهده جهاد دانشگاهی قرار دارد و آن این است که این خیل جوانان تحصیلکرده در دانشگاه را به رشد و پختگی لازم برساند. این کار بسیار مهم، از حوزه فرهنگی جهاد دانشگاهی آغاز میشود و از همینجا محققان، پژوهشگران و دانشمندان مؤمن، انقلابی و متعهد تربیت خواهند شد که بتوانند مشکلات جامعه و مسائل کشور را در حد توان حل و گرهگشایی کنند. از این رو، معتقدم وظیفه بزرگ ما در ابتدا، در میانه و در انتها با فرهنگ پیوند دارد. بنابراین هر تلاش و کوششی در جهت احیای بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی و توسعه فعالیتهای فرهنگی، از ضروریات است.
رئیس جهاد دانشگاهی با اشاره به اعضایی که در سالهای اخیر به این نهاد پیوستهاند، اظهار کرد: ما در این کشور وظایف حاکمیتی داریم؛ وظایفی که بالاترین مقام مسئول کشور برای ما تعیین کرده است. امیدواریم انشاءالله شرایطی فراهم شود که خدمت حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز برسیم و از رهنمودهای ایشان بهرهمند شویم و چشمانداز و ترسیم وظایف را از لسان ایشان بشنویم تا بتوانیم فعالیتهای خود را دقیقاً بر اساس رهنمودهای ایشان تنظیم کنیم.
وی با بیان اینکه با آشنایی با نظرات رهبر عزیز انقلاب میتوان با اطمینان زیادی گفت که این راه، همان راه رهبر شهید انقلاب است و راه ایشان نیز، همانطور که خود ایشان بارها یادآوری میکردند، راه امام راحل عظیمالشأن است، افزود: بنابراین تکلیف و وظایف ما مشخص است؛ ما موظف هستیم از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن با تمام وجود دفاع کنیم و برای جوانانی که جزو بهترین جوانان کشور هستند، راه را بگشاییم.
منتظری با تأکید بر ضرورت عبور فعالیتهای فرهنگی از ظواهر و توجه به عمق و فطرت جوانان، گفت: کار اعضایی که در حوزه فرهنگ فعالیت میکنند باید از ظاهر عبور کند و به باطن و روح انسان توجه داشته باشد. گاهی تلاش میکنیم از ظاهر به باطن دست پیدا کنیم، در حالی که اگر از فطرت جوانان و انسانها آغاز کنیم، این امر میتواند بر ظواهر نیز اثرگذار باشد. بنابراین باید ضمن توجه به ظواهر، نقطه آغاز فعالیت فرهنگی را شناخت فطرت و برقراری ارتباط با قلب و دل جوانان قرار دهیم.
وی ادامه داد: برای دستیابی به بهترین نتایج، لازم است تفکر، تعقل و تدبیر در فعالیتهای فرهنگی ما موج بزند و از کارشناسان خبره، علما، فضلا و کسانی که هم درد دین و هم درد مردم دارند، استفاده کنیم. همچنین برنامههای فرهنگی جهاد دانشگاهی نباید محدود به گروه خاصی باشد، بلکه باید گستره وسیعی داشته باشد و افراد بیشتری بتوانند از این برنامهها بهرهمند شوند.
رئیس جهاد دانشگاهی با اشاره به محدودیت منابع در این نهاد و نیاز فعالیتهای فرهنگی به منابع مادی و ساختارهای لازم، گفت: با توجه به محدودیت منابع در جهاد دانشگاهی ممکن است شاهد کمتوجهی به این حوزه باشیم و همه افراد حاضر در این نهاد نیز برداشت یکسانی از اهمیت فعالیتهای فرهنگی نداشته باشند. در فعالیتهای فرهنگی، همیشه تعداد زیاد افراد، تعیینکننده نیست، هستههای مؤثر و کارآمد محدود هستند و آنچه اهمیت دارد، تعقل، تدبیر، برنامهریزی و استفاده درست از ظرفیتهاست. در کنار منابع محدود، باید به دنبال ظرفیتها و منابع جدید باشیم و آنها را جذب جهاد دانشگاهی کنیم، همانگونه که در سالهای گذشته نیز در حوزه فرهنگی منابع قابل توجهی جذب شده است.
منتظری با تأکید بر ضرورت پرهیز از تشریفات در فعالیتهای فرهنگی جهاد دانشگاهی، بیان کرد: باید عاطفه و دوستی میان اعضا را توسعه دهیم، همانگونه که در سالهای دور تجربه کردیم، ارتباط ایمانی و عاطفی در حوزه فرهنگی بسیار کارساز و مؤثر بود و آثار آن حتی در سایر حوزهها نیز دیده میشد. نشستها و فعالیتهای فرهنگی باید با سادگی و به دور از تشریفات دنبال شود و اصل، تقویت ارتباط و همدلی میان اعضا باشد.
