یکشنبه ۱ شهریور ۱۴۰۵ | ۱۰:۱۸
منبع: نمایندگی مرکزی
روایت صنایعی که نخواستند خاکستری بمانند

از تولید آلاینده تا کارخانه‌های سبز؛

روایت صنایعی که نخواستند خاکستری بمانند

مرکزی (ایسنا) - سال‌ها توسعه صنعتی با یک پرسش اساسی همراه بوده است؛ چگونه می‌توان چرخ‌های تولید را به حرکت درآورد، بدون آنکه هزینه این پیشرفت بر دوش طبیعت و نسل‌های آینده گذاشته شود؟ امروز پاسخ این پرسش، بیش از هر زمان دیگری در مفهوم «صنعت سبز» و «توسعه پایدار» جست‌وجو می‌شود؛ رویکردی که در آن کارخانه‌ها نه به عنوان تهدیدی برای محیط زیست، بلکه به عنوان بازیگرانی مسئول در مسیر حفاظت از منابع طبیعی شناخته می‌شوند.

به گزارش ایسنا، استان مرکزی به عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های صنعتی کشور، سال‌هاست در نقطه تلاقی دو ضرورت مهم قرار دارد؛ از یک سو ضرورت حفظ رونق تولید، اشتغال و اقتصاد و از سوی دیگر الزام صیانت از هوا، آب، خاک و منابع زیست‌محیطی. همین موضوع سبب شده نگاه‌ها به سمت صنایعی معطوف شود که توانسته‌اند میان تولید و حفاظت از محیط زیست، تعادل ایجاد کنند.

در واقع در همین راستا بود که نخستین همایش تجلیل از صنایع پیشرو زیست‌محیطی در شهر صنعتی کاوه شهرستان ساوه برگزار شد. تجلیل از صنایع پیشرو در حوزه محیط زیست، تنها یک مراسم تقدیر نبود؛ بلکه بازتاب‌دهنده مسیری بود که بخشی از صنایع استان با عبور از نگاه سنتی و حرکت به سمت فناوری‌های نوین، مدیریت منابع، کاهش آلایندگی و اصلاح فرآیندهای تولید طی کرده‌اند.

امروزه صنعتی پیشرو محسوب می‌شود که محیط زیست را یک محدودیت برای تولید نداند، بلکه آن را بخشی از مسیر بهره‌وری و ماندگاری اقتصادی خود تعریف کند؛ چراکه کاهش مصرف انرژی، مدیریت پسماند، بازچرخانی آب، کنترل آلاینده‌ها و استفاده از تجهیزات نوین، همزمان می‌تواند به حفظ طبیعت و افزایش توان رقابتی صنعت منجر شود.

رویکرد مسئولان محیط زیست نسبت به صنعت، آنگونه که خود تاکید می‌کنند مبتنی بر محدودسازی نیست. به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی، رویکرد محیط زیست مقابله با صنعت نیست، بلکه حمایت از صنعتی است که مسئولیت اجتماعی و زیست‌محیطی خود را پذیرفته باشد؛ صنعتی که بداند حفاظت از محیط زیست، هزینه اضافی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده تولید و جامعه است.

در این گزارش، روایت تلاش صنایعی را مرور می‌کنیم که با تغییر نگاه خود از «کنترل آلودگی» به «پیشگیری از آلودگی»، گام‌هایی برای نزدیک شدن به الگوی صنعت سبز برداشته‌اند؛ صنایعی که ثابت کرده‌اند توسعه اقتصادی و صیانت از محیط زیست، نه دو مسیر متضاد، بلکه دو بال حرکت به سوی آینده‌ای پایدار هستند.

محیط زیست را بخشی از نظام مدیریت تولید می‌دانیم

علیرضا پیراسته مدیر یک واحد قطعه سازی خودرو در ساوه در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در سال‌های اخیر نگاه مجموعه ما به محیط زیست از یک موضوع نظارتی و الزامی فراتر رفته و آن را به عنوان بخشی از نظام مدیریت تولید تعریف کرده‌ایم. تلاش کردیم در کنار افزایش کیفیت و بهره‌وری تولید، اثرات نامطلوب زیست‌محیطی فعالیت‌های صنعتی خود را نیز کاهش دهیم.

