کمکم بوی پاییز در کوچه و خیابانهای شهر میپیچد؛ بوی نم باران بر روی خاک تشنه، نسیم خنکی که از دامنه کوهها سرازیر میشود و برگهایی که آرامآرام رخت طلایی بر تن میکنند. از پس این خزان دلانگیز، بارشهای نقرهای باران و سپیدی برف، جانی تازه به تن زمین میدمد و نعمتی بیبدیل را به دیار زاگرس هدیه میآورد. زمستان که از راه میرسد، چه باشکوه است این رحمت آسمانی؛ بارانی که عطر پاکی را به کوهستان میبخشد و چشمهها را به جوشش وا میدارد.
ایلام، دیار بلوطهای هزارساله و درههایی که آغوش گشودهاند تا زیبایی را در پناه کوههای سربهفلککشیده جاودانه سازند، خود را مهیای استقبال از این موهبت میکند؛ سرزمینی که از فراز ارتفاعاتش، گویی فرشی از زمرد بر دامان کوه گسترده شده است؛ قلمرو کبکهای خوشخوان و نغمههای زلال دشتها.
عروس زاگرس، جایی که تاریخ در دل غارهایش نفس میکشد و بلوطها، پاسبانان وفادار این خاک، تابلویی بینظیر از آفرینش را به رخ میکشند. زیباییهای این دیار تنها در دامنهها محصور نمانده؛ در خود شهر ایلام و کوچهپسکوچههایی که با نخستین قطرات باران، عطر گلهای شمعدانی و خاک نمخورده در آنها جان میگیرد، روایتی از آرامش جاری است؛ شهری که در غروبهایش، رقص نور چراغها در دامنه کوه استوار «قلاقیران»، جلوهای ستارهگون به زمین میبخشد و پارکهای جنگلیاش همچون ریههایی سبز، طراوت کوهستان را به خانهها هدیه میدهند.
اما در پس این قاب تماشایی و انتظار شیرین برای باران، چالشی نگرانکننده زیر پوست شهر دهان باز کرده است. اقلیم کوهستانی ایلام و موقعیت جغرافیایی آن در سلسلهجبال زاگرس، این شهر را در معرض بارشهای شدید، ناگهانی و پرحجم قرار میدهد؛ بارشهایی که اگر زیرساختهای لازم برای مهار و هدایت آنها فراهم نباشد، این موهبت طبیعی را به تهدیدی جدی برای ایمنی شهروندان و پایداری سازههای شهری بدل خواهد کرد.
محمدرضا کیافر کارشناس ارشد شهرسازی و مدرس دانشگاه در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در حالی که شهر مهیای در آغوش کشیدن این بارشهای حیاتبخش میشود، کانالها، مسیلها و آبروهای شهری یعنی همان شریانهای حیاتی که باید زلالی آب را بیخطر از بافت شهر به بیرون هدایت کنند در آستانه بحرانی خاموش قرار گرفتهاند.
وی خاطرنشان کرد: ارزیابیهای میدانی گواهی میدهد که بهدلیل فقدان لایروبی مستمر و دورهای، بخش قابلتوجهی از کانالهای اصلی و فرعی با تودههای گلولای، پسماندهای شهری و نخالههای ساختمانی مسدود شده و ظرفیت هیدرولیکی و قدرت آبگذری آنها بهشدت کاهش یافته است.
کیافر بیان کرد: این معابر آبی که در روزهای آرام و آفتابی در حاشیه نگاهها پنهان میمانند، با آغاز رگبارهای تندسیلی به گلوگاههایی پرخطر بدل میشوند؛ گلوگاههایی ناشی از توسعه نامتوازن شهری و عدم رعایت حریم قانونی مسیلها که جریان آب را پس زده و خروش سیلاب را به معابر و منازل مسکونی میکشانند.
کارشناس ارشد شهرسازی و مدرس دانشگاه یادآور شد: افزون بر این، دیوارههای فرسودهای که در گذر زمان دچار آسیبهای سازهای، فرسایش و ترکخوردگی شدهاند، تاب مقاومت در برابر فشار سنگین هیدرولیکی روانآبها را نخواهند داشت.
وی توضیح داد: تداوم این شرایط و غفلت از اقدامات پیشگیرانه، با نخستین بارشهای شدید پاییزی، شهر را با سناریوهای بحرانی و پرهزینهای نظیر آبگرفتگی گسترده معابر، اختلال شدید در تردد عمومی، پسزدگی شبکه فاضلاب، نفوذ روانآب و گلولای به منازل و اماکن تجاری و تحمیل خسارتهای سنگین به آسفالت و تأسیسات عمرانی روبهرو خواهد کرد.
کیافر اضافه کرد: تجربه سالیان گذشته به روشنی نشان میدهد که مدیریت بحران پس از وقوع حادثه، با هزینههای گزاف مالی و تبعات اجتماعی جبرانناپذیر همراه است.
وی تصریح کرد: از مجموعه مدیریت شهری و ستاد مدیریت بحران استان انتظار میرود با اتخاذ رویکرد هوشمندانه «پیشگیری بر درمان»، پیش از آنکه آسمان درهای سخاوتش را بگشاید و این باران رحمت به تلخی بنشیند، اقداماتی نظیر پاکسازی و لایروبی کامل و اساسی مسیر کانالهای اصلی، آبروها و دهانه پلها از هرگونه رسوب و زباله انباشته، شناسایی و حذف فوری موانع فیزیکی سخت، خاکریزیها و نخالههای ساختمانی مسدودکننده بستر و حریم مسیلها، شناسایی نقاط بحرانی و فرسوده شبکه و انجام تعمیرات اضطراری جهت تحکیم و ایمنسازی دیوارههای کانالها، استقرار تیمهای عملیاتی و پشتیبانی مجهز به ماشینآلات و تجهیزات پمپاژ جهت پایش مستمر شریانها در طول روزهای بارانی و رفع سریع انسدادهای احتمالی حین بارش در اولویت باشد.
جعفر رفیعی مدیرکل راه و شهرسازی استان ایلام و رئیس شورای هماهنگی دستگاههای زیرمجموعه این وزارتخانه در ایلام در گفتوگو با ایسنا همچنین با تأکید بر لزوم آیندهنگری، حفظ آمادگی عملیاتی و رعایت الزامات پدافند غیرعامل در مدیریت بحران، نقش پیشبینیهای هواشناسی در برنامهریزیهای اجرایی را مهم دانست.
وی با اشاره به پیشبینیهای موجود درباره پربارش بودن فصل پاییز پیشرو، خاطرنشان کرد: لازم است دستگاههای مرتبط از هماکنون آمادگی لازم را بر اساس پیشبینیها داشته باشند تا در صورت بروز شرایط خاص، خدماترسانی و مدیریت امور با آمادگی کامل انجام شود.
رفیعی بیان کرد: پیشبینیها حکایت از پدیده النینو و بارشهای زیاد در استان در طول پاییز دارد بنابراین باید برای هر نوع شرایط بحرانی پیشبینیهای لازم صورت گیرد و پیشگیرهای لازم انجام شود.
مدیریت کارآمد در گرو تدبیر، آیندهنگری و آمادگی همهجانبه پیش از وقوع بحران است، نه امدادرسانی شتابزده پس از تحمیل خسارت. ایلام، با تمام وقار، اصالت و طراوت کوهستانیاش، شایسته آن است که بارش باران در کوچههایش سراسر شور، زندگی و امید باشد، نه دغدغه، هراس و آبگرفتگی. اکنون زمان اقدام عاجل است.
انتهای پیام
