پیشنهاد تبدیل کوه کوهسار شیراز به «پارک طبیعی حفاظتی شهری» در نشست «بررسی چالشهای زیستمحیطی استان فارس از دیدگاه نخبگان؛ فرصتی برای هماندیشی در باب حکمرانی پایدار و الزامات قانونی» مطرح شد؛ نشستی که در آن استادان دانشگاه، پژوهشگران و فعالان محیطزیست بر ضرورت حفاظت از این پهنه طبیعی و انجام مطالعات دقیق پیش از هرگونه مداخله تأکید کردند.
این نشست، یکشنبه ۲۲ شهریورماه ۱۴۰۵، به همت کارگروه آب و محیطزیست اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری استان فارس و با همکاری مرکز نظریهپردازی، نقد و مناظره دانشگاه شیراز، در سالن کنفرانس ساختمان مدیریت این دانشگاه برگزار شد و محمدجواد عابدینی، استاد دانشگاه شیراز و رئیس کارگروه آب و محیطزیست اندیشکده حکمرانی فارس، مدیریت آن را برعهده داشت.
هشدار درباره مداخلات بدون مطالعه در کوهسار
پزشک و فعال محیطزیست و از پیگیران حفاظت از کوه کوهسار، در این نشست با تشریح ویژگیهای این پهنه طبیعی گفت: کوه کوهسار علاوهبر برخورداری از پوشش گیاهی و تنوع زیستی ارزشمند، در تعدیل دمای شهر، تأمین هوای پاک و ایجاد منظر طبیعی مطلوب برای شیراز نقش دارد.
شهسوار کریمآقایی با اشاره به اهمیت حفظ شرایط طبیعی کوهسار افزود: حفاظت از بکر و طبیعی ماندن این پهنه میتواند الگویی برای حفاظت از مناطق طبیعی در دیگر شهرها باشد و ارزشهای زیستمحیطی و اجتماعی آن باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی با اشاره به پوشش گیاهی بخشهای مختلف کوهسار اظهار کرد: در این پهنه درختان بلوط، بادام وحشی و گونههای مختلف گیاهی وجود دارد که برخی از آنها از ارزش و اهمیت زیستمحیطی ویژهای برخوردارند. همچنین در بخش جنوبی کوهسار، درههای متعددی از جمله دره پلنگی قرار گرفتهاند که علاوهبر ارزش طبیعی، بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی شیراز را در خود جای دادهاند.
کریمآقایی با اشاره به بررسیهای زمینشناسی انجامشده در منطقه و وجود برخی گسیختگیها و ناپایداریهای زمین تأکید کرد: هرگونه مداخله و اجرای طرح در این پهنه باید پیش از هر چیز بر مبنای مطالعات کارشناسی و با رعایت ملاحظات زمینشناختی و زیستمحیطی انجام شود.
پیگیری حفاظت از کوهسار در دستگاههای مختلف
این فعال محیطزیست با اشاره به پیگیریهای انجامشده برای حفاظت از کوهسار گفت: طی حدود دو سال گذشته، موضوع حفاظت از این پهنه از طریق دانشگاه، شورای اسلامی شهر، شهرداری، سازمان حفاظت محیطزیست، منابع طبیعی، استانداری، سازمان زمینشناسی، دستگاه قضایی و سایر مجموعههای مرتبط پیگیری شده و دیدگاههای کارشناسی متعددی در این زمینه دریافت شده است.
وی افزود: مرکز پژوهشهای شورای اسلامی شهر شیراز نیز با بهرهگیری از نظر کارشناسان حوزه اکولوژی، بر ضرورت حفظ بکر و طبیعی این پهنه تأکید کرده است.
کریمآقایی با اشاره به اهمیت منابع آب زیرزمینی در پاییندست کوهسار اظهار کرد: براساس مکاتبات و بررسیهای انجامشده، چاههای آب شرب واقع در پاییندست این کوه برای تأمین آب بخشی از شهر شیراز اهمیت ویژهای دارند و حفاظت از کوهسار از منظر منابع آب نیز ضروری است.
وی ادامه داد: بررسیهای انجامشده نشان میدهد موضوع حفاظت از این پهنه صرفاً یک مطالبه فردی یا گروهی نیست، بلکه مجموعهای از کارشناسان و دستگاههای تخصصی بر ضرورت توجه به ویژگیهای طبیعی و زیستمحیطی آن تأکید کردهاند.
