به گزارش خبرنگار ایسنا، آیین اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند با اجرای زنده سرود ملی جمهوری اسلامی ایران و با هنرمندی گروه سرود نیروی دریایی ارتش کلید خورد.
مراسم اختتامیه نهمین جشنوارهی تلویزیونی مستند امروز ـ دوم شهریورماه ـ با حضور پیمان جبلی (رییس سازمان صداوسیما)، سیدرضا صالحی امیری (وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی)، محسن برمهانی (معاون سیما) و جمعی از برنامه سازان و مستندسازان، در پردیس سینمایی ملت برگزار شد.
مستند زنگ بیدار باش جامعه است
حسین زارعزاده، مدیر شبکه مستند و دبیر نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، با تأکید بر نقش مستند در کشف معنای رویدادها و ثبت هویت ملی، از حضور میدانی مستندسازان در جنگهای اخیر، اضافه شدن بخش محیطزیست با وجود بیمهری نهادها، شکلگیری شورای سیاستگذاری، استقبال از فیلمسازان جوان و رشد چشمگیر بودجه جوایز خبر داد و مشارکت مردمی را سرمایه اصلی جشنواره خواند.
وی درباره چیستی و کارکرد بنیادین فیلم مستند گفت: «فیلم مستند، فقط ثبت آنچه رخ داده نیست، بلکه کشف معنای رویدادهاست. دوربین مستندساز اگر با صداقت و مسئولیت همراه باشد، تنها تصویر نمیگیرد، بلکه حافظه یک ملت را شکل میدهد و لحظات فراموشنشدنی تاریخ را برای نسلهای آینده به یادگار میگذارد.»
وی درباره نقش مستندسازان در روزهای دشوار جنگ تحمیلی و جنگ رمضان اظهار کرد: «در روزهای دشوار جنگ تحمیلی دوازدهروزه و نیز ایام جنگ رمضان، مستندسازان، عکاسان و گزارشگران میهندوست ما بار دیگر نشان دادند که روایت حقیقت، گاه در سختترین و پرخطرترین شرایط شکل میگیرد. آنان برخلاف برخی هنرمندان، در کنار مردم ایستادند، در متن حادثه حضور یافتند و با دوربین، قلم و نگاه انسانی خود، وقایع را به شکلی اثرگذار و ماندگار ثبت کردند. تصاویری که در آن روزها ثبت شد، تنها گزارش یک جنگ نبود، بلکه روایت ایستادگی مردم، رنجها و امیدها، همدلی و غیرت ملی بود. این مستندسازان و عکاسان بودند که عظمت و شکوه مراسم میلیونی تشییع پیکر قائد شهید انقلاب را برای جهانیان و آیندگان منعکس کردند.»
وی درباره مسیر تحولی و دستاوردهای نهمین جشنواره تصریح کرد:
«نهمین دوره جشنواره تلویزیونی مستند برای ما دورهای در مسیر تحول و بلوغ بیشتر بود. این جشنواره در شرایط بحرانی ایام بین دو جنگ تحمیلی، طی دو ماه و به بهترین نحو ممکن اجرا شد. برای ارتقای دقت، عدالت و اعتبار داوری، تعداد داوران را در این دوره افزایش دادیم تا از نگاههای متنوعتر و تخصصیتری بهرهمند شویم؛ چراکه داوری آثار مستند، در واقع داوری درباره نگاهها، تجربهها و روایتهای گوناگون از ایران و جهان است. همچنین برای نخستین بار، شورای سیاستگذاری جشنواره را بهصورت رسمی شکل دادیم تا مسیر آینده را با دقت و دوراندیشی بیشتری ترسیم کنیم.»
