وحید نواداد، معاون میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی درباره آخرین وضعیت پروژههای مرمتی، کاوشهای باستانشناسی، تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی و برنامههای این استان در حوزه میراث ناملموس، به ایسنا گفت: امسال بخشی از پروژهها با استفاده از اعتبارات سال ۱۴۰۴ آغاز شده و بخشی دیگر نیز با اتکا به اعتبارات ابلاغی سال ۱۴۰۵ در سطح استان در حال اجراست.
او افزود: در حوزه مرمت مساجد، مسجد جامع شبستر، مسجد جامع تسوج، مسجد جامع مرند، مسجد جامع سراب، مسجد جامع هشترود و مسجد اسنق مهربان از جمله پروژههایی هستند که در سالهای گذشته نیز در فهرست پروژههای مرمتی قرار داشتهاند و روند مرمت آنها همچنان ادامه دارد. همچنین مرمت بقعه و مسجد شیخ شهابالدین اهری در حال انجام است و علاوهبر ادامه عملیات مرمتی، نورپردازی این مجموعه نیز انجام خواهد شد و ساماندهی آن در دستور کار قرار دارد.
او با اشاره به اینکه بخشی از مساجد مرمتشده در پرونده مساجد ایرانی در نوبت ثبت جهانی نیز قرار دارند، گفت: بخشی از این مساجد در پرونده مساجد ایرانی برای ثبت در یونسکو قرار دارند، اما بخشی دیگر ارتباطی با این پرونده ندارند و مرمت آنها در قالب همان پروژههای مرمتی است که از سالهای گذشته در استان در حال اجرا بوده است.
نواداد ادامه داد: در بخش حمامهای تاریخی نیز چند پروژه در حال اجراست که از جمله آنها میتوان به حمام تاریخی عجبشیر، حمام تاریخی آذرشهر و حمام تاریخی تسوج اشاره کرد. این بناها در شمار پروژههای مرمتی حمامهای تاریخی استان قرار دارند.
معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی درباره پروژههای مربوط به پلهای تاریخی نیز اظهار کرد: در حوزه پلهای تاریخی سه پروژه در دستور کار قرار دارد؛ پل تاریخی قز عجبشیر، پل ۲۳ دهنه میانه و پل تاریخی واقع در شهرستان ملکان. این بناها نیز در شمار پروژههای مرمتی مربوط به پلهای تاریخی قرار گرفتهاند.
او درباره وضعیت پل ۲۳ دهنه میانه گفت: این پروژه به اعتبارات بسیار بیشتری نسبت به میزان اعتباری که در سال جاری در اختیار داریم، نیاز دارد. چند فصل از عملیات مرمتی این پل در سالهای گذشته انجام شده و امسال نیز ادامه مرمت و عملیات اجرایی آن در حال انجام است، اما با میزان اعتبار موجود، پروژه به اتمام نخواهد رسید و برای فصلهای آینده نیز به اعتبار بیشتری نیاز است تا عملیات مرمت آن ادامه پیدا کند.
نواداد در ادامه با اشاره به پروژه مرمتی «معبد مهر» توضیح داد: پروژه معبد مهر را از سال گذشته آغاز کردیم و عملیات ساماندهی آن نیز در همان سال آغاز شد. امسال فاز دوم این پروژه در حال اجراست و این مجموعه نیز یکی از پروژههای شاخص استان در حوزه مرمت یک سایت تاریخی است که در شهرستان مراغه قرار دارد. همچنین ساماندهی گنبدهای مراغه نیز از دیگر پروژههایی است که عملیات آن آغاز شده و در ماههای آینده به پایان خواهد رسید.
معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی گفت: ساماندهی محوطه و قلعه یالدور در شهرستان مرند نیز از جمله پروژههایی است که طی دو سال گذشته در دستور کار قرار داشته و امسال نیز عملیات ساماندهی آن در حال انجام است. مرمت و ساماندهی قلعه بابک کلیبر نیز جزو برنامههای ماست و عملیات مربوط به آن در حال انجام است.