وی افزود: از مهم‌ترین اقدامات ما، مدیریت مصرف انرژی، کاهش میزان ضایعات تولید، تفکیک و بازیافت پسماندهای صنعتی، بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و افزایش بهره‌وری مواد اولیه بوده است. همچنین با اصلاح برخی فرآیندها، میزان هدررفت مواد کاهش یافته و بخش قابل توجهی از ضایعات تولیدی دوباره به چرخه مصرف بازگشته است. در حوزه منابع انسانی نیز آموزش کارکنان و ارتقای فرهنگ زیست‌محیطی را دنبال کرده‌ایم، چراکه معتقدیم حفاظت از محیط زیست تنها با تجهیزات و فناوری محقق نمی‌شود و نیازمند مشارکت همه کارکنان یک مجموعه صنعتی است.

پیراسته تصریح کرد: مهم‌ترین موضوع، رعایت استانداردهای زیست‌محیطی در تمام مراحل تولید است. یک صنعت مسئول باید از مرحله تأمین مواد اولیه تا تولید نهایی، نگاه زیست‌محیطی داشته باشد. مدیریت مصرف آب و انرژی، کنترل آلاینده‌های هوا، مدیریت اصولی پسماند، جلوگیری از هدررفت مواد، ایجاد فضای سبز، آموزش کارکنان و داشتن برنامه مشخص برای کاهش اثرات زیست‌محیطی از مهم‌ترین الزاماتی است که صنایع باید به آن توجه کنند. امروز صنعت موفق صنعتی نیست که فقط تولید بیشتری داشته باشد؛ بلکه صنعتی موفق است که بتواند تولید اقتصادی را با حفظ محیط زیست و مسئولیت اجتماعی همراه کند.

اجرای الزامات زیست‌محیطی، عامل بهره‌وری

علی‌اصغر ذاکر، یکی از مدیران  یک واحد ریخته‌گری در شهر صنعتی کاوه نیز معتقد است در عصر حاضر، پیوند میان بهره‌وری اقتصادی و مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی، مرز جدیدی در صنعت محسوب می‌شود. صنایع ریخته‌گری به‌دلیل ماهیت فرآیندی و مصرف منابع، بیش از هر بخش دیگری با ملاحظات زیست‌محیطی روبرو هستند و براین اساس گذار به سمت تولید پایدار، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای بقای صنعت است.

وی در گفت و گو با ایسنا افزود: ما تلاش کرده‌ایم با به‌کارگیری روش‌های نوین مدیریتی و فنی، اثرات زیست‌محیطی تولید را به حداقل ممکن برسانیم. هدف ما تنها تولید نیست، بلکه ایجاد سیستمی است که با رعایت استانداردهای محیط زیست، پایداری خود را تضمین کند. در این مسیر، شناخت دقیق اثرات زیست‌محیطی، از جمله میزان مصرف آب، انرژی و مواد و همچنین کنترل و بازیافت پسماند مهم‌ترین فاکتورهایی هستند که باید به آنها توجه داشت.

وی با بیان اینکه یکی از برجسته‌ترین اقدامات انجام شده در این واحد، اجرای پروژه‌های پیشرو در زمینه مدیریت و بازچرخانی آب است، تصریح کرد: ما با اجرای پروژه‌های هوشمندانه بازچرخانی پساب‌های تصفیه شده به چرخه تولید و همچنین استفاده از آن برای آبیاری فضای سبز، موفق شدیم مصرف آب شرکت را تا ۶۵ درصد کاهش دهیم. این اقدامات در راستای مسئولیت اجتماعی و تعهدی است که ما نسبت به حفظ منابع طبیعی برای آیندگان داریم.

ذاکر با بیان اینکه در این راستا ما در چندین حوزه کلیدی فعالیت کرده‌ایم، افزود: مدیریت فرآیند ذوب و کنترل آلاینده‌ها، بهینه‌سازی مصرف انرژی، کنترل گردوغبار و ارتقای تجهیزات برای پایش مستمر فرآیند از جمله اقدامات بوده است. همچنین در حوزه مدیریت پسماند، علاوه بر تصفیه و بازچرخانی پساب تولید شده، تلاش کرده‌ایم ضایعات تولیدی و فلزی را به گونه‌ای ساماندهی کنیم که بخش قابل توجهی از مواد دوباره به چرخه تولید بازگردد.

