جبرئیل نوکنده با حضور در استودیوی ایسنا درباره انتقال آثار تاریخی ایران به چین که همچنان بخشی از این آثار به کشور بازگردانده نشده است، توضیح داد: یکی از این نمایشگاهها با مدیریت موزه ملی ایران و با عنوان «شکوه ایران باستان» برگزار شد. این نمایشگاه آثاری از حدود سه هزار سال پیش تا دوره قاجار را دربر میگرفت و بیش از ۲۱۶ اثر در آن به نمایش درآمد.
او افزود: نمایشگاه «شکوه ایران باستان» ابتدا در کاخموزه پکن برگزار شد و سپس به موزه شانگهای و در مرحله سوم به موزه سینکیانگ در ارومچی رفت. این نمایشگاه از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و تا نوروز ۱۴۰۴ ادامه داشت و آثار آن در نهایت (فروردین ۱۴۰۴) به ایران بازگردانده شد.
رییس موزه ملی ایران با اشاره به استقبال مردم چین از این نمایشگاه گفت: استقبال از نمایشگاه در کاخموزه پکن به اندازهای بود که بلیت ۱۵ روز نمایشگاه در همان روز نخست به فروش رسید.
به گفته نوکنده، بخش عمده آثار این نمایشگاه متعلق به دورههای عصر آهن، هخامنشی، اشکانی و دوره اسلامی بود.
رییس موزه ملی ایران ادامه داد: در انتخاب آثار، ذائقه و علاقه مخاطبان محل برگزاری نیز بررسی میشود و در این نمایشگاه موضوعاتی درباره روابط تاریخی ایران و چین، با استناد به یافتههای باستانشناسی، ارائه شد. همزمان با «شکوه ایران باستان»، چینیها نیز نمایشگاهی با عنوان «ارتباط با غرب» برگزار کردند که آثاری از ایران نیز در آن حضور داشت.
دومین محموله تاریخی ایران چرا از چین برنگشت؟
نوکنده درباره سرانجام دومین محموله از آثار تاریخی ایران که برای نمایشگاه به چین امانت سپرده شده بود نیز گفت: نمایشگاه دیگری با مدیریت ادارهکل موزهها و با همکاری موزههای رضا عباسی، فرش، هنرهای تزئینی و موزه مقدم برگزار شد. این نمایشگاه با همکاری مرکز هنری نمایشگاهی سازمان میراث فرهنگی چین برگزار شد و بیش از ۱۵۰ اثر داشت و با عنوان «از سرزمین مهر» به نمایش درآمد.
او توضیح داد: این نمایشگاه نیز پس از پایان یکی از مراحل تور نمایشگاهی خود قرار بود به ایران بازگردانده شود، اما وقوع جنگ و توقف پروازها مانع بازگشت آثار شد.
رییس موزه ملی ایران گفت: در اسفندماه، زمانی که قرار بود اشیا به تهران برگردانده شود، درست یک هفته پیش از شروع جنگ، پروازها متوقف شد و دیگر پروازی بین ایران و چین وجود نداشت.
به گفته نوکنده، پس از توقف پروازها، هماهنگیها و مجوزهای لازم با دولت انجام شد تا آثار در یک مخزن امن نگهداری شوند و پس از فراهم شدن شرایط، به ایران بازگردانده شود.
او افزود: وقتی جنگ یک مقدار زمانش بیشتر طول کشید، فکر کنم طرف چینی پیشنهاد داده که دیگر اشیا در مخازن نمانند و در یک نمایشگاه دیگر به نمایش گذاشته شوند. حقیقتش من از این موضوع دیگر خبر ندارم.
نوکنده با این حال تأکید کرد: هنوز آثار برنگشته، ولی این اطمینان را به شما میدهم که همکاران چینی که مسئول این نمایشگاه هستند، چون ما قبلاً با موزه ملی در طی دو دهه گذشته با آنها کار کردهایم، بسیار حرفهای و متعهدند.
هیچ تهدیدی متوجه آثار تاریخی ایران در چین نیست
رییس موزه ملی ایران با اشاره به مفاد قرارداد دو نمایشگاه ایران در چین با توجه به برخی نگرانیها نسبت به سرنوشت آثار، گفت: قرارداد این نمایشگاهها بسیار محکم است و سفارت ایران نیز موضوع را در چین رصد میکند.
او افزود: در متن قرارداد آمده که در زمان بحران چگونه باید با نمایشگاه برخورد شود. اصلاً قراردادهای نمایشگاهی یک فصل مشخص درباره وضعیت بحران دارند.
نوکنده با تأکید بر اینکه «هیچ تهدیدی» متوجه آثار تاریخی ایران در چین نیست، گفت: اشیا در امنیت کامل هستند و ۱۰۰ درصد هم به سرزمین ما برگردانده خواهند شد.
او همچنین گفت که طرف چینی قصد دارد نمایشگاهی از آثار و فرهنگ چین در ایران برگزار کند، اما برگزاری آن به برقراری امنیت و عبور از شرایط جنگی منوط است.
به گفته نوکنده، قرار است این نمایشگاه در یکی از موزههای تهران برگزار شود و موزه ملی ایران نیز برای میزبانی از آن اعلام آمادگی کرده است.
نگرانی درباره کپیبرداری چین از آثار تاریخی ایران!
