زهرا یارمرادی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تغییرات اقلیمی در ایران طی دهههای اخیر به شکلهای مختلفی قابل مشاهده است و مهمترین نشانههای آن شامل افزایش دما، تغییر رفتار بارشها، افزایش دورههای خشکی، کاهش منابع آب تجدیدپذیر، افزایش تبخیر و تعرق و بیشتر شدن رخدادهای حدی آبوهوایی است.
وی افزود: بررسی دادههای اقلیمی نشان میدهد ایران در چند دهه اخیر روند افزایش دما را تجربه کرده و این موضوع در مناطق خشک و نیمهخشک پیامدهای جدیتری به همراه داشته است، چراکه افزایش دما موجب افزایش تبخیر از سطح خاک، رودخانهها و مخازن سدها شده و حتی در سالهایی که میزان بارش کاهش شدیدی ندارد، دسترسی واقعی به منابع آب را محدود میکند.
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان با اشاره به اهمیت منطقه زاگرس در تأمین منابع آبی کشور، تصریح کرد: رشتهکوه زاگرس یکی از مهمترین مناطق تأمینکننده آب ایران است و تغییرات اقلیمی در این منطقه تأثیر مستقیمی بر منابع آب سطحی و زیرزمینی دارد.
یارمرادی ادامه داد: کاهش بارشهای برفی، تغییر زمان ذوب برف، کاهش ذخیره برفی ارتفاعات و افزایش دما باعث شده عملکرد طبیعی زاگرس بهعنوان یک مخزن آب تغییر کند. در گذشته برف زمستانی این منطقه بهتدریج در فصل گرم ذوب میشد و جریان آب رودخانهها را حفظ میکرد، اما امروز افزایش دما موجب کاهش سهم بارش برف و آزاد شدن سریعتر روانابها شده است.
وی با بیان اینکه افزایش خشکسالیهای طولانی، موجهای گرمای شدید، بارشهای ناگهانی و سیلابهای مخرب از جمله پیامدهای تغییرات اقلیمی است، گفت: البته نمیتوان هر رخداد آبوهوایی را بهتنهایی ناشی از تغییر اقلیم دانست، اما تغییر اقلیم احتمال وقوع و شدت برخی رخدادهای حدی را افزایش میدهد.
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان، درباره ارتباط کاهش بارشهای اخیر با تغییر اقلیم نیز اظهار کرد: برای بررسی تغییر اقلیم باید به روندهای بلندمدت توجه کرد و نمیتوان تنها بر اساس یک یا چند سال خشک یا گرم درباره تغییر اقلیم قضاوت کرد.
وی افزود: دادههای چند دههای نشان میدهد افزایش دما در ایران یک روند پایدار داشته و همزمان تغییراتی در الگوی بارشها رخ داده است؛ از جمله تغییر زمان بارندگی، کاهش بارش در برخی مناطق و افزایش سهم بارشهای سنگین و کوتاهمدت.
یارمرادی تأکید کرد: تغییر اقلیم به معنای کاهش دائمی بارش نیست، بلکه به معنای تغییر در رفتار سیستم اقلیمی است؛ بنابراین ممکن است یک منطقه همزمان با دورههای خشکی طولانی، بارشهای شدید و سیلابی را نیز تجربه کند.
وی همچنین درباره علت وقوع همزمان خشکسالی و سیلاب در ایران گفت: افزایش دمای زمین باعث افزایش ظرفیت نگهداری بخار آب در جو شده است؛ به همین دلیل در دورههای خشک، تبخیر افزایش یافته و کمآبی تشدید میشود و در زمان فراهم شدن شرایط بارشی نیز امکان وقوع بارشهای شدید در مدت کوتاهتر افزایش مییابد.
این استاد دانشگاه با اشاره به نقش عوامل انسانی در تشدید آثار تغییر اقلیم، بیان کرد: برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، توسعه کشاورزی بدون توجه به ظرفیت اکولوژیک مناطق، تخریب پوشش گیاهی و تغییر کاربری اراضی موجب افزایش آسیبپذیری مناطق مختلف در برابر خشکسالی و سیلاب شده است.
یارمرادی خاطرنشان کرد: در مناطق غربی کشور و بهویژه زاگرس، کاهش پوشش گیاهی موجب کاهش نفوذ آب به خاک، افزایش رواناب سطحی و بالا رفتن خطر سیلاب شده است.
وی در ادامه گفت: مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم نیازمند مدیریت پایدار منابع آب، حفاظت از پوشش گیاهی، توجه به ظرفیتهای طبیعی مناطق و افزایش آمادگی جوامع در برابر رخدادهای اقلیمی است.
انتهای پیام