صنعت مسئولیت‌پذیر پایدار می‌ماند

وی با تأکید بر دیدگاه اقتصادی این رویکرد، خاطرنشان کرد: اعتقاد داریم توجه به محیط زیست مانعی برای تولید نیست، بلکه عاملی برای افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های ناشی از هدررفت منابع و افزایش عمر اقتصادی مجموعه است. امروز حرکت به سمت صنعت سبز یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای آینده تولید است؛ چراکه صنعت تنها زمانی می‌تواند پایدار بماند که در کنار سودآوری اقتصادی، نسبت به سلامت جامعه و محیط زیست نیز مسئولیت‌پذیر باشد.

ذاکر گفت: اعتقاد داریم توجه به محیط زیست نه تنها مانعی برای تولید نیست، بلکه باعث افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های ناشی از هدررفت منابع و افزایش عمر اقتصادی مجموعه می‌شود. بسیاری از صنایع با استفاده از سیستم‌های کنترل آلودگی، بازیافت مواد و مدیریت منابع توانسته‌اند همزمان به اهداف اقتصادی و زیست‌محیطی دست پیدا کنند.

وی ادامه داد: اولین الزام، شناخت دقیق اثرات زیست‌محیطی فعالیت صنعتی و داشتن برنامه برای کنترل آنهاست. هر واحد صنعتی باید بداند چه میزان آب، انرژی و مواد مصرف می‌کند و چه میزان پسماند و آلاینده تولید می‌شود. ایجاد سیستم‌های کنترل آلایندگی، تصفیه پساب، مدیریت پسماند، استفاده بهینه از منابع، پایش مستمر، رعایت استانداردهای تولید و آموزش کارکنان از مهم‌ترین الزامات صنایع به شمار می‌رود.

ذاکر گفت: در صنایع ریخته‌گری به طور ویژه، کنترل انتشار ذرات، مدیریت مواد مصرفی، بازیافت ضایعات فلزی و استفاده از فناوری‌های جدید اهمیت زیادی دارد.

وقتی آب مانع توسعه می‌شود

مدیرعامل شهر صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی کاوه نیز در گفت‌گو با ایسنا با تأکید بر ضرورت مدیریت منابع آب و رعایت الزامات زیست‌محیطی در مسیر توسعه صنعتی گفت: چالش آب، امروز دیگر یک مسئله مقطعی نیست و اگر برای تأمین، مصرف بهینه و جلوگیری از هدررفت آن چاره‌اندیشی نشود، می‌تواند به یکی از موانع جدی توسعه تبدیل شود؛ از این رو باید با بهره‌گیری از دانش و فناوری‌های روز، این تهدید را به فرصتی برای اصلاح الگوی مصرف و حرکت به سمت توسعه پایدار تبدیل کرد.

سیدمحمود علمایی با اشاره به نگرانی‌های موجود در حوزه تأمین آب اظهار کرد: موضوع آب و نگرانی‌های ناشی از تأمین آن، ما را به نقطه‌ای رسانده که باید برای این مسئله یک فکر اساسی و راهکار عملی داشته باشیم؛ چراکه کاهش بارندگی و نزولات آسمانی در سال‌های اخیر، فشار مضاعفی بر منابع آبی وارد کرده است.

وی افزود: استان مرکزی از جمله استان‌هایی است که از نظر میزان بارش شرایط مطلوبی ندارد و استمرار کاهش بارندگی، ضرورت مدیریت منابع موجود را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی نمی‌توان تنها به افزایش منابع جدید امیدوار بود، بلکه باید با مدیریت مصرف، کاهش هدررفت و استفاده از فناوری‌های نوین، بهره‌وری منابع موجود را افزایش داد.

علمایی با اشاره به جمله‌ای از شهید حاج قاسم سلیمانی با این مضمون که «فرصتی که در دل تهدیدها هست، در خود فرصت‌ها نیست»، تصریح کرد: باید از دل تهدید موجود، فرصت بسازیم. این کار با حرف و شعار محقق نمی‌شود و نیازمند برنامه، اقدام، سرمایه‌گذاری، استفاده از دانش روز و همکاری همه بخش‌هاست.

مدیرعامل شهر صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی کاوه ادامه داد: یکی از محورهای اصلی در مواجهه با بحران آب، استفاده از تکنولوژی و دانش روز برای کاهش هدررفت و افزایش بهره‌وری است. صنایع باید به سمت فناوری‌هایی حرکت کنند که ضمن حفظ ظرفیت تولید، مصرف آب را کاهش داده و امکان بازچرخانی و استفاده مجدد از منابع را فراهم کنند.

