در ورودی جاده شیراز ـ سپیدان، بنایی تاریخی در مجاورت مسیر تردد خودروها قرار گرفته است که سال‌ها در شرایطی نامناسب و بدون حفاظ رها شده بود؛ بنایی که به نام کاروانسرای دوکوهک شناخته می‌شود و بر اساس اعلام مسئولان میراث فرهنگی فارس، مربوط به دوره صفوی است. این کاروانسرا اگرچه سال‌ها در معرض فرسایش و آسیب‌های ناشی از نبود حفاظت مناسب قرار داشت، اما طی ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از تغییر وضعیت آن در اطراف بنا مشاهده شده است.

فنس‌کشی پیرامون کاروانسرا از جمله اقداماتی است که طی ماه‌های اخیر انجام شده و توجه‌ها را بار دیگر به وضعیت این بنای تاریخی جلب کرده است. این اقدام در شرایطی صورت گرفته که فرآیند احیا و جذب سرمایه‌گذار برای بنا پیش‌تر در چارچوب صندوق حفظ و احیای بناهای تاریخی دنبال شده و اکنون رفع برخی چالش‌های موجود میان سرمایه‌گذار و صندوق، به یکی از مسائل اصلی ادامه این مسیر تبدیل شده است.

کاروانسرای دوکوهک تنها یک بنای قدیمی در حاشیه یک محور ارتباطی نیست؛ این بنا بخشی از میراث تاریخی فارس محسوب می‌شود و احیای آن می‌تواند ضمن حفاظت از کالبد تاریخی، زمینه‌ای برای بازگرداندن یک اثر تاریخی به چرخه استفاده و بهره‌برداری ایجاد کند. با این حال، فاصله میان محصور کردن بنا و احیای واقعی آن، نیازمند طی شدن مراحل مختلفی است که مهم‌ترین بخش آن در شرایط فعلی، تعیین تکلیف سرمایه‌گذاری و رفع موانع موجود عنوان شده است.

کاروانسرا در اختیار صندوق احیا قرار گرفت

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری فارس در گفت‌وگو با ایسنا درباره آخرین وضعیت کاروانسرای دوکوهک توضیح داد: این بنا چند سال پیش در اختیار صندوق احیا و توسعه قرار گرفته است؛ صندوقی که از مجموعه‌های زیرمجموعه وزارت میراث فرهنگی محسوب می‌شود و فرآیند مشخصی برای جذب سرمایه‌گذار و احیای بناهای تاریخی دارد.

بهزاد مریدی گفت: بناهایی که در اختیار صندوق احیا قرار می‌گیرند، از سازوکار مشخصی برخوردارند و اداره‌کل میراث فرهنگی به صورت مستقیم وارد فرآیند سرمایه‌گذاری آنها نمی‌شود، بلکه صندوق احیا نسبت به شناسایی و جذب سرمایه‌گذار اقدام می‌کند و بسته مربوط به بنا را در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌دهد.

وی افزود: درباره کاروانسرای دوکوهک نیز یک سرمایه‌گذار وارد گفت‌وگو شده و فرآیند جذب سرمایه‌گذار شکل گرفته است، اما در ادامه، چالش‌هایی میان سرمایه‌گذار و صندوق احیا به وجود آمده که تلاش می‌شود این مسائل برطرف شود.

مریدی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای رفع این موانع ادامه داد: تلاش می‌کنیم چالش‌های موجود را پشت سر بگذاریم تا این کاروانسرا نیز بتواند به یک مکان ارزشمند تبدیل شود.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس در پاسخ به پرسشی درباره دوره تاریخی بنا نیز گفت که کاروانسرای دوکوهک را مربوط به دوره صفوی می‌داند، هرچند در بیان دقیق قدمت بنا با احتیاط سخن گفت.

سرمایه‌گذار جذب شده، اما مسیر احیا هنوز تمام نشده است

معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس نیز در گفت‌وگو با ایسنا، با تأیید ورود کاروانسرای دوکوهک به فرآیند سرمایه‌گذاری گفت: این کاروانسرا متعلق به میراث فرهنگی بوده و برای جذب سرمایه‌گذار فراخوان برگزار شده و سرمایه‌گذار نیز جذب شده است.

مهدی پارسایی افزود: این فرآیند مربوط به صندوق حفظ و احیای بناهای تاریخی است و اقدام مربوط به جذب سرمایه‌گذار حدود هشت ماه پیش انجام شده است.