نواداد با اشاره به پروژههای بازار تاریخی تبریز اظهار کرد: در بازار تبریز، مجموعه کلاهفروشان نیز در حال مرمت و ساماندهی است. بخشی از گنبدهای تاریخی این مجموعه که در دوره پهلوی دوم تخریب شده یا از بین رفته بودند، احیا و مرمت شدهاند و این پروژه در مراحل پایانی قرار دارد. همچنین در بخشهایی از بازار تاریخی تبریز که سال گذشته دو نوبت دچار آتشسوزی شدند، عملیات پاکسازی، مرمت و ساماندهی در حال انجام است و اقدامات مربوط به این بخشها نیز در دست اجرا قرار دارد.
معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی در ادامه درباره کلیساهای تاریخی استان گفت: در حوزه کلیساهای تاریخی، ادامه عملیات مرمت و ساماندهی کلیسای جلفا در حال انجام است و در روزهای آینده نیز عملیات مرمت کلیسای موجومبار در شهرستان شبستر آغاز خواهد شد. این بنا نیز در شمار پروژههای مرمتی پیشبینیشده برای استان قرار دارد.
او ادامه داد: در بخش سایتهای اداری و محوطههای تاریخی نیز ادامه ساماندهی و ساخت مجموعه باغ کمال تبریز از جمله پروژههای در حال اجراست. ادامه ساخت مخزن امن موزه منطقهای استان نیز در دستور کار قرار دارد. این پروژه که تقریباً چند سال متوقف مانده بود، از سه سال گذشته مجدداً فعال شده و هر سال متناسب با میزان اعتبارات تخصیصیافته، عملیات اجرایی آن ادامه پیدا کرده است و امسال نیز در حال انجام است.
نواداد درباره فعالیتهای کاوش و باستانشناسی در استان آذربایجان شرقی اظهار کرد: در حوزه باستانشناسی، امسال یک پروژه باستانشناسی با هدف تعیین عرصه و حریم دو کتیبه اورارتویی انجام شده است. یکی از این کتیبهها، کتیبه اورارتویی نشتبان و دیگری نیز کتیبه اورارتویی دیگری است که هر دو در شهرستان سراب قرار دارند. در مورد این دو کتیبه، مطالعات پژوهشی انجام شده و مطالعات مربوط به تعیین عرصه و حریم آنها نیز به انجام رسیده است. این پروندهها در نوبت طی مراحل اداری قرار دارند تا در شورای ثبت آثار کشور بررسی شوند و در نهایت ابلاغ آنها صورت گیرد.
او ادامه داد: یک پروژه کاوش و پژوهش در حوزه قنات تاریخی اهر توسط دکتر کاظمپور در حال انجام است که با حمایت مالی شهرداری اهر صورت میگیرد. این پروژه از اقدامات قابل توجه در این حوزه است و همزمان با انجام کاوش، عملیات مرمت قنات تاریخی اهر نیز برای آن انجام شده است.
او گفت: مجوز انجام مطالعات در محدودهای از شهرستان سراب نیز دریافت شده است. در این محدوده، یک محوطه تاریخی پیش از تاریخ قرار دارد که قرار است عملیات پژوهشی و همچنین مطالعات مربوط به تعیین عرصه و حریم آن انجام شود. اجرای این پروژهها با توجه به اعتباراتی که تأمین یا ابلاغ و تخصیص داده شده، در حال پیگیری است.
معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی درباره مجموعه ربع رشیدی تبریز نیز اظهار کرد: در مورد مجموعه ربع رشیدی تبریز نیز پیگیر تخصیص اعتبار هستیم تا بتوانیم فصل پنجم کاوشهای مجموعه رشیدی را انجام دهیم و روند مطالعات و پژوهشهای مربوط به این مجموعه ادامه پیدا کند.