وی با بیان اینکه توسعه صنعتی و حفاظت از محیط زیست دو مسیر جدا از هم نیستند، گفت: نمی‌توان انتظار داشت یک طرف چرخ صنعت بچرخد و طرف دیگر محیط زیست نادیده گرفته شود. مفهوم واقعی توسعه پایدار این است که صنعت و محیط زیست در کنار یکدیگر حرکت کنند و اهداف تولید، حفاظت از منابع طبیعی و سلامت جامعه در یک مسیر قرار گیرند.

رعایت استانداردهای محیط زیستی به بخشی از فرآیند اصلی تولید تبدیل شود

علمایی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه صنایع به الزامات زیست‌محیطی اظهار کرد: رعایت استانداردهای محیط زیستی نباید صرفاً به‌عنوان یک الزام قانونی یا موضوعی برای زمان بازرسی‌ها دیده شود، بلکه باید به بخشی از فرآیند اصلی تولید تبدیل شود. واحدهای صنعتی باید از مرحله طراحی و تولید تا مدیریت پسماند و پساب، کاهش آلایندگی، کنترل انتشار آلاینده‌ها و مصرف انرژی، الزامات زیست‌محیطی را در ساختار مدیریتی خود لحاظ کنند.

وی افزود: مدیریت پساب صنعتی، تکمیل فرآیندهای پیش‌تصفیه، بازچرخانی آب، کاهش برداشت از منابع طبیعی، استفاده از تجهیزات کم‌مصرف و حرکت به سمت فناوری‌های پاک، از جمله اقداماتی است که می‌تواند همزمان به کاهش هزینه‌های تولید و حفاظت از محیط زیست کمک کند.

مدیرعامل شهر صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی کاوه با اشاره به اقدامات برخی صنایع مستقر در این مجموعه گفت: خوشبختانه تعدادی از صنایع در این مسیر پیشگام شده‌اند و برای نخستین‌بار به‌صورت جدی وارد موضوع پیش‌تصفیه و جلوگیری از هدررفت منابع شده‌اند. این اقدامات نشان می‌دهد که می‌توان میان اهداف تولید و اهداف محیط زیست هماهنگی ایجاد کرد و امیدواریم این رویکرد در سایر واحدهای صنعتی نیز توسعه پیدا کند.

علمایی با قدردانی از همراهی مجموعه محیط زیست در این مسیر خاطرنشان کرد: محیط زیست وظایف قانونی و نظارتی مشخصی دارد و طبیعتا باید نسبت به رعایت ضوابط سخت‌گیری کنند، اما در شهر صنعتی کاوه این ارتباط در بسیاری از موارد همراه با گفت‌وگو، همفکری و ارائه مشاوره‌های تخصصی بوده است و چنین تعاملی می‌تواند به حل مسائل کمک کند.

وی تأکید کرد: هدف ما تقابل میان صنعت و محیط زیست نیست؛ بلکه باید به نقطه‌ای برسیم که صنعتگر بداند رعایت الزامات محیط زیستی، بخشی از فرآیند تولید و ضامن استمرار فعالیت اقتصادی اوست و مجموعه محیط زیست نیز در کنار نقش نظارتی، در مسیر ارائه راهکارهای عملی برای کاهش آلایندگی و اصلاح فرآیندها با صنایع همراه باشد.

نمی‌توان هزینه‌های زیست‌محیطی فعالیت اقتصادی را به جامعه تحمیل کرد

علمایی با بیان اینکه مسئولیت اجتماعی صنایع نیز در این حوزه اهمیت ویژه‌ای دارد، گفت: واحدهای صنعتی در قبال جامعه پیرامونی، منابع طبیعی و نسل‌های آینده مسئول هستند و نمی‌توان هزینه‌های زیست‌محیطی فعالیت اقتصادی را به جامعه تحمیل کرد. صنعت سبز زمانی محقق می‌شود که تولیدکننده علاوه بر شاخص‌های اقتصادی، شاخص‌های زیست‌محیطی و اجتماعی را نیز در ارزیابی عملکرد خود لحاظ کند.