وی درباره اضافه شدن بخش محیطزیست و نقد حمایتهای ناکافی گفت:
«امسال بخش محیطزیست و تنوع زیستی را به جشنواره اضافه کردیم، زیرا باور داریم آینده این سرزمین به میزان توجه ما به آب، خاک، هوا، حیات وحش و زیستبومهای ایران وابسته است. بخش قابلتوجهی از بودجه تولیدات شبکه مستند نیز به این موضوع اختصاص یافت. اما باید صادقانه بگوییم که متأسفانه این حوزه آنچنان که شایسته اهمیتش بود، از سوی برخی مسئولان و نهادهای ذیربط مورد اقبال و حمایت قرار نگرفت. با این حال، تلویزیون همچنان بر این باور است که مستند میتواند زنگ بیدارباش جامعه باشد و برای نجات طبیعت، آگاهی و مطالبه عمومی ایجاد کند.»
وی درباره حضور فیلمسازان جوان و جایزه ویژه آنان اظهار کرد:
«در کنار حضور فیلمسازان شاخص و نامآشنا، امسال شاهد حضور پررنگ فیلمسازان جوان بودیم؛ جوانانی که با نگاه تازه، جسارت و دغدغههای بسیار جدی به عرصه مستندسازی آمدند. به پیشنهاد دبیرخانه و هیئت داوران، جایزهای با عنوان فیلمساز جوان به جشنواره اضافه شد، زیرا باور داریم آینده سینمای مستند ایران در گروی کشف و حمایت از همین استعدادهای تازهنفس است.»
وی درباره جایگاه رأی و مشارکت مردمی خاطرنشان کرد: «رأی و نظر مردم همچنان برای ما جایگاهی ویژه دارد. استقبال مخاطبان از جشنواره و مشارکت آنان در انتخاب آثار، سرمایه بسیار ارزشمند ماست. از همه مخاطبان عزیزی که با تماشا، همراهی و رأی خود به جشنواره معنا بخشیدند، صمیمانه سپاسگزارم. جشنواره زمانی زنده و پویاست که با مردم و برای مردم سخن بگوید و مردم نیز در سرنوشت آن سهیم باشند.»
وی درباره رشد بودجه جوایز و معنای آن بیان کرد: «امسال از نظر تعداد جوایز و حمایت از آثار، گامی بلند برداشتیم و شاهد رشد ریالی بیش از ۱۱۷ درصدی نسبت به دوره گذشته بودیم. این رشد فقط یک عدد نیست؛ نشانه اعتماد بیشتر به مستند، توجه جدیتر به این گونه ارزشمند و ارادهای برای حمایت از هنرمندانی است که حقیقت را با زبان تصویر روایت میکنند.»
تجلیل از فرمانده ناوشکن دنا
در ادامه از ناخدا یکم امیر امید مغانی ـ فرمانده ناوشکن دنا ـ در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند تقدیر به عمل آمد.
امیر مغانی، فرمانده ناوشکن دنا در سخنانی گفت: به نمایندگی از همه همکارانم در منطقه یکم بندرعباس که مشغول خدمت هستند، میخواهم از همه شما هنرمندان تقدیر کنم. بهای زیادی برای دفاع از این آب و خاک داده میشود و مستند «فرمانده و دریا» گوشهای از این زحمات بود که در مورد ناوشکن دنا ساخته شد تا برای یادگار بماند.
او گفت: عظمت و قدرت ملتها به شجاعتی برمیگردد که یک گروه حتی کوچک انجام میدهند. ناوشکن دنا از همان زمانی که ساخته شد، اتفاقات و مأموریتهای مهمی را رقم زد که در مستند آقای دهنوی بخشهایی از آن را میبینید.
تقدیر از احمد طاعی و مسعود دهنوی
در اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند از مسعود دهنوی، کارگردان مستند «فرمانده و دریا» تقدیر شد.
در این مراسم تقدیر، مسعود دهنوی، امیر اکرمی نیا سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران و امیر دریادار دوم جلیل مقدم معاون هماهنگ کننده نیروی دریایی ارتش حضور داشتند.
همچنین از احمد طاعی ـ صدابردار پیشکسوت ـ تقدیر به عمل آمد.
در ویدئویی فرهاد ورهرام مستندساز پیشکسوت از ویژگیهای احمد طاعی گفت که در رابطه با تولید فیلم یار و یاور همه دوستانش بوده و گفت که امیدوار است در کنارش این تجربه را تکرار کند.