او با اشاره به اهمیت تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی گفت: با توجه به قانون برنامه توسعه هفتم و تکلیفی که در زمینه تعیین حریم آثار تاریخی تعیین شده است، بخش قابل توجهی از تمرکز و انرژی مجموعه بر این موضوع قرار گرفته است. سال گذشته توانستیم حریم ۴۷ اثر را تعیین کنیم. امسال برنامهریزی کردهایم که در صورت فراهم بودن شرایط، این عدد به ۱۰۰ اثر برسد. تاکنون کار مربوط به حدود ۷۰ اثر انجام شده و این پروندهها در حال طی کردن مراحل تکمیلی خود هستند. برای سایر آثار نیز برنامهریزی شده است که تا پایان سال عملیات مربوط به آنها انجام شود.
او ادامه داد: درباره محوطهها و سایتهای تاریخی نیز تلاش میکنیم جهتگیری مطالعات پژوهشی بیشتر به سمت تعیین عرصه و حریم آثار باشد تا علاوهبر انجام مطالعات پژوهشی، تکلیف قانونی مربوط به حفاظت از این آثار نیز محقق شود.
معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی درباره وضعیت ثبت آثار این استان گفت: امسال توانستیم پرونده ثبتی ۱۰ اثر را به مراحل نهایی برسانیم. پروندههای این آثار تشکیل شد و در شورای ثبت آثار ملی نیز به تصویب رسید و اکنون در انتظار صدور لوحهای ثبتی آنها هستیم. ٩ اثر از این مجموعه شامل قلعه، گورستان و سایتهای تاریخی در شهرستان اهر هستند و دهمین اثر نیز یک کتیبه اورارتویی است. با ثبت ملی این کتیبه که به دوره پیش از تاریخ مربوط است، تعداد کتیبههای اورارتویی شناساییشده در استان به پنج مورد خواهد رسید. این کتیبه، پنجمین کتیبه اورارتویی استان است که شناسایی شده و پرونده ثبت ملی آن نیز تکمیل شده است.
نواداد در ادامه با اشاره به ثبت آثار طبیعی استان گفت: در حوزه آثار طبیعی نیز دو اثر در شهرستان شبستر داشتیم که شامل دو درخت نارون است. اقدامات مربوط به ثبت این دو اثر اخیراً انجام شده و هر دو در شورای ثبت آثار طبیعی کشور نیز به تصویب رسیدهاند.
او درباره اقدامات انجامشده در حوزه میراث ناملموس نیز اظهار کرد: در حوزه میراث ناملموس، در بخشهای مختلف فعالیتهایی انجام شده است که از نظر تعداد، تنوع و محتوای پروندهها، حوزههای گوناگونی را در استان دربر میگیرد. در این میان، آیینها و مراسم مذهبی و عزاداریها که از ویژگیهای شاخص و منحصربهفرد استان هستند، مورد توجه قرار گرفتهاند. همچنین در حوزه آثار موسیقایی، موسیقی عاشقی در سطح استان، از جمله موضوعاتی است که برای آن پروندههایی تهیه شده است. در حوزه بافتها و همچنین شیوه پخت و تهیه برخی خوراکیها، غذاها و شیرینیها نیز پروندههایی تهیه شده و مراحل مربوط به آنها انجام گرفته است.
معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی گفت: با توجه به برنامهریزیهای انجامشده، این احتمال وجود دارد که در اواخر مهرماه یا اوایل آبانماه بتوانیم جلسه شورای ثبت آثار ناملموس را در استان و در شهر تبریز، با حضور اعضای شورا برگزار کنیم تا پروندهها در همان جلسه مورد بررسی قرار گیرند.
نواداد همچنین از برنامهریزی برای برگزاری نشست علمی خبر داد و اظهار کرد: برای برگزاری این نشست علمی نیز برنامهریزی شده است. این نشست در پایان مهرماه یا اوایل آبانماه برگزار خواهد شد. پوستر آن طراحی شده و دبیرخانه نشست نیز تشکیل شده است. این برنامه با عنوان «روایتگری میراث و جنگ» و با رویکردی علمی در حوزه روایتگری و آثار ناملموس برگزار خواهد شد. تلاش ما بر این است که این نشست در سطح ملی برگزار شود و در صورت فراهم شدن شرایط و موفقیت برنامهریزیها، بتوانیم آن را به صورت بینالمللی در تبریز برگزار کنیم.
انتهای پیام
