به گزارش ایسنا، امروزه پنج ربات در محیطهای درمانی به طور معمول مورد استفاده قرار میگیرند. انجام جراحیهای کمتهاجمی، ضدعفونی اتاقهای بیماران با نور فرابنفش، جابهجایی تجهیزات و ملزومات در راهروهای بیمارستان، کمک به بازآموزی راه رفتن پس از آسیبهای عصبی و ارائه تعاملات درمانی واکنشمحور با الهام از یک بچه فُک از جمله فعالیتهایی است که این رباتها بر عهده گرفتهاند.
سیستم جراحی داوینچی
به نقل از آیای، سیستم جراحی داوینچی که توسط شرکت «Intuitive Surgical» ساخته شده، از سال ۲۰۰۰ تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را دارد و پرکاربردترین ربات جراح در جهان محسوب میشود. این سیستم در حوزههای مختلفی از جمله اورولوژی، زنان، جراحی قلب و قفسه سینه، جراحی کولورکتال و جراحی عمومی مورد استفاده قرار میگیرد.
در این سیستم، جراح بازوهای رباتیک مجهز به ابزارهای بسیار کوچک را کنترل میکند و همزمان میدان جراحی را از طریق یک سیستم تصویربرداری سهبُعدی مشاهده میکند.
ابزارهای رباتیک میتوانند حرکات مچ دست انسان را با مهارت و دقت بیشتری بازتولید کنند. همچنین این سیستم لرزش طبیعی دست جراح را حذف میکند؛ لرزشی که ممکن است در دستکاری دقیق بافتها مشکل ایجاد کند.
ربات زِنِکس لایتاسترایک (Xenex LightStrike)
عفونتهای بیمارستانی همچنان یکی از چالشهای مهم نظام سلامت هستند؛ به ویژه زمانی که عوامل بیماریزا پس از ترخیص بیمار روی سطوح محیطی باقی میمانند.
ربات زِنِکس لایتاسترایک برای مقابله با این تهدید از نور فرابنفش پالسی با طیف کامل استفاده میکند تا میکروارگانیسمهای عفونی را غیرفعال کند.
این دستگاه قابل حمل میتواند یک اتاق کامل را طی چند دقیقه و بدون استفاده از مواد شیمیایی ضدعفونی کند. لایت استرایک در برنامههای کنترل عفونت برخی موسسات بزرگ درمانی، از جمله کلینیک مایو، مورد استفاده قرار گرفته است و هدف آن کاهش خطر انتقال عفونت برای بیماران و کارکنان است.
اگرچه این ربات معمولا به طور مستقیم با بیمار در تماس نیست، عملکرد آن به طور مستقیم به افزایش ایمنی بیماران کمک میکند.
ربات حملونقل خودران TUG
بیمارستانها به جابهجایی مداوم داروها، غذا، ملحفهها و تجهیزات میان بخشهای مختلف نیاز دارند؛ کاری تکراری و گاه خستهکننده که میتواند کارکنان درمانی را از وظایف مستقیم مراقبت از بیمار دور کند.
ربات TUG این جابهجاییها را به صورت خودکار در راهروهای بیمارستان انجام میدهد و بدون نیاز به هدایت لحظه به لحظه انسان، مسیر خود را پیدا میکند.
استفاده از این ربات فشار کاری بخش لجستیک را کاهش میدهد و در عین حال زمان پرستاران و کارکنان پشتیبانی را برای انجام وظایف درمانی آزاد میکند.
این ربات مستقیما در تشخیص یا درمان بیمار دخالت ندارد، اما با برطرف کردن یکی از گلوگاههای عملیاتی بیمارستان، به افزایش بهرهوری در ارائه خدمات درمانی کمک میکند.
اندام رباتیک کمکی Cyberdyne یا HAL
توانبخشی پس از سکته مغزی یا آسیب نخاعی اغلب به تمرینهای مکرر و پرزحمت حرکتی نیاز دارد؛ اما بیماران ممکن است توان عصبی-عضلانی کافی برای آغاز یا ادامه این حرکات را به تنهایی نداشته باشند.
اندام رباتیک کمکی ترکیبی یا HAL که توسط شرکت Cyberdyne ساخته شده، یک اسکلت بیرونی رباتیک پوشیدنی است که برای تقویت حرکات ارادی فرد در جلسات ساختاریافته فیزیوتراپی طراحی شده است.
این اسکلت رباتیک سیگنالهای الکتریکی زیستی ارسال شده از عضلات فرد را شناسایی میکند و تنها زمانی که کاربر قصد حرکت داشته باشد، به صورت هماهنگ به او کمک میکند.
به این ترتیب، بیمار همچنان در حرکت، مشارکت فعال دارد و ربات صرفا حرکت را به صورت غیرفعال به بدن او تحمیل نمیکند.
ربات درمانگر پارو(PARO)
پارو نشان میدهد که رباتهای پزشکی برای ایجاد ارزش درمانی الزاما نباید ابزارهای جراحی یا سامانههای حرکتی پیچیده باشند.
این ربات به عنوان یک همراه درمانی طراحی شده و ظاهری شبیه بچه فُک دارد؛ با سطحی نرم و قابل لمس، حرکات طبیعی و صداهایی در پاسخ به محیط تولید میکند.
پارو میتواند به صورت تطبیقی با افراد تعامل داشته باشد؛ به این معنا که رفتار آن بر اساس لمس، صدا و نزدیکی فرد تغییر میکند. این ویژگی به برقراری ارتباط با افرادی کمک میکند که ممکن است به روشهای معمول تعامل انسانی واکنش چندانی نشان ندهند.
پارو به عنوان ابزاری غیردارویی برای کاهش ناراحتی و تحریک واکنشپذیری مورد استفاده قرار میگیرد و در کنار مراقبت انسانی و نظارت کادر درمان فعالیت میکند، نه به جای آنها.
گسترش استفاده از رباتها در حوزههای مختلف درمان
این پنج سامانه در مجموع نشان میدهند که کاربرد رباتها در پزشکی تا چه اندازه گسترده شده است؛ از دقت در جراحی و ضدعفونی محیط گرفته تا جابهجایی تجهیزات، کمک به بازیابی توان حرکتی و تعاملات روانی ـ اجتماعی.
توسعه این فناوری همچنان ادامه دارد. در ژوئیه ۲۰۲۶، رباتهای انساننما برای نخستین بار عمل لاپاراسکوپی برداشتن کیسه صفرا را روی یک بیمار انسانی انجام دادند.
رباتها زمانی بیشترین کارایی را دارند که وظایفی به آنها سپرده شود که به تکرار مداوم، دقت در حد کمتر از یک میلیمتر یا کار در شرایط خطرناک نیاز دارند؛ در این صورت پزشکان و پرستاران میتوانند تمرکز خود را بر قضاوت بالینی، ارتباط با بیمار و تصمیمگیری همدلانه بگذارند.
اکنون دیگر این پرسش که آیا رباتها جایگاهی در نظام سلامت دارند یا خیر، تا حد زیادی پاسخ خود را یافته است؛ حضور آنها در پزشکی تثبیت شده است. آنچه همچنان مشخص نیست، این است که رباتها در آینده تا چه اندازه میتوانند در مراقبت و درمان نقش داشته باشند.
انتهای پیام