ضرورت حرکت به سمت شهر صنعتی هوشمند و سبز

وی همچنین بر ضرورت حرکت به سمت شهر صنعتی هوشمند و سبز تأکید کرد و افزود: استفاده از سامانه‌های هوشمند برای پایش مصرف آب و انرژی، کنترل آنلاین آلاینده‌ها، مدیریت پسماند و پساب و دسترسی به داده‌های دقیق زیست‌محیطی، می‌تواند تصمیم‌گیری را از حالت سنتی خارج کرده و امکان مدیریت دقیق‌تر و پیشگیرانه را فراهم کند.

مدیرعامل شهر صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی کاوه با اشاره به برگزاری همایش‌های تخصصی در حوزه صنعت و محیط زیست اظهار کرد: این رویدادها زمانی ارزشمند هستند که به تصمیم و اقدام عملی منجر شوند. ما به دنبال همایش‌هایی نیستیم که صرفاً برگزار شوند و با پایان مراسم، موضوعات نیز به پایان برسد؛ بلکه تلاش داریم هر برنامه با یک خروجی مشخص، قابل پیگیری و قابل ارزیابی همراه باشد. مسیر رسیدن به صنعت سبز یک مسیر مستمر است و نباید تصور کنیم که با انجام چند اقدام به نقطه پایان رسیده‌ایم. هر دستاوردی باید مقدمه‌ای برای گام بعدی باشد و در این مسیر، صنایع پیشرو می‌توانند تجربیات خود را در اختیار سایر واحدها قرار دهند.

علمایی ابراز امیدواری کرد که با تداوم همکاری صنایع، مجموعه‌های محیط زیست، دستگاه‌های اجرایی و فعالان علمی و تخصصی، شهر صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی کاوه بتواند در زمینه مدیریت منابع آب، کاهش آلایندگی، بازچرخانی پساب، مصرف بهینه انرژی و توسعه فناوری‌های پاک گام‌های مؤثرتری بردارد و تجربه به‌دست‌آمده در کاوه به الگویی برای توسعه صنعت سبز در شهرستان ساوه، استان مرکزی و سطح ملی تبدیل شود.

عوارض آلایندگی باید از یک پرداخت مالی به ابزار اصلاح صنایع تبدیل شود

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی نیز با تأکید بر اینکه هدف سیاست‌های زیست‌محیطی، حذف صنعت نیست بلکه حرکت صنایع به سمت تولید پایدار است، گفت: حمایت از واحدهای صنعتی برای اصلاح فرآیندها، کاهش آلایندگی و استفاده از فناوری‌های نوین باید در کنار نظارت‌های قانونی دنبال شود و عوارض آلایندگی نیز باید به ابزاری برای اصلاح وضعیت محیط زیست تبدیل شود.

امیر انصاری به ایسنا گفت: توسعه صنعتی زمانی می‌تواند پایدار باشد که همزمان با رشد اقتصادی، الزامات زیست‌محیطی نیز مورد توجه قرار گیرد. امروز نگاه مدیریت محیط زیست این نیست که صنعت در مقابل محیط زیست قرار دارد، بلکه اعتقاد داریم صنعت بدون توجه به محیط زیست، در آینده با مشکلات اقتصادی، اجتماعی و حتی کاهش بهره‌وری مواجه خواهد شد.

وی افزود: بسیاری از اقداماتی که صنایع برای کاهش آلایندگی انجام می‌دهند، در واقع هزینه نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای حفظ منابع، کاهش مصرف انرژی، جلوگیری از هدررفت مواد اولیه و افزایش بهره‌وری تولید است.

حمایت از صنایع در مسیر اصلاح و نوسازی

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی با اشاره به نقش دولت در همراهی با صنایع گفت: رویکرد دولت و سازمان حفاظت محیط زیست، صرفاً برخورد با واحدهای آلاینده نیست، بلکه اولویت اصلی، کمک به صنایع برای حرکت به سمت فناوری‌های پاک و اصلاح فرآیندهای تولید است.

وی ادامه داد: صنایع برای رسیدن به استانداردهای زیست‌محیطی نیازمند مشاوره تخصصی، برنامه‌ریزی فنی و در برخی موارد حمایت‌های اعتباری و تسهیلاتی هستند تا بتوانند تجهیزات کنترل آلودگی، سیستم‌های تصفیه و فناوری‌های کم‌مصرف را در خطوط تولید خود مستقر کنند. هر اقدامی که باعث کاهش مصرف آب، انرژی و مواد اولیه و همچنین کاهش انتشار آلاینده‌ها شود، در نهایت به نفع صنعت و جامعه خواهد بود.

