سماق یکی از محصولات باغی کمآببر و مقاوم به خشکی است که در سالهای اخیر با توجه به محدودیت منابع آبی و ضرورت اصلاح الگوی کشت، توجه بیشتری را به خود جلب کرده است.
در استان همدان بیش از ۱۰۰ هکتار باغ سماق وجود دارد و سالانه بیش از ۶۵ تن از این محصول تولید میشود؛ محصولی که علاوه بر مصرف خوراکی، از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزههای دارویی، صنایع غذایی و صنایع تبدیلی برخوردار است.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ظرفیت استان در تولید سماق، اظهار کرد: بیشترین سطح کشت سماق استان به شهرستان تویسرکان اختصاص دارد و شهرستانهای اسدآباد و ملایر نیز در رتبههای بعدی قرار دارند.
بهروز فروزانفر با بیان اینکه بخش عمده سماق تولیدی استان در داخل همدان و استانهای همجوار مصرف میشود، افزود: بخشی از این محصول نیز به تهران ارسال و در بازار این استان عرضه میشود.
وی نبود تسهیلات بانکی و اعتبارات دولتی را یکی از مهمترین مشکلات سماقکاران استان دانست و تصریح کرد: تأمین تسهیلات برای توسعه باغات سماق و ایجاد کارگاههای فرآوری میتواند زمینه توسعه این محصول و افزایش ارزش افزوده آن را فراهم کند.
فروزانفر درباره صادرات سماق تولیدی استان نیز گفت: در حال حاضر صادرات سماق از داخل استان انجام نمیشود، اما احتمال دارد محصول تولیدی همدان در ترکیب با محصولات سایر استانها به خارج از کشور صادر شود.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به وضعیت صنایع فرآوری سماق در استان، بیان کرد: در داخل استان واحد صنعتی تخصصی فرآوری سماق دارای پروانه بهرهبرداری وجود ندارد، اما کارگاههای کوچک و خانگی و برخی واحدهای بستهبندی و فرآوری ادویهجات، پودر و بستهبندی سماق را انجام میدهند.
وی تأکید کرد: با توجه به ظرفیت توسعه کشت سماق و کاربردهای متنوع این محصول، ایجاد صنایع تبدیلی و فرآوری آن در استان همدان ضروری است و توسعه این صنایع میتواند ضمن افزایش ارزش افزوده برای تولیدکنندگان، زمینه ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی مناطق مستعد کشت سماق را فراهم کند.
تویسرکان؛ خاستگاه سماق همدان
در میان شهرستانهای استان همدان، تویسرکان جایگاه ویژهای در تولید سماق دارد؛ بهگونهای که بیش از نیمی از سطح باغات سماق استان در این شهرستان قرار گرفته و این محصول به یکی از ظرفیتهای مهم بخش کشاورزی و اقتصاد روستایی تویسرکان تبدیل شده است.
مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان هم در گفتوگو با ایسنا با اشاره به کیفیت، ارزش غذایی و دارویی سماق این شهرستان، گفت: سماق تویسرکان از نظر مرغوبیت رتبه نخست استان همدان را دارد و این محصول ظرفیت ثبت ملی و حتی جهانی را داراست.
سجاد محمداصغری با اشاره به تجربه موفق ثبت جهانی گردوی تویسرکان در سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، افزود: اکنون باید به سمت ثبت ملی و جهانی آن دسته از محصولات باغی و کشاورزی تویسرکان که از ویژگیهای منحصربهفرد برخوردارند، حرکت کنیم.
وی ادامه داد: با توجه به کیفیت و مرغوبیت سماق تولیدی تویسرکان، ایجاد یک نهالستان سماق میتواند نقطه آغاز حرکت برای توسعه این محصول و فراهم کردن زمینه ثبت ملی و جهانی آن باشد.