ارد عطاپور، مستندساز نیز در ویدئویی که منتشر شد از احمد طاعی به نیکی یاد کرد و گفت: مدیون زحمات ایشان بودم و خیلی از فیلمهای ما را نجات داده و نگهبان فیلمهای ما بود. از شما ممنونم به خاطر سالهایی که به ما کمک کردی صدا را خوب میگرفتی ولی همیشه کمحرف بودی.
تقدیر از عکاس ایسنا
در بخشی از این مراسم و در بخش تقدیر از عکاسان مستند، از مجید خواهی ـ عکاس ایسنا ـ تقدیر به عمل آمد.
محسن برمهانی: امسال سختترین سال کاری را سپری کردیم
محسن برمهانی ـ معاون سیما ـ در آیین اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، ضمن قدردانی از دستاندرکاران و مشارکتکنندگان مردمی، سال گذشته را یکی از سنگینترین ادوار کاری برای اهالی مستند دانست و با برشمردن جنایتهای تلخ و رویدادهای تأثیرگذار اخیر، بر ضرورت وفاداری رسانه ملی به وظیفه تاریخی خود در قبال این روزهای تمدنساز تأکید کرد.
وی ضمن قدردانی از دستاندرکاران جشنواره و شرکتکنندگان گفت: «از همه عزیزانی که در این رویداد زحمت کشیدند ـ چه مستندسازان، چه مشارکتکنندگان مردمی در ارائه آرا برای انتخاب بهترینها و چه هیات محترم داوران در بخشهای مختلف ـ صمیمانه تشکر میکنم. خوشحالم که در جمع شما هستم و از حضور گرمتان در این اختتامیه سپاسگزارم.»
وی درباره سنگینی بار مسئولیت مستندسازان در سال گذشته اظهار کرد: «ما امسال سالی را سپری میکنیم که شاید حداقل در چند سال اخیر، به دلیل کار اجرایی، هیچگاه به اندازه امروز بار سنگینی را بر دوش مستندسازان احساس نکردهام. در ۱۲ ماه گذشته، از زمانی که دورهٔ پیشین جشنواره برگزار شد، اتفاقات بزرگی رقم خورد که در تاریخ و تمدن این انقلاب اسلامی ثبت خواهد شد و انشاءالله مقدمهای بر ظهور حضرت صاحب (عج) خواهد بود.»
وی با اشاره به جنایتهای هولناک و رویدادهای دردناک اخیر تصریح کرد: «در این مدت، جنگها و مصائب بزرگی داشتیم؛ عزیزانی را از دست دادیم. رهبر شهیدمان را تقدیم کردیم، تنها در یک مرحله، بیش از ۱۵۰ کودک را نثار این راه کردیم. همچنین یکی از خطرناکترین محصولات جنایتکارانه آمریکا در شهر لامرد آزمایش شد. در منطقهای از شرق تهران، یک جنایت جنگی رخ داد و یک منطقه با خاک یکسان شد. همچنین به یاد داریم شهادت جمعی از عزیزان ناوگروه را که خاطرات بسیاری با آنان در رسانه ملی داریم؛ زمانی که قرار بود وارد کشور شوند، پس از آن دور دنیا زدن، هماهنگیهای زیادی انجام داده بودیم و لحظات فراموشنشدنی برایمان رقم خورد.»
وی درباره جنایتکاری که برای سرگرمی دست به کشتار زد، با تألم گفت: «در مرحلهای که مجموعهای در حال رزم نبود، یک جنایتکار پلید، صرفاً برای سرگرمی، دست به جنایتی زد که دلم نمیخواهد نامش را بیاورم. اینها شاخصترین عناوینی است که شاید فکر کنیم باید دربارهاش مستند بسازیم، اما مستندسازان واقعی میدانند که حتی یک کودک که کنارش انفجاری رخ میدهد و از ترس، لکنت زبان میگیرد چه خوب شود، چه نشود، خود بهتنهایی دستمایه یک مستند جهانی است. از این نمونهها امروز بسیار داریم و این بار بر دوش همه ما سنگینی میکند.»