به گزارش ایسنا، اظهارات مسئولان استانی نشان می‌دهد که اگرچه مرحله جذب سرمایه‌گذار برای کاروانسرای دوکوهک پشت سر گذاشته شده است، اما هنوز نمی‌توان از پایان مسیر احیا سخن گفت؛ چراکه بنا به گفته مدیرکل میراث فرهنگی فارس، چالش‌هایی میان سرمایه‌گذار و صندوق احیا وجود دارد که باید برای ادامه روند برطرف شود.

میراث تاریخی فارس؛ گستره‌ای فراتر از چند بنای شناخته‌شده

موضوع کاروانسرای دوکوهک در شرایطی مطرح است که فارس از نظر شمار آثار تاریخی ثبت‌شده، یکی از استان‌های مهم کشور به شمار می‌رود و مدیریت، حفاظت و معرفی این حجم از میراث تاریخی، نیازمند سازوکارهای دقیق و استفاده از ابزارهای جدید است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری فارس در ادامه گفت‌وگوی خود با ایسنا، با اشاره به جایگاه این استان به عنوان مهد تاریخ و تمدن ایران، از افزایش شمار آثار ثبت‌شده استان خبر داد و گفت: با ثبت ۱۲۹ اثر، شمار میراث ملی فارس به حدود ۳۵۰۰ اثر رسیده است که ۳۲۲۳ مورد آن مربوط به میراث غیرمنقول است.

مریدی با اشاره به گستردگی آثار تاریخی استان، مدیریت اطلاعات مربوط به این آثار را نیز یکی از موضوعات مهم دانست و از تلاش برای استفاده از فناوری‌های جدید در معرفی و دسترسی به اطلاعات بناها و محوطه‌های تاریخی خبر داد.

وی توضیح داد: اداره‌کل میراث فرهنگی فارس در حال کار روی سامانه‌ای مبتنی بر اطلاعات مکانی و GIS است تا امکان دسترسی به اطلاعات آثار تاریخی از طریق نقشه فراهم شود.

مریدی افزود: با تکمیل این سامانه، کاربران می‌توانند از طریق یک اپلیکیشن و با استفاده از نقشه، به مشخصات و شرایط هر یک از آثار تاریخی دسترسی پیدا کنند.

به گفته مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس، تلاش می‌شود این سامانه طی حدود یک ماه آینده آماده شود و امکان استفاده از آن به صورت آزاد و رایگان در اختیار مردم قرار گیرد.

دوکوهک در انتظار تصمیم نهایی

به گزارش ایسنا، آنچه امروز در اطراف کاروانسرای دوکوهک دیده می‌شود، با وضعیت سال‌های گذشته این بنا تفاوت دارد؛ فنس‌کشی پیرامون بنا انجام شده و هم‌زمان فرآیند سرمایه‌گذاری برای آن نیز در چارچوب صندوق احیا دنبال شده است. با این حال، این اقدامات هنوز به معنای پایان یافتن مسیر احیای بنا نیست.

از یک سو، سرمایه‌گذار جذب شده و از سوی دیگر، مسئولان میراث فرهنگی از تلاش برای حل اختلافات و چالش‌های موجود میان سرمایه‌گذار و صندوق احیا خبر می‌دهند. بنابراین مرحله تعیین تکلیف سرمایه‌گذاری، نقطه‌ای مهم در سرنوشت این بنای تاریخی محسوب می‌شود؛ مرحله‌ای که عبور موفق از آن می‌تواند مسیر را برای مرمت و بازگرداندن کاروانسرا به چرخه بهره‌برداری هموار کند.

کاروانسرای دوکوهک که به دوره صفوی نسبت داده می‌شود، سال‌ها در حاشیه جاده شیراز ـ سپیدان شاهد گذر مسافران و خودروها بوده است، بی‌آنکه متناسب با ارزش تاریخی آن، حفاظت و بهره‌برداری مشخصی داشته باشد. اکنون اما پس از سال‌ها، نشانه‌هایی از توجه دوباره به این بنا دیده می‌شود؛ نشانه‌هایی که اگر با رفع چالش‌های سرمایه‌گذاری و اجرای واقعی فرآیند مرمت همراه شود، می‌تواند سرنوشت این اثر تاریخی را از رهاشدگی به احیا تغییر دهد.

در نهایت، آینده کاروانسرای دوکوهک به این بستگی دارد که روند جذب سرمایه‌گذار از مرحله اداری و قراردادی عبور کرده و به عملیات واقعی حفاظت، مرمت و احیا برسد؛ مسیری که به گفته مسئولان فارس، آغاز شده اما برای رسیدن به نتیجه نهایی همچنان نیازمند رفع موانع موجود است.

انتهای پیام