به گزارش ایسنا در یافت عوارض آلایندگی یکی از ابزارهایی است که برای تشویق صنایع به رعایت الزامات زیست محیطی دریافت می‌شود، یا حداقل مسئولان امیدوارند که اینگونه شود.

به گفته مظاهر سعیدی مدیرکل امور مالیاتی استان مرکزی، از مجموع ۱۰ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان عوارض ارزش افزوده توزیع‌شده در سال ۱۴۰۳، مبلغ ۵۶۳ میلیارد تومان مربوط به عوارض آلایندگی بوده که از واحدهای صنعتی آلاینده وصول شده است. این عوارض از صنایع مختلفی که از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان واحد آلاینده معرفی شده‌اند، از جمله پالایشگاه، صنایع آلومینیوم و سایر واحدهای مشمول، دریافت شده است.

البته تعیین واحدهای آلاینده، میزان آلایندگی و نرخ عوارض بر اساس قانون در صلاحیت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد. نرخ عوارض آلایندگی بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست و در بازه نیم تا یک و نیم درصد تعیین می‌شود و اداره کل امور مالیاتی صرفاً بر مبنای اعلام این سازمان نسبت به وصول عوارض اقدام می‌کند.

قانونگذار در کنار مکلف کردن صنایع به پرداخت عوارض آلایندگی، مشوق‌هایی برای صنایع آلاینده جهت کاهش آلایندگی در نظر گرفته است، مظاهر سعیدی در اینباره می‌گوید: قانون‌گذار در ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده، صنایع را به سرمایه‌گذاری در راستای کاهش یا رفع آلایندگی تشویق کرده است. چنانچه واحد صنعتی با اجرای طرح‌های زیست‌محیطی موفق به کاهش یا رفع آلایندگی شود و این موضوع به تأیید سازمان حفاظت محیط زیست برسد، هزینه‌های انجام‌شده از بدهی عوارض آلایندگی آن واحد کسر خواهد شد. حتی اگر سرمایه‌گذاری انجام شده منجر به رفع کامل آلایندگی نشود، هزینه‌های انجام‌شده به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته می‌شود تا انگیزه لازم برای حرکت صنایع به سمت فناوری‌های پاک و کاهش آلایندگی ایجاد شود.

مسئله اصلی اینجاست که آیا دریافت این عوارض و در نظر گرفتن مشوق‌ها کمکی به سوق دادن صنایع به سمت کاهش آلایندگی می‌کند؟ آیا دریافت عوارض از بازدارندگی لازم برخوردار است و آیا مشوق‌ها آنقدر برانگیزاننده هستند که صنایع را ترغیب به کاهش آلایندگی کنند؟

عوارض آلایندگی؛ جریمه نیست، باید محرک اصلاح باشد

مدیرکل محیط زیست استان مرکزی، درباره نقش عوارض آلایندگی در کاهش آلودگی صنایع گفت: دریافت عوارض آلایندگی به تنهایی نمی‌تواند مسئله آلودگی را حل کند، اما می‌تواند یکی از ابزارهای قانونی برای ایجاد انگیزه در صنایع جهت اصلاح عملکرد خود باشد. فلسفه این عوارض آن است که واحدهایی که آثار زیست‌محیطی فعالیت آنها بر جامعه تحمیل می‌شود، در جبران این هزینه‌ها مشارکت داشته باشند و به سمت کاهش آلایندگی حرکت کنند.

وی تأکید کرد: نباید نگاه این باشد که یک صنعت با پرداخت عوارض می‌تواند همچنان آلاینده باقی بماند؛ هدف اصلی باید خروج واحدهای صنعتی از فهرست آلاینده‌ها باشد. در کنار عوارض آلایندگی، موضوعاتی مانند پایش مستمر، نظارت دقیق، اجرای برنامه‌های رفع آلایندگی و الزام صنایع به اصلاح فرآیند تولید، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

لزوم هدفمند شدن هزینه‌کرد عوارض آلایندگی

انصاری با اشاره به نحوه هزینه‌کرد منابع حاصل از عوارض آلایندگی اظهار کرد: اصل اختصاص این منابع به مناطق متأثر از فعالیت صنایع اقدامی مثبت است، اما مهم‌تر از میزان منابع، نحوه هزینه‌کرد و اثرگذاری واقعی آنهاست.

