سعیده ابراهیم پور در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه، برای انجام هر کاری قانون و مقرراتی وضع میشود، اما آنچه بهاجرا درمیآید، غالباً با آنچه مقرر شده تفاوت دارد. در حوزهٔ استارتآپها نیز وضع به همین منوال است و فردی که ایدهای نو دارد، با ناهماهنگیهای چنان گستردهای روبهرو میشود که در همان ابتدای مسیر تولید و فناوری، خستگی بر او چیره میگردد. اطرافیانی که ادعای هدایت این استارتآپها را دارند، خود چنان در کار سستاند که نمیدانند چگونه یاریرسان باشند.
وی افزود: یکی از کاستیهای بنیادین در پارکهای فناوری، به برگزاری کارگاههایی بازمیگردد که بیشتر جنبهٔ نمایش دارد و مدرسان آن، تنها به تئوریها آشنایند و از مسائل عملی بیخبرند. دومین موضوع، وضع قوانین و مقرراتی است که بیش از آنکه راهگشا باشد، بار سنگینی بر دوش فناوران مینهد و آنان را به گزارشنویسیهای پیوسته وادار میسازد. برخی مسئولان پارک، خود توانایی بررسی این گزارشها را ندارند و تنها باری بر دوش استارتآپها میافزایند، بیآنکه راهکاری عملی ارائه دهند.
این مدیر شرکت دارویی با تاکید بر اینکه سود حاصل از نام استارتآپها، به جای آنکه به خود فناوران برسد، به کسانی تعلق میگیرد که از این نام برای درآمدزایی شخصی بهره میبرند و کارگاهها را به منبع سود خود تبدیل کردهاند، تصریح کرد: در برخی از پارکها، افراد بیکار و فاقد توانایی علمی و اجرایی، در بخش اداری گمارده میشوند و تنها به نام فناوران، شغلی برای خود ساختهاند. تسهیلات و وامهای درنظرگرفتهشده نیز بر پایهٔ سلیقه و منافع شخصی توزیع میشود.
ناظران پارک باید از میان مدیران عامل، صنعتگران و بازرگانان با تجربه انتخاب شوند
ابراهیم پور خاطرنشان کرد: گروههایی دیده شدهاند که با جلب یک هیئت علمی معتبر، وامها و تسهیلات کلانی دریافت کردهاند، در حالی که آن هیئت علمی هیچ تجربهٔ عملی در فناوری ندارد و صرفاً یک نظریهپرداز است. چنین افرادی نه تنها حامی فناوران نیستند، بلکه خود به عاملی محدودکننده و معضلی در مسیر پیشرفت تبدیل میشوند. ناظران پارک باید از میان مدیران عامل، صنعتگران و بازرگانان با تجربه انتخاب شوند تا دانش عملی خود را به فناوران منتقل کنند، اما واگذاری کامل این مسئولیت به هیئتهای علمی، عملاً دست همگان را بسته است. در مدت حضور در پارک، مشاهده شد که هر مدیر تازهای، دو نفر را با خود آورده و پس از رفتن او، همان دو نفر باقی ماندهاند؛ بهگونهای که تعداد مدیران از شمار فناوران فراتر رفته و همه رئیساند، اما هیچکس در جایگاه حمایتگر واقعی نیست.
وی با اشاره به اینکه خود فناوران در بسیاری موارد از مسئولان پارک پیشی گرفتهاند و به راهنمایی آنان نیازی ندارند، اظهار کرد: ریسکپذیری و تجربهٔ عملی آنان، بهمراتب بالاتر از مدیران نظریهپرداز است. اصرار بر گزارشنویسی و مشقنویسی پیوسته، فناور را از اصل کار دور میکند و موفقیت واقعی زمانی حاصل میشود که او با سرمایهٔ شخصی و بدون وابستگی به این ارگانها، پا به بازار بگذارد. طراحی بیزینسپلن در شرایط تورم و بیثباتی اقتصادی، عملاً ناممکن است و بسیاری از طرحهای نوشتهشده، منطق اقتصادی ندارند؛ حتی فرمولاسیون ارائهشده از سوی پارکها نیز سرشار از خطاهای بنیادین است. خود روسای پارکها و هیئتهای علمی، برنامهٔ روشنی برای هدایت فناوران ندارند و در این حوزه بهشدت ضعیف عمل میکنند.
این مدیر شرکت دارویی ادامه داد: یک فناور برای موفقیت، به مجموعهای از اطلاعات در زمینهٔ کارخانجات، آزمایشگاهها، فروش، بازرگانی، سرمایهگذاری، ثبت اختراع داخلی و خارجی و محرمانگی ایده نیاز دارد که همگی نیازمند تخصصهای جداگانهای است. انتظار اینکه یک فناور بهتنهایی از عهدهٔ تمامی این امور برآید، غیرواقعبینانه است و اگر بخواهد تکتک این مهارتها را بیاموزد، تا رسیدن به تولید و فروش، دهها سال انرژی و هزینه صرف خواهد کرد. در عمل، درصد بسیار نادری از شرکتهای مستقر در پارکها به موفقیت میرسند و آن اندک موفق نیز افرادی هستند که بیرون از این ساختار، با دیدگاه بازاری و به دور از بخشهای صرفاً علمی، کار خود را آغاز کردهاند. پارکها در جایگاه محدودکننده ظاهر میشوند و برخی هیئتهای علمی، هر طرحی را که با منافع آنان تضاد داشته باشد، سرکوب میکنند تا رقیبی برای خود ایجاد نشود.
پارکها در حمایت از گروههای استارتآپی، ناکام بودهاند
ابراهیم پور با بیان اینکه مشکلات متعدد در پارکها وجود دارد و گزارشدهی اجباری، ابزاری برای تسلط کامل بر فعالیت فناوران و تصمیمگیری دربارهٔ بقا یا حذف آنان است، گفت: پارکها در وظیفهٔ اصلی خود، یعنی حمایت از گروههای استارتآپی، ناکام بودهاند و فعالیتشان به دریافت اجارهٔ مکان از شرکتهای موفق و موفقشده، خلاصه میشود. این شرکتهای موفق، پیش از ورود به پارک به درجهٔ رشد رسیدهاند و پارک تنها با نمایش آنان، برای خود آمارسازی میکند؛ موفقیت آنان هیچ ربطی به حمایتهای پارک ندارد. با این حال، مزیت نسبی حضور در این فضا، آشنایی فناوران با یکدیگر و تبادل تجربه است که خود پارکها در ایجاد آن نقشی ندارند و این کار بهصورت خودجوش میان فناوران شکل میگیرد.
وی تاکید کرد: یکی از چالشهای بزرگ فناوران در مسیر کار، تیمسازی است؛ جامعه با انبوهی از افراد فاقد تخصص مواجه است که ادعاهای بیاساس دارند و وقت گروهها را تلف میکنند. بازرگانان و دلالانی که مدعی بازاریابی و صادرات هستند، هنگام مواجهه با اطلاعات واقعی شرکت، ناتوانی خود را نشان میدهند و جامعه به سمتی حرکت میکند که دلالان، سودهای کلانتر از تولیدکنندگان میبرند. یک تولیدکننده به ۱۰تا ۱۵درصد سود قانع است، در حالی که دلالان تا ۷۰ درصد سود حاصل از تولید را به خود اختصاص میدهند و هزینههای سنگینی بر فناوران تحمیل میشود. قوانین ثبت اختراع و دانشبنیانی، برنامهریزیشده و کارآمد نیست و فناوران برای انجام امور حقوقی، مالیاتی و مدیریتی، با خلأ تخصصی شدیدی روبهرو هستند.
این فعال حوزه فناوری با تاکید بر اینکه پژوهشهای دانشگاهی روی میزها باقی میماند و به تولید نمیرسد، زیرا اساتید به دلیل پیچیدگی قوانین حقوقی و مالی، از ورود به عرصهٔ صنعت اجتناب میکنند، تصریح کرد: نمونههایی وجود داشته که اساتید دانشگاه با تشکیل شرکت، ظرف سه تا چهار سال به دلیل ناآشنایی با قوانین، با جریمههای سنگین و ممنوعالخروجی مواجه شده و شرکت را تعطیل کردهاند. قوانین گسترده و حمایتنکردن از فناوران، وضعیت را دشوارتر کرده و خود پارکها نیز توانایی ارائهٔ مشاور قوی و کارآمد را ندارند. در شرایط کنونی، سرمایهگذاری در تولید و علم، در مقایسه با خرید و فروش ملک و طلا، سودآوری بسیار ناچیزی دارد و این ناعدالتی، انگیزهٔ فعالیت علمی را کاهش میدهد.
بیزینسپلنها باید هفتهبههفته بهروزرسانی شوند
ابراهیم پور خاطرنشان کرد: بیثباتی اقتصادی، برنامهریزی را دشوار کرده و بیزینسپلنها باید هفتهبههفته بهروزرسانی شوند؛ بسیاری از کارهای فناوران در این شرایط قفل میشود. یکی از خلأهای حقوقی جدی، نبود قوانین محکم برای محرمانگی پروژههاست؛ فناوران نمیتوانند بهراحتی به کارخانهها برای برونسپاری اعتماد کنند، زیرا کارخانهدار به اطلاعات دست مییابد و خود به تولید محصول مشابه روی میآورد. جابجایی مسئولان فنی میان شرکتهای رقیب نیز به سرقت دانش فنی دامن میزند و فضایی گرگبازاری ایجاد کرده که در آن، حفظ اطلاعات تقریباً ناممکن است. ثبت اختراع نیز از امنیت کافی برخوردار نیست و هر کسی میتواند از روی ایدههای ثبتشده، کپیبرداری کند.
وی با بیان اینکه برخی سودجویان، با دریافت هزینههای گزاف، وعدهٔ دانشبنیان کردن یا دریافت مجوز از دانشگاه و کارخانه را میدهند و عملاً به جای کمک به استارتآپ، از آن بهرهکشی میکنند، اظهار کرد: سرمایهگذاریها نیز به جای رسیدن به فناوران، نصیب افرادی میشود که از نام آنان سوءاستفاده میکنند؛ نمونههایی داریم که طرحها را دریافت و با وعدهٔ جایزه، پس از دفاعیه، طرح را رد و بعداً آن ایده را به نام خود یا دیگری ثبت میکنند. در حوزهٔ دارو و علوم پزشکی که کار بسیار دشوار است، موفقیت نیازمند تلاش مضاعف است، در حالی که پروژههای کشاورزی با اندک انرژی بهروز میشوند و راحتتر دانشبنیان میگردند.
این فعال حوزه فناوری گفت: در شهرهای بزرگ و پایتخت، امکانات و فضای بازتری برای فعالیت وجود دارد، اما در شهرهای مانند مشهد، محدودیتها، رقابتهای تنگاتنگ و موانع استانی، رشد را به شدت کند میکنند؛ بسیاری از شرکتها برای موفقیت، ناچار به انتقال به تهران میشوند. در ایران، فعالیتهای اشتراکی و جمعی به شدت ضعیف است و شرکتها پس از چند سال منحل میشوند، برخلاف کشورهای خارجی که شرکتها نسلبهنسل ادامه مییابند. نبود قوانین حقوقی برای حفاظت از دانش فنی و نوع قراردادها، مهمترین عامل این ناپایداری و بزرگترین معضل پیش روی فناوران بهشمار میرود.
انتهای پیام