وی با تأکید بر ضرورت استمرار نشستهای فرهنگی، افزود: امیدوارم این جلسات با قوت و قدرت برگزار شود و نشستهای منطقهای دیگری نیز شکل گیرد. باید در این نشستها طرحهای نو را ارائه کنید و فکرهای جدید را به میدان بیاورید. نگاه اولیه هر طرح نیز باید این باشد که چه میزان مخاطب دارد و تا چه اندازه میتواند جوانان و دانشجویان را جذب کند. باید برنامههای فرهنگی جذاب، با محتوای صحیح فرهنگی، انقلابی و اسلامی طراحی کنیم که بتواند جمعیت زیادی از دانشجویان را با خود همراه کند.
رئیس جهاد دانشگاهی با تأکید بر ضرورت تقویت حضور فرهنگی جهاد دانشگاهی در دانشگاهها، اظهار کرد: تلاش کنید برنامههای خود را در دانشگاه برگزار کنید و در این نشستها رؤسا و مسئولان دانشگاهها را دعوت کنید تا در برنامه حضور داشته باشند و ارتباط جهاد دانشگاهی با دانشگاه تقویت شود.
وی با بیان اینکه باید درباره طرحهایی که دیگر جذابیت لازم را ندارند، با یکدیگر گفتوگو کنیم و آنها را از چرخه فعالیت خارج کنیم، ادامه داد: حتی در انتخاب نام برنامههای فرهنگی نیز باید دقت شود. ممکن است محتوای یک برنامه مناسب باشد، اما نام آن جذابیت لازم را نداشته باشد. بنابراین برای انتخاب نام برنامهها نیز باید فکر و تدبیر کرد و با مشورت و گفتوگو به بهترین گزینه رسید.
منتظری بیان کرد: یکی از نگرانیهای رهبر شهید انقلاب در حوزه فرهنگ این بود که این امور در دست افراد مدبر قرار نگیرد. فعالیت فرهنگی نیازمند وقت گذاشتن، فکر کردن و برنامهریزی است و حتی برای انتخاب نام یک برنامه نیز باید وقت صرف کرد و با یکدیگر مشورت و گفتوگو داشت. بدون فکر، تدبیر و تعقل، کار فرهنگی پیش نمیرود.
وی خطاب به فعالان فرهنگی جهاد دانشگاهی، گفت: کار فرهنگی بسیار اهمیت دارد و توصیه من به اعضای این حوزه این است که در کنار مسئولیتهای فرهنگی، به رشد علمی و فردی خود نیز توجه کنند. لازم است در حوزه فرهنگی، اعضای پژوهشگر و اعضای هیئت علمی نیز به تعداد کافی حضور داشته باشند تا جهاد دانشگاهی از توانمندی علمی و تخصصی بیشتری در حوزه فرهنگی برخوردار شود.
در ادامه این نشست، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی با تأکید بر ضرورت بازنگری در فعالیتهای فرهنگی این نهاد گفت: باید در مدل مواجهه جهاد دانشگاهی با دانشگاه و دانشجو تغییرات جدی ایجاد کنیم و فعالیتهای فرهنگی را متناسب با تحولات نظام اجتماعی دانشگاه بازخوانی و بهروز کنیم.
محمود علیگو اظهار کرد: این نشستها نباید صرفاً به برگزاری یک کارگاه آموزشی محدود شود، بلکه باید فرصتی برای همفکری، تبادل نظر و بازخوانی تجربههای فرهنگی جهاد دانشگاهی باشد.
وی بیان کرد: در این کنگرهها مجموعه فعالیتهای فرهنگی جهاد دانشگاهی مورد بازخوانی قرار میگیرد و با ادبیاتی متناسب با شرایط روز وارد دانشگاه میشویم. این روند موجب میشود جهاد دانشگاهی همواره نسبت به تغییرات نظام اجتماعی دانشگاه بهروز باشد و بتواند متناسب با شرایط جدید، شیوه فعالیت خود را اصلاح کند.
وی ادامه داد: ممکن است در بیرون از مجموعه، تعاریف و تمجیدهای مختلفی از جهاد دانشگاهی مطرح شود، اما خود ما باید دقیقتر بررسی کنیم که چه بودهایم، چه شدهایم و امروز در چه نقطهای قرار داریم. انتظار ما از خودمان باید بیشتر باشد و باید بتوانیم نقاط قوت و ضعف فعالیتهای فرهنگی خود را بهدرستی شناسایی کنیم.
علیگو تأکید کرد: یکی از مهمترین موضوعاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، تغییر در مدل مواجهه جهاد دانشگاهی با دانشگاه و دانشجو است. نمیتوان با همان الگوهای گذشته با دانشگاه و نسل جدید دانشجویان مواجه شد و انتظار داشت فعالیتهای فرهنگی همان اثرگذاری گذشته را داشته باشد.