وی اظهار کرد: این اعتبارات باید به سمت پروژه‌هایی هدایت شود که اثر مستقیم در بهبود شرایط محیط زیست داشته باشند؛ از جمله توسعه فضای سبز، بهبود کیفیت هوا، مدیریت پسماند، احیای منابع طبیعی، تقویت تجهیزات پایش و اجرای طرح‌های کاهش آلایندگی. اگر بخشی از این منابع در قالب برنامه‌های مشخص برای رفع مشکلات زیست‌محیطی همان صنایع هزینه شود، می‌تواند به جای یک پرداخت صرف، به یک چرخه اصلاحی برای کاهش آلودگی تبدیل شود.

انصاری با تأکید بر ضرورت افزایش تعداد صنایع سبز در استان مرکزی گفت: حرکت صنایع به سمت تولید سبز یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای آینده صنعت و محیط زیست استان است. واحدهایی که امروز برای کاهش آلایندگی، بهینه‌سازی مصرف منابع و اصلاح فناوری‌های خود اقدام می‌کنند، در آینده از نظر اقتصادی نیز شرایط پایدارتری خواهند داشت.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی در پایان گفت: هدف نهایی مجموعه محیط زیست، ایجاد تعادل میان توسعه صنعتی و حفظ سلامت مردم است؛ چراکه صنعتی موفق است که بتواند در کنار تولید، مسئولیت خود در قبال جامعه و محیط زیست را نیز ایفا کند.

صنعت سبز، مسیر مشترک تولید و حفاظت از محیط زیست

به گزارش ایسنا، تجربه صنایع پیشرو در حوزه محیط زیست نشان می‌دهد که توسعه صنعتی و حفاظت از طبیعت، دو مفهوم متضاد نیستند، بلکه در صورت مدیریت صحیح می‌توانند در کنار یکدیگر به حرکت خود ادامه دهند. امروز دیگر نمی‌توان صنعت را تنها با میزان تولید، ظرفیت اشتغال یا حجم سرمایه‌گذاری ارزیابی کرد؛ بلکه میزان پایبندی یک مجموعه صنعتی به مسئولیت‌های زیست‌محیطی نیز به یکی از شاخص‌های مهم موفقیت آن تبدیل شده است و صنایع باید نگاه خود را از «رفع تکلیف زیست‌محیطی» به «مدیریت پایدار منابع» تغییر دهند. 

یکی از مهم‌ترین راهکارها، ایجاد پیوند میان صنعت و دانش است؛ به گونه‌ای که دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی بتوانند در کنار صنایع، راهکارهای بومی برای کاهش آلایندگی و بهینه‌سازی فرآیندهای تولید ارائه دهند. همچنین توسعه نظام پایش هوشمند و شفافیت در ارائه اطلاعات زیست‌محیطی می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و ارتقای عملکرد صنایع کمک کند.

از طرفی، با مروری بر اقدامات انجام نشده صنایع عظیم آلاینده در استان مرکزی، نمی‌توان چندان به تمایل آنها به انجام دادن اقداماتی که کاهش آلایندگی را در پی داشته باشد، امیدوار بود یا حداقل نمی توان اولویتی در این خصوص را در اقدامات آنها مشاهده کرد؛ به طول انجامیدن اقداماتی که در راستای کاهش تاثیر آلاینده‌ها بر اراک در ایرالکو در قالب سریال انتقال آندسازی مصوب شده بود و پس از سالیان دراز همچنان نهایی نشده است(هرچند فرماندار از پیشرفت 90 درصدی پروژه خبر می دهد)، یا گستره عظیم زباله‌های صنعتی در جوار شهرک‌های صنعتی که خاک و آب را نیز آلوده می کنند، همچون زباله‌دان شهر بزرگ صنعتی کاوه که عنوان «جهنم شهر صنعتی» را یدک می‌کشد یا عدم تمایل نیروگاه به فیلتراسیون با توجیه هزینه‌ فراوان، یا آلودگی‌های صنایع بزرگ نفتی همچون پالایشگاه و دیگر صنایعی که می‌شناسیم و نمی‌شناسیم، نشان می‌دهد که پرداخت عوارض برای این صنایع به صرفه‌تر از تقبل هزینه‌های سبز شدن است پس ترجیح می‌دهند خاکستری بمانند!

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها