به گزارش ایسنا، فرونشست زمین از جمله مخاطرات تدریجی اما گستردهای است که در صورت تداوم برداشت بیش از ظرفیت منابع آب زیرزمینی و کاهش تغذیه سفرهها، میتواند به تغییر شکل تدریجی سطح زمین منجر شود. این پدیده برخلاف بسیاری از مخاطرات طبیعی، الزاما با یک رخداد ناگهانی آغاز نمیشود، بلکه ممکن است در طول سالها توسعه پیدا کند و آثار آن بهتدریج در سازهها، معابر، خطوط انتقال آب و فاضلاب و سایر زیرساختهای شهری نمایان شود.
در اصفهان، کاهش منابع آب زیرزمینی و تداوم شرایط خشکسالی در کنار افت سطح آبخوانها و کاهش جریان رودخانه زایندهرود، زمینه تشدید فرونشست ناحیهای را فراهم کرده است. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که تغییر شکل تدریجی زمین در محدودههای شهری با شبکههای فرسوده و حساس زیرساختی همراه شود؛ چراکه تغییرات تنش و تغییر شکل زمین میتواند به خطوط لوله و سایر شریانهای حیاتی آسیب وارد کند و در صورت نشت آب، فرآیند آبشستگی در لایههای زیرسطحی را نیز تشدید کند. ایجاد حفره در زیر سطح زمین در چنین شرایطی میتواند در نهایت به نشست موضعی یا فروریزش ناگهانی سطح معبر منجر شود.
دکتر علی بیتاللهی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به حادثه رخداده در خیابان شهیدان کاظمی اصفهان، اظهار کرد: در روز ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ چرخهای یک دستگاه تانکر در حاشیه خیابان شهیدان کاظمی، واقع در محدوده شمال شرقی اصفهان، به دلیل وجود حفرهای در زیر سطح زمین، در سطح معبر فرو رفت.
وی با بیان اینکه بر اساس توضیحات مدیرکل مدیریت بحران استان اصفهان، ظاهراً گسیختگی لوله آب موجب بروز این پدیده شده است، تاکید کرد: این خیابان پیش از این نیز شاهد حادثه مشابهی بود و در سال ۱۴۰۲ نیز حادثه فرونشست موضعی گزارش شده بود.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: در این حادثه نیز فرسودگی و گسیختگی لولههای آب و فاضلاب بهعنوان علت بروز حادثه اعلام شده است.
وی با اشاره به حادثه فروریزش خیابان نشاط اصفهان در ۶ شهریور ۱۴۰۵، اظهار کرد: به نظر میرسد همان استدلالی که درباره حادثه خیابان نشاط اصفهان مطرح شد، در این رخداد نیز قابل طرح باشد.
بیتاللهی با بیان اینکه گسیختگی لولههای آب و فاضلاب در نقاط مختلف شهر اصفهان از سوی مسئولان بهعنوان علت برخی از این رخدادها مطرح میشود، خاطر نشان کرد: سوال مهمتر این است که دلیل این تعداد گسیختگی لولهها در نقاط مختلف کلانشهر اصفهان چیست؟ آیا فقط در اصفهان لولههای آب و فاضلاب وجود دارد؟ آیا در سایر شهرها لولههای قدیمی وجود ندارد؟ به نظر من باید علت افزایش این رخدادها را فراتر از خود گسیختگی لولهها بررسی کرد.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به نقش فرونشست ناحیهای زمین در اصفهان، گفت: واقعیت این است که فرونشست ناحیهای اصفهان که با قطع جریان دائمی زایندهرود تشدید شده است، اثرات تنشی خود را بر مستحدثات، شریانهای حیاتی و خطوط آب و فاضلاب وارد میکند. این فرآیند با گذشت زمان میتواند موجب گسیختگی لولهها، آبشستگیهای زیرسطحی، تشکیل حفرههای زیرسطحی و در نهایت فروریزشهای ناگهانی و نشستهای موضعی شود.
وی تاکید کرد: بنابراین نمیتوان در بررسی چنین رخدادهایی تنها به علت مستقیم و نزدیک حادثه، یعنی گسیختگی یک لوله اکتفا کرد؛ بلکه باید زنجیرهای را که از فرونشست ناحیهای آغاز میشود و میتواند به آسیب دیدگی زیرساخت، شکستگی لوله، نشت آب، آبشستگی، ایجاد حفره و سپس فروریزش سطح زمین منجر شود، مورد توجه قرار داد.
بیتاللهی با تاکید بر اینکه تکرار حادثه در یک محدوده مشخص، اهمیت بررسی شرایط زیرسطحی منطقه را دوچندان میکند، یادآور شد: رویکرد بنیادین در اصفهان باید اقدام برای کنترل فرونشست ناحیهای زمین باشد. تا زمانی که مساله فرونشست ناحیهای اصفهان به عنوان یک مساله اساسی و بلندمدت مورد توجه قرار نگیرد، اقدامات موردی برای ترمیم لولهها یا پر کردن حفرههای ایجادشده، اگرچه برای رفع خطر فوری ضروری است، نمیتواند بهتنهایی مانع تکرار این رخدادها شود.
انتهای پیام
