ورزش در هر جامعهای تنها یک فعالیت برای پر کردن اوقات فراغت نیست، عرصهای برای کشف استعدادها، ارتقای سلامت عمومی، ایجاد نشاط اجتماعی و البته افتخارآفرینی در میادین ملی و بینالمللی است. اما توسعه ورزش زمانی میتواند به نتیجه مطلوب برسد که متناسب با ظرفیتها، امکانات، استعدادهای بومی و شرایط اقتصادی هر منطقه برنامهریزی شود؛ موضوعی که در ادبیات مدیریت ورزشی از آن با عنوان آمایش سرزمین در ورزش یاد میشود.
چهارمحال و بختیاری از جمله استانهایی است که با وجود برخورداری از ظرفیتهای قابل توجه ورزشی، همچنان با محدودیت منابع و کمبود زیرساختهای تخصصی دستوپنجه نرم میکند، بسیاری از ورزشکاران استان برای انجام تمرینات حرفهای با مشکلاتی همچون کمبود سالنهای تخصصی، فرسودگی تجهیزات، نبود امکانات استاندارد و محدودیت دسترسی به فضاهای تمرینی مواجه هستند، در چنین شرایطی، نحوه توزیع اعتبارات و اولویتبندی رشتههای ورزشی اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
از سوی دیگر، در میان رشتههای فعال ورزشی چهارمحال و بختیاری، رشتههایی وجود دارند که برای فعالیت حرفهای به تجهیزات و زیرساختهای خاص و بعضاً پرهزینه نیاز دارند، رشتههایی که در سطح کشور نیز هزینههای بالایی برای راهاندازی و استمرار فعالیت آنها صرف میشود و گاه در زمره ورزشهای لوکس قرار میگیرند، حال این پرسش مطرح است که در استانی با محدودیتهای اعتباری و زیرساختی، آیا میتوان بدون توجه به شرایط اقتصادی و ظرفیتهای بومی، برای همه رشتهها به یک اندازه هزینه کرد؟
طرح این پرسش به معنای مخالفت با توسعه یا فعالیت هیچ رشته ورزشی نیست، زیرا هر رشتهای میتواند برای بخشی از جامعه جذابیت داشته باشد و استعدادهایی را در خود جای دهد، مسئله اصلی، چگونگی اولویتبندی منابع محدود است، آیا بهتر نیست سرمایهگذاریهای سنگینتر در رشتههایی انجام شود که چهارمحال و بختیاری در آنها سابقه درخشانی دارد، استعدادهای بیشتری در آنها شناسایی شده و طی سالهای گذشته قهرمانان ملی و بینالمللی بیشتری از این رشتهها به کشور معرفی شدهاند؟
واقعیت این است که بودجه ورزش نامحدود نیست و هر تصمیم درباره تخصیص اعتبار، به معنای انتخاب یک اولویت و کنار گذاشتن اولویت دیگر است، وقتی یک هیأت ورزشی برای تأمین حداقل امکانات تمرینی ورزشکاران خود با مشکل مواجه است و در سوی دیگر، رشتهای برای ادامه فعالیت به زیرساختهای گرانقیمت نیاز دارد، ضرورت بازنگری در شیوه تخصیص اعتبارات بیش از گذشته احساس میشود و در چنین شرایطی، آمایش سرزمین میتواند مشخص کند که کدام رشتهها در کدام نقاط استان ظرفیت رشد بیشتری دارند و سرمایهگذاری در چه حوزههایی میتواند بیشترین بازده را به همراه داشته باشد.
چهارمحال و بختیاری استانی کمبرخوردار است و طبیعتاً مدیریت منابع در چنین استانی باید با حساسیت بیشتری دنبال شود، شاید به جای آنکه منابع محدود میان تعداد زیادی از رشتهها پراکنده شود و در نهایت هیچکدام از آنها به زیرساخت و تجهیزات مطلوب نرسند، بتوان با یک برنامهریزی هدفمند، چند رشته دارای ظرفیت بالا را به قطبهای ورزشی استان تبدیل کرد و با تمرکز امکانات، زمینه قهرمانپروری و افتخارآفرینی بیشتر را فراهم آورد.
البته آمایش ورزشی نباید به معنای حذف رشتههای کمبرخوردار یا جلوگیری از فعالیت ورزشکاران آنها باشد، بلکه هدف، ایجاد توازن میان عدالت ورزشی و بهرهوری اقتصادی است، باید پذیرفت که توسعه متوازن، الزاماً به معنای توزیع مساوی منابع نیست، گاهی عدالت واقعی آن است که منابع بر اساس استعداد، ظرفیت، نیاز و امکان بازدهی هر منطقه و رشته اختصاص یابد.
اکنون این پرسش پیش روی متولیان ورزش استان قرار دارد که آیا نقشهای روشن برای آینده ورزش چهارمحال و بختیاری وجود دارد؟ آیا مشخص شده است کدام رشتهها باید در اولویت سرمایهگذاری قرار گیرند و کدام مناطق استان ظرفیت تبدیل شدن به قطب یک رشته ورزشی خاص را دارند؟ و مهمتر از همه، آیا اعتبارات محدود ورزشی استان در مسیری هزینه میشود که در نهایت بیشترین منفعت را برای ورزشکاران، جوانان و آینده ورزش چهارمحال و بختیاری به همراه داشته باشد؟
پاسخ به این پرسشها میتواند مسیر ورزش چهارمحال و بختیاری را از توسعه پراکنده و صرفاً کمی، به سمت توسعه هدفمند، تخصصی و قهرمانمحور تغییر دهد، مسیری که در آن هر ریال اعتبار ورزشی، نه صرفاً یک هزینه، بلکه سرمایهگذاری برای ساختن آیندهای بهتر برای ورزش استان باشد.
رشتههای ورزشی نباید به دلیل هزینهبر بودن یا تعداد کم ورزشکاران کنار گذاشته شوند
محمدرضا ولیپور، سرپرست ورزش و جوانان چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با ایسنا و با تأکید بر اینکه رشتههای ورزشی نباید به دلیل هزینهبر بودن یا تعداد کم ورزشکاران کنار گذاشته شوند، اظهار کرد: در آمایش سرزمینی، رشتهها اولویتبندی میشوند اما حذف رشتههای ورزشی در دستور کار نیست و تلاش میکنیم با استفاده از ظرفیتهای موجود، زیرساختهای مورد نیاز رشتههای مختلف را فراهم کنیم.
سرپرست ورزش و جوانان چهارمحال و بختیاری در پاسخ به پرسشی در رابطه با کمبود زیرساخت در برخی رشتهها از جمله گلف و اسکواش، بیان کرد: نمیتوان گفت برخی رشتهها باید نادیده گرفته یا حذف شوند، ممکن است رشتهای مانند گلف یا اسکواش در حال حاضر از نظر تعداد ورزشکاران به حد مورد انتظار نرسیده باشد، اما هزینهبر بودن این رشتهها یا پایین بودن توان اقتصادی مردم، دلیل مناسبی برای کنار گذاشتن آنها نیست.
وی افزود: تلاش ما بر این است که محیط و زیرساخت لازم برای فعالیت رشتههای مختلف فراهم شود و در آمایش سرزمینی نیز این رشتهها در اولویتبندی قرار میگیرند، اما حذف نمیشوند.
ولیپور با اشاره به اینکه توسعه ورزش تنها به حضور در مسابقات قهرمانی محدود نمیشود، تصریح کرد: برخی رشتهها مانند تنیس خاکی و گلف باید مورد حمایت قرار بگیرند تا افراد علاقهمند بتوانند وارد این رشتهها شوند و از ظرفیت بودجه و امکانات موجود بیشترین استفاده صورت بگیرد، نمیتوان صرفاً به دلیل اینکه تجهیزات یک رشته گران است یا ورود به آن هزینه بیشتری دارد، گفت امکان فعالیت در آن وجود ندارد، اگر بتوانیم حداقل زیرساختهای لازم را ایجاد کنیم، زمینه برای توسعه این رشتهها نیز فراهم خواهد شد.