رییس موزه ملی ایران در پاسخ به نگرانیهایی که درباره انتقال آثار تاریخی ایران به چین مطرح شده بود، از جمله احتمال کپیبرداری از آثار یا بازنگشتن اصل آنها، گفت: اینکه بگوییم کشوری که طبق یک قرارداد رسمی از ما اشیا میگیرد، بعد اینها میآیند کپیبرداری میکنند، خیلی حرف غیرحرفهای و خیلی حرف غیراخلاقی است.
او توضیح داد: موزه رسمی یک کشور اشیا را میگیرد، اما مگر او دسترسی به شیء دارد که آن را کپیبرداری کند؟ کشوری که امانتگیرنده است، شیء در اختیارش نیست.
نوکنده ادامه داد: شیء از روزی که از موزه در ایران خارج میشود، با پلمب و کنترل امین اموال امانتدهنده خارج میشود. در کشور مقصد و در هر جایی که قرار میگیرد، باز توسط همین امین اموال امانتدهنده پلمب میشود.
به گفته او، آثار پس از انتقال به محل نگهداری، در اتاق پلمب میشوند و هنگام انتقال به ویترین نیز با حضور امین اموال این کار انجام میشود و ویترین دوباره پلمب میشود.
او افزود: دوربین وجود دارد. بنابراین شیء هیچوقت در اختیار طرف خارجی قرار نمیگیرد. در تمام مراحل، پلمب و فک پلمب وجود دارد و این یک پروتکل جهانی است.
نوکنده با اشاره به فعالیت حرفهای موزهها در سطح بینالمللی گفت: گروههای حرفهای خانواده موزهها در جهان، یک خانوادهاند و همه دوستدار فرهنگ هستند. اگر آثاری از کشور چین، آلمان یا هر کشور دیگری به موزه ملی ایران بیاید، ما همان رفتاری را با آن اموال داریم که با اموال خودمان داریم. هیچ فرقی نمیکند.
رییس موزه ملی ایران همچنین گفت برای رفع نگرانی درباره وضعیت آثار در شرایط بحرانی، جزئیات اقدامات لازم در قراردادها مشخص شده است.
او گفت: «اگر مثلاً آنجا جنگ شد، چه کار باید بکند، آیا اجازه دارد به شیء دست بزند، در چه شرایطی میرود دست بزند، همه اینها در قرارداد به صورت بسیار شفاف وجود دارد.»
به گفته نوکنده، اگر مسئولان ایرانی نتوانند برای نظارت به چین بروند، طرف چینی موظف است در اولین فرصت نماینده ایران و سفارت کشور را در جریان قرار دهد.
او تأکید کرد: در قرارداد آمده که چه کار باید بکند. نمیتواند دست به شیء بزند، اقدام دیگری انجام دهد؛ هیچ کاری نمیتواند بکند. این موارد در قرارداد آمده و این قرارداد در جهان موزهداری یک رویه است.
مصونیت قضایی و احتمال توقیف آثار؟
نوکنده درباره نگرانی دیگری که درباره احتمال توقیف آثار در چین مطرح میشود نیز گفت: دولتها نامه مصونیت قضایی پر میکنند و به همین دلیل آثار در کشور مقصد قابل توقیف نیستند.
او توضیح داد: نمیتواند توقیف کند، چون تعهد دارد. هم چین و هم ایران و کشورهایی که ما در آنها نمایشگاه برگزار میکنیم، عضو کنوانسیونهای جهانی هستند.
رییس موزه ملی ایران افزود: اگر عضو کنوانسیون نباشند، ما شیء را نمیدهیم. باید عضو کنوانسیون باشید و قبول کنید که مقررات و پروتکل نمایشگاههای موزهای جهان را رعایت کنید.
او ادامه داد: ممکن است یک آدمی پیدا شود و بگوید این شیء مال من است، بعد دادگاه آنجا تشخیص بدهد، اما نمیتواند این شیء را توقیف کند. اینها در قرارداد بسیار شفاف آمده است. شاید ضعف موزهداری ماست که کمتر درباره نمایشگاهها صحبت کردهایم.
نوکنده گفت: شاید ضعف موزهداری ماست که ما کمتر درباره نمایشگاهها صحبت کردهایم و در جامعه این نگرانی وجود دارد که چون مثلاً قانون کپیرایت در کشور ما رعایت نمیشود، امکان دارد کپی کنند.
او با رد این نگرانی درباره نمایشگاههای ایران در چین گفت: واقعاً آن گروه مسئول نمایشگاههای ایران در چین، چه در نمایشگاه شکوه ایران باستان و چه در نمایشگاه سرزمین مهر، کاملاً حرفهای هستند و بسیار متعهدند.
رییس موزه ملی ایران درباره تجربه همکاری با طرف چینی نیز گفت: چینیها واقعاً در نمایشگاهها، امور نمایشگاهی، برگزاری نمایشگاهها و موزهگرافی بینظیرند. بسیار خوب هزینه میکنند، بسیار خوب معرفی میکنند و نمایشگاههای بینظیری دارند.
او افزود: برنامهریزیهای خیلی خوبی در زمان نمایشگاه دارند و واقعاً از ابتدا تا انتها بسیار منظم و مسئولانه برخورد میکنند و به سوالات سریع جواب میدهند. ما واقعاً همکاری بسیار عالیای داشتیم.
نوکنده با اشاره به سابقه همکاریهای دیگر با چین گفت: ما نمایشگاههای دیگری هم با آنها داشتیم و واقعاً حرفهای هستند. از نظر تجربه میدانی و ارتباطاتی که ما داریم، هیچ دغدغهای واقعاً وجود ندارد.
انتهای پیام
