فلسفە ساخت هوش مصنوعی از ابتدا همین بود تا یک دستیار فوق‌العاده برای انسان باشد؛ می‌تواند سرعت ما را بیشتر کند، خطاهای ما را کاهش دهد، ایده‌های تازه پیش پایمان بگذارد و انجام بسیاری از کارهای وقت‌گیر را برای‌مان آسان‌تر کند.

البته تا این جای کار هوش مصنوعی چیز بدی نیست از قضا یکی از شگفت‌انگیزترین دستاوردهای قرن حاضر همین هوش مصنوعی است، اما مسئله از جایی شروع می‌شود که ابزاری که قرار بود در فکر کردن بە ما کمک کند، کم‌کم دارد جای فکر کردن ما را می‌گیرد و از آنجایی کە در جهان سوم حداعتدال معنی ندارد و در افراط و تفریط در هرچیزی دستی بر آتش داریم در استفادە از هوش مصنوعی نیز اگر همین‌طور پیش برویم، روزی بە جای دستیار بودن، جای صاحب کار را خواهد گرفت.

در واقع باید در نظر گرفت کە مسئله اصلی این نیست که باید از هوش مصنوعی دوری کنیم، زیرا چنین پیشنهادی نه ممکن است و نه منطقی؛ بلکە مسئله اصلی نوع رابطه ما با این فناوری است اگر هوش مصنوعی را برای بهتر فکر کردن به کار بگیریم، بنده ما خواهد بود؛ اما اگر از آن برای فکر نکردن استفاده کنیم، خودمان برده آن خواهیم شد.

هوش مصنوعی باید دستیار انسان باشد، نه جایگزین توانمندی‌های او

درهمین راستا وحید عزتی، متخصص حوزه هوش مصنوعی با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی باید به عنوان یک ابزار در کنار دانش، خلاقیت و توانمندی انسان مورد استفاده قرار گیرد، گفت: اگر هوش مصنوعی را به منبع اصلی پاسخگویی در همه امور تبدیل کنیم به تدریج خلاقیت، توانایی تصمیم‌گیری، دانش و تجربه انسان از بین خواهد رفت.

عزتی در گفت‌وگو با ایسنا درباره مفهوم هوش مصنوعی اظهار کرد: به طور ساده هوش مصنوعی یعنی قابلیت‌ها و توانایی‌های انسان در ماشین یا کامپیوتر برنامه‌ریزی شود، هوش مصنوعی‌هایی که امروز در اختیار مردم قرار دارند، مانند چت‌جی‌پی‌تی و سایر ابزارهای مشابه، در دسته هوش مصنوعی محدود قرار می‌گیرند.

وی افزود: زمانی که هوش مصنوعی در ابتدا طراحی شد، هدف این بود که به عنوان یک دستیار در کنار انسان قرار بگیرد و در انجام کارها به ما کمک کند تا فعالیت‌ها با سرعت و دقت بیشتری پیش برود.

این متخصص حوزه هوش مصنوعی با بیان اینکه متأسفانه پیش از ورود این فناوری، آگاهی لازم درباره نحوه استفاده صحیح از آن آموزش داده نشده است، ادامه داد: باید به کودکان و نوجوانان آموزش دهیم که هوش مصنوعی یک ابزار است و باید در کنار خلاقیت و توانایی‌های خودمان از آن استفاده کنیم، یعنی هوش مصنوعی باید به ما کمک کند کارها را سریع‌تر انجام دهیم و زمان کمتری صرف کنیم، نه اینکه تمام توانایی‌های خود را به آن واگذار کنیم.

عزتی تصریح کرد: متأسفانه در حال حاضر در سیستم آموزشی ما و حتی در مراکز مرتبط با تربیت و رشد کودکان، برنامه مشخص و جامعی برای آموزش نحوه استفاده صحیح از هوش مصنوعی بر اساس گروه‌های سنی وجود ندارد، گاهی می‌بینیم یک کودک در سن پایین، ساعت‌ها با هوش مصنوعی صحبت و ارتباط برقرار می‌کند و از نگاه والدین این موضوع جذاب و حتی نشانه هوش بالای فرزندشان تلقی می‌شود.

وی ادامه داد: در حالی که وابستگی بیش از اندازه کودک به هوش مصنوعی می‌تواند پیامدهایی مانند گوشه‌گیری و کاهش ارتباطات فردی و اجتماعی را به دنبال داشته باشد، زیرا کودک باید متناسب با سن خود رشد کند با همسالانش ارتباط داشته باشد، بازی کند، تجربه کسب کند و مهارت‌های اجتماعی را در دنیای واقعی بیاموزد.

این متخصص حوزه هوش مصنوعی با تأکید بر ضرورت آموزش و پیشگیری گفت: سیستم آموزشی ما باید پیش از آنکه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی به جای پیامدهای مثبت، پیامدهای منفی به همراه داشته باشد نسبت به آگاهی‌بخشی و پیشگیری اقدام کند، باید درباره کاربردهای هوش مصنوعی، فواید آن و نحوه استفاده صحیح و همچنین محدودیت‌های آن آموزش داده شود.