سرپرست ورزش و جوانان چهارمحال و بختیاری در ادامه درباره وضعیت زیرساخت گلف در استان گفت: زمینی برای این رشته در گذشته اختصاص داده شده بود، اما به دلیل شرایط کمآبی، امکان استفاده مناسب از آن برای ادامه فعالیت کودکان و ورزشکاران فراهم نشد.
وی افزود: باید سازوکار مناسبی برای این موضوع در نظر گرفته شود، یا همان زمین احیا شود یا با استفاده از اراضی ملی، دولتی و زمینهایی که در اختیار دستگاههای مربوط قرار دارد، فضای دیگری برای فعالیت گلف اختصاص پیدا کند.
ولیپور در رابطه با رشته اسکواش نیز گفت: در این رشته ظرفیتهایی وجود دارد که نباید صرفاً به دلیل پایین بودن تعداد ورزشکاران کنار گذاشته شود، برای نمونه، وجود یک داور بسیار خوب در این رشته از استانما یک ظرفیت ارزشمند است و باید از چنین ظرفیتهایی حمایت کرد.
وی ادامه داد: رئیس هیئت اسکواش چهارمحال و بختیاری نیز در حال پیگیری موضوع از طریق مشارکت بخش غیردولتی و خصوصی برای ایجاد زیرساختهای این رشته است و امیدواریم در صورت پیشرفت صحیح این روند، بهزودی شاهد ایجاد زیرساخت مناسب برای اسکواش باشیم.
سرپرست ورزش و جوانان چهارمحال و بختیاری با تأکید بر نقش بخش خصوصی در توسعه زیرساختهای ورزشی، اظهار کرد: فدراسیونها و هیئتهای ورزشی باید از ظرفیت مشارکت بخش غیردولتی استفاده کنند و در کنار آن، ظرفیت سمنها، خیران، بخش خصوصی و باشگاهها نیز به کار گرفته شود.
وی خاطرنشان کرد: ظرفیتهای قانونی و تسهیلات بانکی برای افرادی که علاقهمند به سرمایهگذاری در ورزش هستند وجود دارد و در مواردی نیز افراد با استفاده از زمینهای دولتی و دریافت مجوزهای لازم، نسبت به ایجاد باشگاههای خصوصی و زیرساختهای ورزشی اقدام کردهاند.
ولیپور گفت: هدف این است که با استفاده از ظرفیتهای مختلف، بخشی از کمبودهای زیرساختی ورزش استان برطرف شود و به جای حذف رشتهها، شرایطی فراهم شود که رشتههای مختلف بتوانند متناسب با ظرفیت و نیاز خود توسعه پیدا کنند.
برای زمین مینی گلف حدود ۲۵۰۰ مترمربع و برای زمین تمرینی گلف نیز حداقل ۴ هزار مترمربع فضا مورد نیاز است
سید رضا هاشمی، رئیس هیات گلف چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اظهار کرد: این هیات از سال ۱۳۹۵ فعالیت خود را در استان آغاز کرده و هم اکنون ۳۲ ورزشکار در این رشته فعالیت دارند، اما توسعه گلف در شهرستانها نیازمند تأمین زمین و زیرساختهای مناسب است.
رئیس هیات گلف با اشاره به وضعیت زیرساختهای گلف در چهارمحال و بختیاری بیان کرد: در حال حاضر هیات گلف استان یک زمین تمرینی در ضلع شمالشرقی مجموعه ورزشی تختی دارد که ورزشکاران در آن تمرین میکنند و با وجود محدودیت امکانات، ورزشکاران استان در رقابتهای کشوری نیز موفق به کسب مقام شدهاند.