اقدامات میدانی برای احیای پوشش گیاهی
کریمآقایی با اشاره به فعالیتهای میدانی انجامشده در کوهسار گفت: در کنار پیگیریهای اداری و کارشناسی، اقدامات عملیاتی برای حفاظت و احیای پوشش گیاهی منطقه نیز انجام شده است که از جمله آنها میتوان به کاشت هزاران بذر و نهال از گونههای بومی مانند بادام کوهی و بنه و تلاش برای آبیاری و حفاظت از این گونهها با مشارکت گروههای محیطزیستی و مردمی اشاره کرد.
وی بر ضرورت افزایش حضور دانشگاهیان و متخصصان در موضوع حفاظت از کوهسار تأکید کرد و گفت: انتظار میرود استادان، صاحبنظران و نخبگان، پشتوانه علمی و کارشناسی لازم را برای حفاظت از این پهنه فراهم کنند و اجازه ندهند تصمیمگیری درباره چنین منطقه ارزشمندی بدون اتکا به مطالعات علمی و نظر متخصصان انجام شود.
پیشنهاد تبدیل کوهسار به پارک طبیعی حفاظتی شهری
عضو هیاتعلمی بازنشسته مرکز تحقیقات کشاورزی شیراز و فعال محیطزیست، در ادامه این نشست با موضوع «مدیریت اکوسیستمهای شهری با پارک طبیعی حفاظتی؛ نمونه پارک طبیعی حفاظتی کوهسار شیراز» به ارائه دیدگاههای خود پرداخت.
مصباح، کوهسار را بخشی از سرمایه طبیعی و اکولوژیک شهر شیراز دانست و گفت: کلانشهرها در جهان امروز با چالشهای متعددی در زمینه حفاظت از اکوسیستمهای طبیعی مواجهاند و یکی از مهمترین مسائل، نگاه سادهانگارانه به ارزشهای اکولوژیک پهنههای طبیعی درون و پیرامون شهرهاست.
وی با اشاره به کارکردهای اکوسیستمی کوهسار اظهار کرد: این پهنه در کنار نقش خود در تعدیل شرایط اقلیمی و حفظ کیفیت محیطی شهر، دارای تنوع زیستی، پوشش گیاهی بومی و ارزشهای طبیعی و منظرین قابل توجهی است و حفاظت از آن باید در چارچوب مدیریت یکپارچه اکوسیستم شهری مورد توجه قرار گیرد.
مصباح با اشاره به برخی ناپایداریهای زمینشناختی در محدوده کوهسار افزود: بخشی از دستکاریهای انجامشده در این منطقه میتواند مخاطراتی بهدنبال داشته باشد و لازم است پیش از هرگونه مداخله، مطالعات دقیق زمینشناسی، بومشناختی و محیطزیستی انجام شود.
این فعال محیطزیست، مدیریت یکپارچه پهنه کوهسار بر پایه مبانی بومشناسی را ضروری دانست و تأکید کرد: در تصمیمگیریهای مربوط به محیطزیست باید به دانش و نظر بومشناسان و متخصصان توجه جدی شود؛ زیرا آثار تخریب محیطزیست در بسیاری از موارد بلندمدت است و بهسادگی قابل جبران نیست.
مصباح از ارائه پیشنهاد تبدیل کوهسار به «پارک طبیعی حفاظتی شهری» خبر داد و گفت: این پیشنهاد با توجه به معیارهای مطرحشده در چارچوبهای بینالمللی حفاظت از طبیعت و توسعه پایدار و همچنین سیاستهای کلان و خرد منابع طبیعی و محیطزیست کشور تدوین و به مراجع مختلف ارائه شده است.
دانشگاه باید پشتوانه علمی حفاظت از کوهسار باشد
وی در عین حال نقش دانشگاهیان و نخبگان را در بهثمر رسیدن این طرح مهم دانست و افزود: برای تحقق این ایده، علاوهبر پیگیریهای اجرایی، به پشتیبانی علمی استادان، اعضای هیئتعلمی و نخبگان شهر نیاز است.
مصباح ادامه داد: موضوع حفاظت از کوهسار میتواند در کلاسهای درس و محافل علمی مطرح شود تا از ظرفیت فکری دانشگاه برای بررسی و پیشبرد آن استفاده شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای گیاهی کوهسار گفت: برخی گونههای گیاهی این پهنه علاوهبر ارزش اکولوژیک، میتوانند ظرفیتهایی برای توسعه فعالیتهایی مانند زنبورداری ایجاد کنند.
این فعال محیطزیست همچنین به اقدامات انجامشده از سوی شبکه تشکلهای محیطزیستی از سال ۱۴۰۳ اشاره کرد و افزود: کاشت گونههای بومی از جمله بادام کوهی و بنه و مراقبت و آبیاری آنها با مشارکت گروههای مردمنهاد و علاقهمندان محیطزیست در حال انجام است.
منظر طبیعی، بخشی از هویت شهری شیراز
عضو هیاتعلمی گروه فضای سبز دانشگاه شیراز و رئیس کارگروه مدیریت شهری اندیشکده حکمرانی، در بخش دیگری از این نشست با موضوع «نقش منظر طبیعی در برندینگ شهر شیراز» به بررسی جایگاه مناظر طبیعی در هویت و برند شهری پرداخت.
فریبا وحیدزادگان با بیان اینکه برند شهری صرفاً نام، شعار یا نشان یک شهر نیست، اظهار کرد: برند در واقع تصویری ذهنی است که از یک مکان در ذهن مخاطبان شکل میگیرد و مجموعهای از احساسات، خاطرات، ویژگیها و تداعیهایی را شامل میشود که آن مکان را از سایر مکانها متمایز میکند.
وی افزود: در شرایطی که شهرهای مختلف جهان بهتدریج از نظر امکانات و زیرساختها به یکدیگر شبیه میشوند، داراییهای منحصربهفرد هر شهر میتواند عامل تمایز و افزایش رقابتپذیری آن باشد. منظر طبیعی یکی از مهمترین این داراییهاست؛ زیرا برخلاف بسیاری از زیرساختها، قابلیت تقلید و کپیبرداری ندارد.
این عضو هیاتعلمی دانشگاه شیراز با اشاره به ظرفیتهای منحصربهفرد این شهر گفت: براساس بررسیهای انجامشده، منظر طبیعی شیراز یکی از مهمترین و متمایزکنندهترین داراییهای شهر است. قرار گرفتن شیراز در میان ارتفاعات و پستی و بلندیهای طبیعی، سیمایی منحصربهفرد ایجاد کرده که میتواند در شکلگیری تصویر ذهنی مثبت و ماندگار از شهر نقش داشته باشد.
وی تأکید کرد: برندسازی شهری فرآیندی زمانبر است و اگر این مسیر بهدرستی مدیریت نشود، ممکن است تصویر منفی از یک شهر در ذهن مخاطبان شکل بگیرد؛ تصویری که اصلاح آن دشوار خواهد بود.
کوهسار در شکلگیری تصویر ذهنی از شیراز نقش دارد
وحیدزادگان، منظر شهری را حاصل تعامل انسان با محیط در طول زمان دانست و گفت: نخستین مواجهه بسیاری از افراد با یک شهر از طریق منظر آن صورت میگیرد و این منظر میتواند اطلاعات و برداشتهای مختلفی درباره کیفیت زندگی، امنیت، مدیریت شهری، هویت و ویژگیهای آن شهر به مخاطب منتقل کند.
وی با اشاره به خط آسمان و پهنه طبیعی کوهسار اظهار کرد: کوهسار بخشی از منظر طبیعی ارزشمند شیراز است که میتواند در شکلگیری تصویر ذهنی و هویت متمایز شهر نقش داشته باشد؛ از این رو، حفاظت از آن باید فراتر از یک موضوع صرفاً محیطزیستی و در چارچوب هویت، منظر و آینده شیراز مورد توجه قرار گیرد.
این عضو هیاتعلمی دانشگاه شیراز در پایان بر ضرورت توجه مدیران شهری به منظر طبیعی شیراز تأکید کرد و گفت: در برنامهریزی و مدیریت شهری باید محیطزیست و منظر طبیعی بهعنوان یکی از مهمترین داراییهای شیراز و مؤلفههای مؤثر در شکلگیری برند شهری مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش ایسنا، در پایان این نشست، بر ضرورت استفاده از ظرفیت استادان، متخصصان، نخبگان و تشکلهای مردمنهاد برای بررسی و پیگیری مسائل زیستمحیطی استان فارس، بهویژه حفاظت از کوه کوهسار، تأکید شد.
به گزارش ایسنا، این نشست در چارچوب فعالیتهای کارگروه آب و محیطزیست اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری استان فارس برگزار شد و زمینه طرح دیدگاههای تخصصی درباره یکی از مسائل مهم محیطزیستی شهر شیراز و بررسی راهکارهای علمی، مدیریتی و قانونی برای حفاظت از سرمایههای طبیعی استان را فراهم کرد.
انتهای پیام