محمداصغری با بیان اینکه بیش از ۵۰ هکتار از اراضی شهرستان به کشت سماق اختصاص دارد، خاطرنشان کرد: ایجاد و توسعه صنایع بستهبندی و تبدیلی مرتبط با سماق میتواند به پویایی بیش از پیش اقتصاد شهرستان کمک کند.
برداشت ۳۳ تن سماق از باغات تویسرکان
مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان همچنین از پیشبینی برداشت ۳۳ تن سماق از باغات این شهرستان در سالجاری خبر داد و گفت: امسال حدود ۵۰ هکتار از سطح باغات شهرستان به سماق اختصاص دارد که پیشبینی میشود بیش از ۳۳ تن محصول از این سطح برداشت شود.
وی میانگین عملکرد باغات سماق را کمتر از ۷۰۰ کیلوگرم در هکتار عنوان کرد و افزود: بیشترین سطح باغات سماق تویسرکان در مناطق سرکان، آرتیمان و گزندر سرابی قرار دارد و بخش عمده این باغات در عرصههای منابع ملی و حاشیه باغات واقع شده است.
محمداصغری با اشاره به آغاز برداشت سماق از اواخر شهریورماه، اظهار کرد: تویسرکان در تولید سماق در سطح استان همدان رتبه نخست و در کشور رتبه سوم را دارد.
وی ادامه داد: سماق تولیدی شهرستان به صورت فلهای به استانهای دیگر از جمله تهران ارسال میشود و مشتریان خاص خود را دارد و از نظر بازاریابی محصول، مشکل جدی برای تولیدکنندگان وجود ندارد.
مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان نبود صنایع فرآوری مرتبط با سماق را از مهمترین مشکلات تولید این محصول برشمرد و گفت: نبود این صنایع موجب شده باغداران شهرستان محصول تولیدی خود را به صورت خام عرضه کنند.
وی سماق را گیاهی کمآببر، کمهزینه و دارای درآمد مناسب دانست و تصریح کرد: این محصول علاوه بر اشتغالزایی، در جلوگیری از فرسایش خاک نیز مؤثر است و بخشهای مختلف آن از جمله پوست، ریشه، ساقه، برگ و میوه در داروسازی، تولید لوازم آرایشی، دامپزشکی، چرمسازی، صنایع غذایی و حفاظت از مواد غذایی کاربرد دارد.
محمداصغری خاطرنشان کرد: با توجه به کمآببر بودن و مقاومت سماق در برابر خشکی، توسعه سطح زیرکشت این محصول میتواند در اصلاح الگوی کشت شهرستان نقش مؤثری داشته باشد و ایجاد و راهاندازی نهالستان سماق از برنامههای مهم جهاد کشاورزی تویسرکان در این زمینه است.
رئیس اتاق بازرگانی شهرستان تویسرکان نیز با اشاره به پراکنش بالای باغات سماق در این شهرستان، اظهار کرد: تویسرکان یکی از خاستگاههای مهم سماق در استان همدان و کشور به شمار میرود.
عبدالله قمری با اشاره به کیفیت بالای سماق تویسرکان، افزود: سماق این شهرستان از نوع قهوهای است و در مقایسه با سماق سرخ از مشتریان بیشتری برخوردار است.
وی نبود صنایع تبدیلی، بستهبندی و صنایع جانبی را یکی از مشکلات مهم این حوزه دانست و گفت: در شرایط فعلی نمیتوان از ظرفیت سماق تویسرکان با ارزش افزوده واقعی و متناسب با کیفیت آن استفاده کرد.
قمری ادامه داد: سماق تویسرکان به دلیل نبود صنایع تبدیلی و بستهبندی به صورت فلهای وارد بازار میشود و در برخی موارد محصول این شهرستان با نام مناطق دیگر در بازارها عرضه میشود.
وی با بیان اینکه جذب سرمایهگذار بخش خصوصی برای ایجاد صنایع مرتبط با سماق یک ضرورت است، خاطرنشان کرد: ایجاد واحدهای فرآوری و بستهبندی میتواند ضمن تثبیت برند سماق تویسرکان، سهم تولیدکنندگان و باغداران از ارزش نهایی محصول را افزایش دهد.