وی افزود: اگر قرار باشد فعالیت گلف در شهرستانهای استان گسترش پیدا کند، تأمین زمین یکی از نیازهای اساسی این رشته است، برای زمین مینی گلف حدود ۲۵۰۰ مترمربع و برای زمین تمرینی گلف نیز حداقل ۴ هزار مترمربع فضا مورد نیاز است.
رئیس هیات گلف چهارمحال و بختیاری ادامه داد: در حال حاضر زمین موجود، تنها زمین گلف در اختیار هیات استان است و بخش عمده تمرینات ورزشکاران در همین محل انجام میشود.
هاشمی با اشاره به تلاشهای انجام شده برای حفظ و تجهیز این زمین گلف در استان، گفت: این زمین در سالهای گذشته تخصیص پیدا کرده و برای تجهیز (چمن) و نگهداری آن زحمات زیادی کشیده شده است، البته به دلیل برخی مشکلات در سالهای گذشته همچون خشکسالی و مسائل مربوط به فضای شهری، در بخشهایی از جمله آبیاری با مشکلاتی مواجه شدهایم و برای ترمیم و رفع این آسیبها در حال پیگیری هستیم.
وی درباره امکان توسعه گلف در شهرستانهای چهارمحال و بختیاری، تصریح کرد: هرکجا متقاضی وجود داشته باشد، این هیات در استان هم مربی و هم تجهیزات حداقلی آموزشی را در اختیار دارد و افراد در مراحل ابتدایی فعالیت خود نیازی به خرید تجهیزات ندارند، چرا که تجهیزات اولیه آموزشی در هیئت فراهم شده است تا افراد علاقهمند بتوانند در مراحل ابتدایی، بدون پرداخت هزینه برای خرید تجهیزات، تمرین و آموزش خود را آغاز کنند و پس از حرفهای شدن و اثبات علاقه و استمرار فعالیت، تجهیزات تخصصی مورد نیاز خود را تهیه کنند.
هاشمی با بیان اینکه گلف مانند سایر رشتههای ورزشی در سطح حرفهای هزینههای خاص خود را دارد، گفت: تلاش ما این است که هزینههای اولیه ورود به این رشته برای علاقهمندان تا حد امکان کاهش پیدا کند، در حال حاضر ۳۲ ورزشکار در هیات گلف استان فعالیت دارند و این هیات دارای چهار مربی خانم و دو مربی آقاست.
رئیس هیات گلف چهارمحال و بختیاری درباره هزینه آموزش این رشته نیز گفت: تعرفه آموزش گلف برای هشت جلسه در ماه، به طور میانگین یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است.
هاشمی در پایان تأکید کرد: برای گسترش گلف در شهرستانها نیازمند همکاری دستگاههای مختلف به ویژه شهرداریها هستیم و در این زمینه جلساتی با شهرداری و شورای شهر برگزار شده است، در صورت اختصاص بخشی از پارکها یا اراضی در اختیار شهرداریها، هیات میتواند مربی اعزام و کلاسهای آموزشی را در شهرهای مختلف برگزار کند.
وی خاطرنشان کرد: اینکه یک رشته ورزشی به دلیل کمبود زیرساخت توسعه پیدا نکند، راهکار مناسبی نیست، بلکه باید با برنامهریزی و همکاری دستگاههای مربوط، زیرساختها را ایجاد و زمینه گسترش این رشته را فراهم کرد.
آرش محمدی، رئیس هیات اسکواش چهارمحال و بختیاری، در واکنش به دغدغههای مطرح شده از سوی خبرنگار ایسنا درباره وضعیت این رشته و مطالبات علاقهمندان، از ادامه گفتوگو خودداری کرد و حاضر به تشریح برنامهریزیهای انجامشده برای رفع مشکلات و توسعه زیرساختهای اسکواش در استان نشد.
انتهای پیام