فاطمه محروق در گفتوگو با ایسنا درباره مهمترین نشانههای انزوای علمی دانشگاههای ایران و پیامدهای آن، اظهار کرد: بازگشت دانشگاههای ایران به جریان جهانی رشد و توسعه آموزش عالی تنها با یک راهکار کلیدی ممکن است و آن مسئلهمحور بودن دانشگاه است. تعریف مسائل واقعی کشور، چه مسائل جاری و چه چالشهای آتی، به عنوان مأموریت اصلی دانشگاهها و مراکز علمی گامی اساسی در این مسیر است. این رویکرد، یکی از مهمترین راههای برونرفت دانشگاههای کشور از رکود علمی و عملی محسوب میشود. اگر به دنبال همگامی با جهان هستیم، باید الگوی حرکت جهانی علم را سرمشق خود قرار دهیم.
وی با اشاره به ضرورت توجه دانشگاهها به حل مسائل واقعی کشور، افزود: ترویج و توسعه علم صرفاً برای علم سهم ناچیزی از مأموریت و وظایف دانشگاههای برتر جهان را تشکیل میدهد، درحالیکه حل مسائل و بحرانهای پیشروی کشور از مأموریتهای محوری این نهادهاست. آنچه استادان و دانشجویان باید بدان دلمشغول باشند، مسائل موضوعه کشور است؛ به گونهای که پس از طرح مسئله، انجام مطالعات جانبی و پژوهش در ابعاد مختلف موضوع، بدنه علمی کشور توان ارائه طرحی عملیاتی همراه با برنامه اجرا جهت حل مسئله به دولت یا مجری حاکمیتی را داشته باشد.
حل مسائل واقعی، سبب سرازیر شدن منابع واقعی به بدنه علمی و دانشگاهی کشور میشود
این استاد دانشگاه درباره ضرورت پیوند میان حل مسائل واقعی و تأمین منابع برای بدنه علمی کشور، تصریح کرد: حل مسائل واقعی، سبب سرازیر شدن منابع واقعی به بدنه علمی و دانشگاهی کشور میشود. این مهم در شرایطی رخ میدهد که رقابت استراتژیک دولتملتها چنان شتابی یافته است که دیگر برای عقبماندن، نیازی به خوابرفتن ملتی برای قرنها نیست؛ بلکه ساعتی جا ماندن از قطار شتابان توسعه جهانی میتواند مزیتی نسبی را قرنها از ملتی سلب کرده و به رقیبش واگذار کند. از این رو، احیای نقش دانشگاه، دیگر یک انتخاب روشنفکرانه نیست، بلکه الزامی برای بقا محسوب میشود.
محروق ادامه داد: محیطهای علمی جهانی، منابع خود را بر اساس میزان بازدهی و اثربخشی در پیشرفت، توسعه و ارتقای جایگاه جهانی دولت متبوع خود تخصیص میدهند. آنها هر اقدامی که هزینهای در پی دارد، با دید عملیاتی مینگرند و عملیاتی که برای «هیچ» طراحی شده باشد، در نظام علمی جهان جایی ندارد.
عدم اختصاص منابع مالی کافی به اساتید و پژوهشگران دانشگاهی، مانعی در مسیر حل مسائل کلان
وی درباره نقش منابع مالی در توسعه علمی و حل مسائل کلان کشور، اظهار کرد: تحقیق و توسعه، از مهمترین عوامل توسعه هر کشوری بهشمار میرود و دانشگاه نقشی پررنگ در این زمینه ایفا میکند. عدم اختصاص منابع مالی کافی به اساتید و پژوهشگران دانشگاهی، یکی از مهمترین موانع در مسیر حل مسائل کلان کشور است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به ضرورت ایجاد سازوکارهای نهادی برای تقویت ارتباط دانشگاه با بخشهای مختلف کشور، گفت: تحقق این رویکرد، نیازمند ایجاد سازوکارهای نهادی مؤثر برای ارتباط نظاممند دانشگاه با صنعت، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی است. تجربه کشورهای پیشرو نشان میدهد که «دفاتر ارتباط با صنعت»، «مراکز رشد» و «پارکهای علم و فناوری» تنها زمانی کارآمد هستند که با نیازهای واقعی کشور گره خورده و بودجهریزی آنها بر اساس خروجیهای ملموس صورت پذیرد.
محروق درباره ضرورت تقویت همکاریهای بینرشتهای برای حل چالشهای کشور، تصریح کرد: از سوی دیگر، مسائل پیچیده پیشروی کشور، نظیر بحران آب، آلودگی هوا، ناترازی انرژی یا چالشهای اقتصادی، ماهیتی چندرشتهای دارند و حل آنها نیازمند همکاری تنگاتنگ میان رشتههای مختلف علوم انسانی، مهندسی، علوم پایه و پزشکی است. ساختارهای سنتی دانشگاهی که بر اساس تفکیک رشتهای صِرف طراحی شدهاند، باید به سمت ایجاد گروههای پژوهشی بینرشتهای بازتعریف شوند.
انتهای پیام