وی در پایان با ابراز امیدواری نسبت به وظیفهشناسی رسانه ملی و نهادهای تولید مستند خاطرنشان کرد: «امیدواریم هم ما در رسانه ملی، هم بقیه بخشهای تولید و توزیع مستند در کشور از مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی با حضور جناب آقای حمیدی مقدم، تا مجموعه تولید مستند در سیما و شبکه مستند که بهتنهایی بار جدی را به دوش میکشد، بتوانیم وظیفه خود را در قبال این روزهای تاریخساز و تمدنساز به انجام برسانیم.»
جبلی: مستندسازان، راویان حقیقت در قلب بحران هستند/ هشدار نسبت به هوش مصنوعی و تأکید بر حضور شهودی در میدان
رئیس سازمان صداوسیما در اختتامیه نهمین جشنواره مستند، با اعلام افزایش ۳۳ درصدی آثار دریافتی نسبت به دوره قبل، مستندسازی را مقدسترین و حسادتبرانگیزترین حرفه رسانهای دانست و با اشاره به جنایت لامرد و نقش راهبردی مستندسازان در جنگها، نسبت به تهدید جایگزینی هوش مصنوعی به جای حضور فیزیکی و شهودی در میدان هشدار داد.
وی در ابتدا با خوشامدگویی به راویان حقیقت و جامعه مستندسازی کشور گفت: «رسانه ملی با افتخار خود را خانه مستندسازان میداند و همواره تلاش کرده است امکانات و ظرفیتهای خود را در خدمت مستندسازی قرار دهد. اگر روایت را بهویژه در بحران روایت، یک وظیفه بدانیم، غنیسازی این روایت، اول و آخر توسط مستندساز اتفاق میافتد. روایت ساده خبری، گذرا و سطحی است، اما غنیسازی آن، فقط با شغل مستندسازی ممکن میشود.»
جبلی درباره قداست و جایگاه رفیع شغل مستندسازی اظهار داشت: «شغل مستندسازی، یک حرفهی مورد حسادت است. هر کسی که در رسانه کار میکند، با افکار عمومی سروکار دارد یا مخاطب انبوه را میبیند، بدون اغراق به شغل مستندساز حسادت میکند. مستندساز نزدیکترین عنصر رسانهای به حقیقت است و حقیقت، جز با تلاش و زحمت او در قاب نمایش قرار نمیگیرد. من مدتها بود که فرصت نمیکردم از جامعه مستندساز کشور تشکر کنم و امروز این کار را با افتخار انجام میدهم.»
وی درباره رشد چشمگیر آثار رسیده به جشنواره خاطرنشان کرد: «این دوره از جشنواره، مانند دورههای پیشین، روندی رو به رشد داشته است. اگر سال گذشته حدود ۳۰۰۰ اثر به جشنواره رسید، امسال بیش از ۴۰۰۰ اثر دریافت کردیم که نشان از اعتماد، همراهی و همافزایی مستندسازان با رسانه ملی دارد. آنها از طریق قاب تصویر، زحمات و محصولات خود را به معرض قضاوت و رأی عمومی میگذارند.»
رئیس سازمان صدا و سیما در ادامه به دو اتفاق مهم در حوزه مستند اشاره کرد و نخست به فرصتهای بحرانها پرداخت و گفت: «همیشه در سختیها، بحرانها و جنگها، مستندساز رشد میکند و بهشت مستندسازان در دل بحران شکل میگیرد. با وجود همه تلخیها، تنوع موضوعات در بحران، دایره تجربه و یادگیری را برای مستندساز گسترده میکند. امروز حرفهایترین مستندسازان منطقه غرب آسیا در فلسطین، عراق، لبنان و ایران عزیز ما مشغولند. جنگهایی که پشت سر گذاشتیم جنگ اول، دوم و جنگ سوم تحمیلی ۱۷ روزه در تنگه هرمز که ما آن را نبرد هرمز نامیدیم بهترین فرصت برای مستندسازی کشور فراهم کرد.»
