حسین روزبهانی در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: اگر سوگیری خود حمایتی به این الگوی فکری اضافه شود، دانشجو به منظور حفظ عزت نفس خویش، از هرگونه اقدام مجدد برای تلاش خودداری می‌کند تا بار دیگر با شکست مواجه نشود؛ چراکه تجربه ناشی از عدم‌تلاش، آزاردهندگی بسیار کمتری نسبت به شکستِ ناشی از کوشش مجدد دارد.

وی با اشاره به تفاوت نحوه برخورد دانشجویان کمال‌گرا و منعطف با پدیده شکست، اظهار کرد: دانشجویان کمال‌گرا شکست را فاجعه می‌دانند و دچار یک خطای شناختی بنیادین، به نام  تفکر همه ‌یا هیچ هستند و معمولا خود را بی‌ارزش قلمداد می‌کنند که این امر بازدهی را کاهش می‌دهد. در مقابل، دانشجویانی که انعطاف‌پذیرتر هستند، شکست را به‌مثابه یک بازخورد می‌نگرند و علت آن را نه در هویت خویش، بلکه در راهبرد استراتژیک جست‌وجو می‌کنند. آن گاه می‌کوشند برنامه‌ای را که به شکست انجامیده اصلاح کنند و با انرژی بیشتری به مسیر ادامه دهند.

این روانشناس تصریح کرد: شکست در کوتاه مدت تا ۴۰ درصد بر عزت‌نفس ما تأثیر می‌گذارد، اما اگر دانشجو شکست را به هویت خود گره بزند، ممکن است عزت‌نفس‌اش به صورت پایدار مختل شود. بنابراین، از پیامدهای بلندمدت شکست می‌توان به اجتناب از فرصت‌های چالش‌برانگیز، انتخاب شغل‌هایی پایین‌تر از سطح توانایی فرد و ابتلا به افسردگی اشاره کرد که در مقابل، اگر شکست به درستی پردازش شود می‌توان تاب آوری را افزایش داد.

روزبهانی با بیان اینکه انسان معمولا به‌طور طبیعی خود را با همتایانش مقایسه می‌کند، گفت: در فضای مجازی، مقایسه اغلب با افرادی انجام می‌شود که موفقیتی ایده‌آل و فراتر از وضعیت فرد دارند. بنابراین، دانشجو ممکن است چنین بیندیشد که تنها من شکست خورده‌ام و خود را فردی بدشانس تلقی کند؛ زمانی که این ناهماهنگی شناختی پدید آید، فرد به‌جای آنکه در پی جبران شکست باشد، شکست خود را به پای بی‌عدالتی یا ناتوانی ذاتی خود خواهد گذاشت که این امر شکست را تشدید می‌کند.

مرز باریک ارزیابی سالم و خود تخریبی بعد از شکست

وی در رابطه با مرز ارزیابی سالم مجدد از خود تخریبی، اظهار کرد: افرادی که ارزیابی مجدد سالم دارند، معمولا از خود می‌پرسند: «کدام بخش از کار من ضعیف بوده؟»، «چه مهارتی را باید تقویت کنم؟» و «این شکست چه درسی می‌تواند به من بدهد؟»، که این رویکرد معمولا با شفقت نسبت به خود همراه است. اما افرادی که الگوی خودتخریبی دارد، می‌گوید: «چرا من همیشه بازنده و شکست‌خورده هستم؟» و معمولا خود را تحقیر می‌کند.

این روانشناس خاطرنشان کرد: زمانی که افکار ما به سمت قیدهای مطلق مانند «همیشه»، «هرگز» یا «کل وجودم» گرایش پیدا ‌کند، نشانه ورود به منطقه خودتخریبی است که در آن شرایط، ارزیابی مجدد سالم صورت نخواهد گرفت.

انتهای پیام