روحالله فرشادفر در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: ایده پویش «یه لحظه صبر کن» از ابتدای شهریور ماه با همکاری فرهنگسرای رسانه و اداره توسعه فرهنگ شهروندی در حال اجراست و تا ابتدای آبانماه نیز ادامه دارد. این پویش از یک رفتار بسیار ساده اما اثرگذار سرعت بالای مواجهه، قضاوت و انتقال محتوا در فضای رسانهای امروز شکل گرفت.
وی ادامه داد: همه ما هر روز با حجم زیادی از خبر، تصویر، ویدئو و پیام مواجه هستیم و بسیاری از این محتواها بهگونهای طراحی شدهاند که پیش از آنکه فرصت بررسی و فکر کردن ایجاد شود، یک واکنش فوری در ما به عنوان مخاطب به وجود آورند.
معاون اجتماعی و مشارکتهای مردمی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان بیان کرد: مسئله ما در این پویش صرفاً انتشار یک خبر نادرست نیست؛ مسئله مهمتر، فرآیندی است که طی آن یک محتوای تأییدنشده، ناقص یا هیجانی، از یک فرد به فرد دیگر منتقل میشود و در مقیاس بزرگ میتواند بر ادراک عمومی اثر بگذارد.
فرشادفر تصریح کرد: نقطه شروع پویش این بود که به جای آنکه صرفاً به شهروند بگوییم این خبر درست است یا غلط، او را به یک رفتار پیشینی و ساده دعوت کنیم؛ قبل از فرستادن، بازنشر کردن یا پذیرفتن یک محتوا، یک لحظه مکث کند و از خودش بپرسد آیا مطمئنم؟، این مکث کوچک، در واقع فرصتی برای فاصله گرفتن از واکنش فوری و بازگشت به انتخاب آگاهانه است.
وی افزود: هدف پویش فعلی این نیست که شهروند را از رسانه دور کند؛ اتفاقاً میخواهیم مواجهه فعالتر و مسئولانهتری با رسانه داشته باشد. مکث یک رفتار بسیار ساده و قابل اجراست و برخلاف توصیههای شاید تخصصی سواد رسانهای، به دانش تخصصی نیاز ندارد.
فرشادفر در ادامه گفت: فاصله بسیار کوتاهی میان دیدن یک محتوا و واکنش نشان دادن به آن وجود دارد. میخواهیم شهروندان را تشویق کنیم تا همین فاصله کوتاه را معنادار کنند. همین فاصله میتواند به مخاطب فرصت دهد که منبع را بررسی، متن را کامل بخواند، تصویر را در زمینه خودش بررسی کند و بعد تصمیم بگیرد. به عبارتی دیگر، هر چیزی را در لحظه نپذیرد و با تقویت تفکر انتقادی، درباره شنیدهها و دیدههای روزانه خود به ویژه در رسانهها و شبکههای اجتماعی با تأمل مواجه شود.
معاون اجتماعی و مشارکتهای مردمی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان اظهار کرد: در طراحی این پویش، از یک اصل شناخته شده در ارتباطات و سواد رسانهای شروع کردیم یعنی محتواهایی که احساسات شدیدتری ایجاد میکنند، میتوانند احتمال واکنش سریع و انتقال آنی را افزایش دهند. خشم، ترس، اضطراب، شوک، نگرانی و حتی احساس ناامیدی و بیاعتمادی از جمله هیجانهایی هستند که میتوانند فرایند تصمیمگیری را تحت تأثیر قرار دهند.
وی ادامه داد: در طراحی پیامها میخواستیم مخاطب را نسبت به همین سازوکار حساس کنیم. به همین دلیل در مرحله نخست، به جای ارائه پیامهای مستقیم و آموزشی، از موقعیتها و پرسشهایی استفاده کردیم که مخاطب را برای چند ثانیه به فکر وا دارد.
فرشادفر بیان کرد: انتخاب این موارد صرفاً بر اساس حدس یا سلیقه تبلیغاتی نبوده است، اما در عین حال نمیتوانیم ادعا کنیم که برای شهروندان اصفهان یک مطالعه تجربی اختصاصی درباره میزان تأثیر هر یک از این هیجانها انجام دادهایم. از یافتههای عمومی حوزه سواد رسانهای، ارتباطات و روانشناسی شناختی بهعنوان مبنای طراحی استفاده کردهایم و در ادامه، واکنش مخاطبان به پیامهای پویش نیز بخشی از فرایند ارزیابی ما خواهد بود.
وی تصریح کرد: موفقیت این پویش را صرفاً با تعداد بیلبوردها، میزان دیدهشدن یا تعداد بازدیدهای فضای مجازی نمیسنجیم. اینها شاخصهای دسترسی هستند، اما هدف اصلی پویش تشویق به تغییر یک رفتار است و این تغییر هم به راحتی و با یک پویش به سادگی محقق نخواهد شد بلکه اتفاقات این چنینی میتواند صرفا جرقهای را در ذهن مخاطب ایجاد کند و برای اثرگذاری بیشتر به تکرار و استمرار بیشتر نیاز دارد. البته که تشویق به این تغییر رفتار نه فقط در بسترهای تبلیغاتی بلکه باید با آموزشها و رویدادها و سیاستهای دیگری همراه شود.
معاون اجتماعی و مشارکتهای مردمی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان افزود: در مرحله طراحی اولیه، هدف پویش بر مبنای یک مطالعه پیمایشی اختصاصی و نماینده کل شهروندان اصفهان تعریف نشده است؛ بنابراین درست نیست ادعا کنیم که پیش از اجرای پویش، میزان سواد رسانهای شهروندان اصفهان را بهصورت آماری اندازهگیری کردهایم.
وی گفت: مبنای طراحی، مجموعهای از مطالعات و ادبیات موجود درباره سواد رسانهای، رفتار کاربران در شبکههای اجتماعی، انتشار اطلاعات نادرست و نقش هیجان در تصمیمگیری رسانهای، در کنار مشاهده و تحلیل مسئله در فضای رسانهای و اجتماعی بوده است.
انتهای پیام