وی با بیان اینکه شرایط اجتماعی و فضای دانشگاه در طول سالهای گذشته تغییر کرده است، گفت: لازم است فعالیتهای فرهنگی جهاد دانشگاهی متناسب با این تحولات بازخوانی شود و در شیوه ارتباط با دانشجویان، نوع برنامهها و نحوه حضور در دانشگاه تغییرات جدی ایجاد کنیم.
معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی برگزاری نشستهای منطقهای را گامی برای بازگشت تدریجی به فضای جدی فعالیت فرهنگی دانست و اظهار کرد: پس از حدود ۲۱ سال فاصله از آخرین کنگره فرهنگی، نمیتوان انتظار داشت که یکباره به شرایط گذشته بازگردیم. باید بهتدریج تمرین کنیم، ظرفیتهای موجود را بشناسیم و دوباره خودمان را در فضای فعالیت و گفتوگوی فرهنگی قرار دهیم.
وی افزود: این نشستها میتواند فرصتی باشد تا فعالان فرهنگی جهاد دانشگاهی در مناطق مختلف، تجربههای خود را به اشتراک بگذارند، درباره چالشهای موجود گفتوگو کنند و به ایدههای جدید برای فعالیت فرهنگی در دانشگاه برسند.
علیگو اضافه کرد: هدف نهایی این است که با استفاده از ظرفیت نشستهای منطقهای و شکلگیری گفتوگوهای مشترک، فضای متفاوتی در دانشگاه رقم بزنیم و فعالیتهای فرهنگی جهاد دانشگاهی را متناسب با شرایط امروز دانشگاه و نیازهای دانشجویان بازتعریف و بهروز کنیم.
همچنین در ادامه این نشست رئیس جهاد دانشگاهی استان زنجان گفت: مسیر بازآفرینی روش جهادی در حوزه فرهنگی، مسیری مبارک است که باید با گفتوگو، یادگیری، انتقال تجربه و بهرهگیری از ظرفیت فعالان فرهنگی ادامه پیدا کند.
ابراهیم شهبازی اظهار کرد: این گردهمایی فرصت مناسبی برای هماندیشی، یادگیری و همراهی میان فعالان فرهنگی جهاد دانشگاهی است و مسیری که برای بازآفرینی روش جهادی در حوزه فرهنگی آغاز شده، مسیر بسیار ارزشمندی است که میتواند به تقویت فعالیتهای فرهنگی منجر شود.
وی با بیان اینکه فرهنگ جهادی همواره بر کار، خلاقیت، مسئولیتپذیری و استفاده از ظرفیتهای موجود استوار بوده است، افزود: امروز نیز برای پیشبرد فعالیتهای فرهنگی، نیازمند بازخوانی تجربههای گذشته و توجه به شیوههای جدید فعالیت هستیم و برگزاری چنین نشستهایی میتواند زمینه مناسبی برای این مهم فراهم کند.
شهبازی با اشاره به ظرفیت و تجربه فعالان حوزه فرهنگی جهاد دانشگاهی، بیان کرد: حضور افرادی که سالها در حوزه فرهنگی فعالیت کردهاند و تجربههای ارزشمندی در این عرصه دارند، فرصت مناسبی برای یادگیری و انتقال تجربه فراهم کرده است. بسیاری از فعالیتهای فرهنگی با امکانات محدود، اما با انگیزه، خلاقیت و تلاش فراوان انجام شده است و همین روحیه میتواند الگویی برای ادامه مسیر فعالیتهای فرهنگی باشد.
رئیس جهاد دانشگاهی استان زنجان با تأکید بر اهمیت گفتوگو میان فعالان فرهنگی ادامه داد: بخشی از ظرفیت فرهنگی جهاد دانشگاهی در تجربههای انباشتهشده همکاران و فعالانی است که در طول سالهای گذشته در حوزههای مختلف فرهنگی فعالیت کردهاند. گفتوگو درباره این تجربهها میتواند به شناسایی نقاط قوت، بررسی چالشها و پیدا کردن راهکارهای جدید برای فعالیتهای فرهنگی کمک کند.
شهبازی اضافه کرد: بازآفرینی روش جهادی در حوزه فرهنگ به معنای توجه دوباره به روحیه کار جمعی، خلاقیت، ابتکار و استفاده از ظرفیتهای انسانی است و برای تحقق این هدف باید زمینه ارتباط بیشتر میان فعالان فرهنگی و انتقال تجربه میان نسلهای مختلف فراهم شود.
نشست منطقهای معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی ۲۷ و ۲۸ مرداد در زنجان برگزار میشود و واحد زنجان میزبان مسئولان فرهنگی جهاد دانشگاهی از استانهای گلستان، گیلان، اردبیل، قزوین، مازندران، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی خواهد بود.
انتهای پیام