عزتی افزود: رسانه‌ها نیز در این زمینه نقش مهمی دارند و باید در حوزه آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی فعالیت بیشتری داشته باشند تا مردم با مفاهیم هوش مصنوعی و همچنین خروجی‌های آن بیشتر آشنا شوند و بدانند هر پاسخی که از هوش مصنوعی دریافت می‌کنند الزاما پاسخ درست و قابل استناد نیست.

وی در ادامه با اشاره به سطوح مختلف هوش مصنوعی اظهار کرد: به صورت کلی می‌توان از هوش مصنوعی محدود یا ANI، هوش مصنوعی عمومی یا شبه‌انسانی AI و ابرهوش مصنوعی یا ASI صحبت کرد؛ البته آنچه امروز در اختیار مردم قرار دارد عمدتاً در سطح هوش مصنوعی محدود است.

این متخصص حوزه هوش مصنوعی همچنین با بیان اینکه حتی در صورت دستیابی به ابرهوش مصنوعی نیز ارزش انسان از بین نمی‌رود، گفت: انسان زمانی توانمند است که آگاهی، دانش، هنر و خلاقیت داشته باشد، حتی اگر هوش مصنوعی روزی به سطح بسیار بالایی از توانایی برسد باز هم سرچشمه اصلی ارزش انسان، دانش و توانایی‌های خود اوست.

عزتی با اشاره به افزایش استفاده از هوش مصنوعی در میان دانشجویان و دانش‌آموزان گفت: امروز استفاده از هوش مصنوعی در میان دانشجویان و دانش‌آموزان، به ویژه در زمینه مقاله‌نویسی و پایان‌نامه‌نویسی، افزایش پیدا کرده است در حالی که یک مقاله زمانی ارزشمند و تأثیرگذار است که حاصل دانش و اندیشه خود فرد باشد.

وی ادامه داد: زمانی می‌توانیم در جامعه جریان‌ساز و تأثیرگذار باشیم که سرچشمه علم و دانش در وجود خودمان باشد و از هوش و علم خود به اندازه کافی بهره ببریم، اگر تمام محتوای تولیدشده را از هوش مصنوعی دریافت کنیم، ممکن است یک متن مرتب و قابل قبول داشته باشیم، اما این به معنای افزایش دانش و توانمندی ما نیست.

این متخصص حوزه هوش مصنوعی افزود: امروز حتی برای کوچک‌ترین کارها نیز از هوش مصنوعی استفاده می‌شود و این موضوع می‌تواند در بلندمدت آسیب‌زا باشد، ما نباید هوش مصنوعی را برای همه سؤالات پزشکی، دینی، اعتقادی و علمی به عنوان یک مرجع اصلی در نظر بگیریم زیرا هوش مصنوعی نیز ساخته دست بشر است و ممکن است پاسخ نادرست یا ناقص ارائه دهد، بنابراین نباید در هر زمینه‌ای به آن اعتماد کرد.

عزتی با بیان اینکه نگاه جامعه به هوش مصنوعی باید اصلاح شود، گفت: انسان آگاه، عالم و دانا کسی است که سرچشمه توانایی و علم را در وجود خود داشته باشد و از هوش مصنوعی نه به عنوان انجام‌دهنده صفر تا صد کارها، بلکه به عنوان ابزاری برای بهتر کردن کارها استفاده کند.

وی خاطرنشان کرد: متأسفانه در جامعه امروز در حال مرجع‌سازی برای هوش مصنوعی هستیم، وقتی یک ابزار به مرجع تبدیل شود، خروجی آن می‌تواند از بین رفتن خلاقیت، کاهش توانمندی و تضعیف قدرت تصمیم‌گیری باشد و اگر این روند ادامه پیدا کند، ممکن است به جایی برسیم که برای انجام بسیاری از کارها کاملاً متکی به هوش مصنوعی باشیم.

این متخصص حوزه هوش مصنوعی ادامه داد: نتیجه چنین وابستگی‌ای می‌تواند شکل‌گیری جامعه‌ای باشد که تجربه، دانش، خلاقیت و توانایی حل مسئله در آن کاهش پیدا کرده است، بنابراین باید توانمندی‌های خود را ارتقا دهیم و در کنار علم و دانشی که داریم، از ابزاری به نام هوش مصنوعی به عنوان یک کمک‌کننده استفاده کنیم.

عزتی در پایان با اشاره به نقش خانواده‌ها در مدیریت استفاده کودکان از فناوری گفت: خانواده‌ها باید برای استفاده فرزندان خود از هوش مصنوعی و فضای مجازی، متناسب با سن آنها محدودیت‌هایی در نظر بگیرند و وقتی از کشورهای دیگر الگو می‌گیریم، نباید فقط مد و لباس را ببینیم؛ بلکه باید در زمینه تربیت فرزندان و نحوه مواجهه آنها با فناوری نیز از تجربه‌های موفق دیگر کشورها استفاده کنیم.

وی در ادامه افزود: باید اجازه دهیم کودکان متناسب با سن خود رشد کنند، تجربه کنند، بازی کنند و ارتباط اجتماعی داشته باشند و استفاده از فناوری نیز متناسب با سن و شرایط آنها مدیریت شود.

انتهای پیام