وی با اشاره به جنایت لامرد و تأکید بر لزوم روایت همه ابعاد آن گفت: «در مورد لامرد و جنایت بزرگ آن بسیار صحبت شد، اما کمتر شنیدیم درباره دختر دو سالهای که با کاپشن صورتی در حیاط خانه مشغول بازی بود و هدف ۲۴ ساچمه و گلوله سلاح کشنده آمریکایی قرار گرفت و به شهادت رسید. در کنار این حوادث تلخ، رویدادهای امیدبخشی چون رشادتها و شجاعتهای نیروهای مسلح را شاهد بودیم که باید سالیان سال در قالب مستندهای حرفهای و هنرمندانه به جامعه رسانهای تزریق شود. از همینجا اعلام میکنم که تولیدات مستند را فقط به قالب ۴۵ دقیقهای تلویزیون محدود نکنیم؛ به تولیدات میکرو برای فضای مجازی و شبکههای اجتماعی نیز توجه ویژه داشته باشیم و رسانه ملی برای نمایش تمام انواع تولیدات مستند، اعلام آمادگی میکند.»
جبلی در بخش دوم، به عنوان یک هشدار جدی درباره هوش مصنوعی گفت: «نکته هشداردهندهای که باید همه به آن دقت کنیم، رواج غیرطبیعی هوش مصنوعی در تولیدات رسانهای است. هوش مصنوعی به هیچ وجه نمیتواند و نباید جایگزین حضور فیزیکی و شهود در میدان شود. لمس حقیقت، تماس از نزدیک با واقعیت، چیزی نیست که هوش مصنوعی درک کند. مستندساز ممکن است شهید شود، زخمی بخورد، گرسنگی بکشد و سختی تحمل کند؛ اما هوش مصنوعی هیچکدام از اینها را تجربه نمیکند. مستندساز مقدس است و هوش مصنوعی هرگز این قداست را نخواهد داشت. پس باید بیش از پیش، میدان برای مستندسازان حقیقی و شهودی فراهم باشد.»
وی درباره تحول رسانه ملی بر پایه دو بال هویت و عدالت تصریح کرد: «در سالهای اخیر، دوره تحول را بر دو بال هویت و عدالت قرار دادهایم و هر دوی این سرفصلها، زمینهساز کار گسترده مستند است. رویدادهایی مثل "ایران جان" که هفته آینده نهمین دوره آن در استان قزوین برگزار میشود، توجه ویژه به استانها و ایجاد تعامل سازنده بین مستندسازان و آرشیو رسانه ملی را دنبال میکند. از همه مستندسازان استانی دعوت میکنم از این رویدادها حداکثر استفاده را ببرند.»
جبلی در پاسخ به دغدغه قدیمی مستندسازان درباره کیفیت پخش آثار گفت: «مستندسازان همواره گلایه داشتند که با بهترین کیفیت تولید میکنند، اما شبکهها با کیفیت پایین نمایش میدهند. خوشبختانه در دوره تحول، تمام شبکههای استانی و تمام شبکههای سیما به جز شبکه خبر ۲، به کیفیت اچدی ارتقا یافتند و این دغدغه بزرگ برطرف شد. باز هم تأکید میکنم که رسانه ملی با افتخار در خدمت مستندسازان است.»
رئیس رسانه ملی در پایان با تأکید بر قداست کار مستندسازی و آرزوی موفقیت برای فیلمسازان جوان گفت: «هر کسی که در رسانه کار کرده باشد، آرزو میکند ای کاش من هم یک مستندساز بودم. قداست کار مستندسازی را هیچکس نمیتواند انکار کند. برای همه مستندسازان، بهویژه جوانان، آرزوی موفقیت دارم و اعلام میکنم رسانه ملی همواره آماده پذیرش و حمایت از محصولات مستند است. امیدوارم دوره بعد نیز شاهد این روند صعودی و مشارکت بیشتر آثار باشیم.»
