علی اکبر عنابستانی در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: در نقشهنگاری، برای نمایش سطح کروی زمین روی صفحه مسطح، از سیستمهای تصویری استفاده میشود که بر پایه سه هندسه اصلی مستفوی، استوانهای و مخروطی، طراحی شدهاند. سیستمهای تصویر، درواقع ابزاری ریاضی‑هندسی هستند که امکان تبدیل دادههای سه بعدی مربوط به عوارض سطح زمین را به نمایشی دوبعدی و قابل درک فراهم میآورند.
این استاد جغرافیای دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به اینکه یکی از انواع سیستم تصویر استوانهای، سیستم تصویر مرکاتور است، تشریح کرد: سیستم تصویر مرکاتور از طول و عرض زمین تصویرسازی میکند و به صورت کارتوگرافی برای تهیه نقشههای جغرافیایی استفاده میشود. اما در عرضهای جغرافیایی بالاتر(شمال و جنوب)، که فاصله سطح استوانه از کره افزایش مییابد، این امر باعث بزرگنمایی و کشیدگی پدیدهها میشود.
عنابستانی ادامه داد: این اعوجاج از حدود ۴۵ درجه به بعد به شدت محسوس است؛ بهگونهای که سرزمینهایی مانند گرینلند یا فدراسیون روسیه در این نقشه، چندین برابر اندازه واقعیشان دیده شوند.
وی در رابطه با اینکه سازمان ملل « نقشه برابری زمین» را جایگزین مرکاتور کرد، توضیح داد: در نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل، به دلیل لزوم بازنمایی عادلانه وزن جغرافیایی کشورها و رعایت وحدت رویه در نقشههای رسمی، تصمیم گرفته شده که بهجای سیستم مرکاتور، از سیستمهای تصویر جایگزین استفاده شود تا مقیاس مساحتی کشورها با دقت بیشتری نمایش داده شود.
مرکاتور در نقشهبرداری محلی و شهری عملکردی بینقص دارد
این استاد جغرافیای دانشگاه شهید بهشتی در پاسخ به این سوال که چرا هنوز سیستم مرکاتور در نظام آموزشی غالب است، گفت: این سیستم در اصل برای مقاصد جهانی طراحی نشده، بلکه برای کاربردهای عملیاتی و مقیاسهای خرد تدوین شده است. به عبارت دقیقتر، مرکاتور در نقشهبرداری محلی و شهری عملکردی بینقص دارد و میتواند زوایا، جهات و امتدادها را با دقتی بسیار بالا حفظ کند.
عنابستانی تصریح کرد: همچنین برای رفع محدودیت مرکاتور در پوشش جهانی، سیستم مکملی تحت عنوان سیستم مرکاتور معکوس جهانی طراحی شده است. در این روش، استوانه بهجای مماس بودن بر استوا، بر روی نصفالنهارها مماس میشود و کل کره زمین به ۶۰ زون ۶ درجهای تقسیم میگردد تا هر زون بهطور مستقل تصویر شود و اعوجاج مساحتی در هر منطقه به کمترین مقدار ممکن کاهش یابد.
وی در ادامه با اشاره به اینکه اگر مسافران در گوگل مپ بخواهند فاصله واقعی کشورها را پیدا کنند، الگوریتمهای محاسباتی این سکو، ضریب بازشدگی تصویر را در عرضهای جغرافیایی بالاتر از ۴۵ درجه بهطور خودکار لحاظ میکنند، خاطرنشان کرد: بنابراین، کاربر در تعیین مسافت دچار خطای عددی نمیشود و اندازهگیریها از دقت قابلقبولی برخوردار است، اما با این وجود آنچه مخاطب روی صفحه میبیند، همان خطای بصری کاذب ناشی از کشیدگی مرکاتور است.
انتهای پیام