از انجمن سماقکاران تا ایجاد زنجیره ارزش
رئیس اتاق بازرگانی تویسرکان با اشاره به آغاز برداشت سماق از اواخر شهریور و اوایل مهرماه، گفت: اتاق بازرگانی شهرستان همواره پیگیر راهاندازی انجمن سماقکاران بوده تا حمایتهای لازم از تولیدکنندگان انجام و مشکلات این حوزه به صورت تخصصی پیگیری شود، اما تاکنون استقبال کافی از سوی بهرهبرداران صورت نگرفته است.
قمری نبود بازاریابی مناسب، فقدان صنایع بستهبندی، نبود بازار تضمینی خرید و بیمه محصولات را از جمله مشکلات سماقکاران تویسرکان برشمرد.
وی گفت: شکیل شرکت تعاونی سماقکاران، برگزاری دورههای آموزشی در زمینه کاشت، داشت، برداشت و فرآوری، پرداخت تسهیلات بلندمدت و کمبهره، توسعه کشت سماق در مناطق مستعد، ترویج این محصول در میان کشاورزان ، معرفی سماق منطقه از طریق برگزاری جشنوارهها ،تجهیز مناطق مستعد پرورش سماق به دستگاههای فرآوری و بستهبندی مجهز به فناوری روز و ایجاد برند اختصاصی شهرستان را می توان از جمله راهکارهای حمایت از این حوزه برشمرد.
به گزارش ایسنا، سماق همدان امروز در نقطهای قرار گرفته که فاصله میان «تولید» و «ثروتآفرینی» آن را صنایع تبدیلی و بستهبندی تعیین میکند. بیش از ۱۰۰ هکتار سطح باغات و تولید سالانه بیش از ۶۵ تن محصول، در کنار سهم قابل توجه تویسرکان و کیفیت ممتاز سماق این شهرستان، نشان میدهد که ظرفیت اولیه برای توسعه این محصول وجود دارد.
با این حال، ادامه فروش فلهای به معنای واگذاری بخش مهمی از ارزش افزوده محصول به خارج از استان است. سماقی که در همدان تولید میشود، میتواند پس از فرآوری، بستهبندی و برندسازی، با ارزش اقتصادی بسیار بیشتری به بازارهای داخلی و خارجی عرضه شود.
از سوی دیگر، کمآببر بودن سماق و مقاومت آن در برابر خشکی، این محصول را به گزینهای قابل توجه برای اصلاح الگوی کشت در مناطق کمآب تبدیل کرده است. بنابراین توسعه سماق صرفاً یک موضوع مربوط به افزایش تولید یک محصول باغی نیست، بلکه میتواند در پیوند با مدیریت منابع آب، اشتغال روستایی، صنایع تبدیلی، گردشگری کشاورزی و صادرات دنبال شود.
در این میان، تویسرکان با در اختیار داشتن بیش از ۵۰ هکتار از باغات سماق و جایگاه نخست استان از نظر تولید و مرغوبیت، میتواند محور ایجاد زنجیره ارزش سماق در همدان باشد؛ زنجیرهای که از تولید نهال و توسعه باغات آغاز شود و به فرآوری، بستهبندی، برندسازی، بازارسازی و در نهایت صادرات برسد.
سماق همدان دیگر صرفاً یک محصول کشاورزی نیست؛ این محصول میتواند به یک ظرفیت اقتصادی تبدیل شود، به شرط آن که حلقههای مفقوده زنجیره تولید تا بازار، بهویژه صنایع فرآوری و بستهبندی، در داخل استان تکمیل شود. در غیر این صورت، تولیدکننده همچنان محصول مرغوب خود را فلهای میفروشد و بخش اصلی ارزش افزوده نصیب زنجیرهای میشود که خارج از محل تولید شکل گرفته است.
انتهای پیام
