مهدی فیضی سهشنبه ۲۴ شهریور در همایش دانشآموزی معرفی رشتههای دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: از نظر ماهیت، علم اقتصاد پیوند نزدیکی با آمار و احتمال دارد و در میان تمامی رشتههای علوم انسانی، بیشترین میزان بهرهگیری از ریاضیات را داراست.
وی با بیان اینکه در رتبهبندی رشتهها بر اساس میزان رضایت و درآمد، رشتههای حسابداری، مدیریت بازرگانی و اقتصاد جزو سه رشته برتر قرار دارند، افزود: از منظر رضایتمندی دانشگاه فردوسی در جایگاهی مشابه با دانشگاه شهید بهشتی قرار گرفته است.
این استاد اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد، تصریح کرد: بر اساس گزارش «آینده مشاغل ۲۰۲۵»، سیستمهای دانشگاهی همچنان بر آموزش مهارتهای سخت متمرکز هستند و از تقویت مهارتهای نرم غافلاند. این در حالی است که موفقیت در بازار کار امروز، بیش از هر چیز به مهارتهایی نظیر تفکر انتقادی، توانمندیهای شناختی، سواد فناوری، تابآوری، کار با هوش مصنوعی و تعهد به یادگیری مادامالعمر نیاز دارد.
فیضی یادآور شد: اگر در زندگی احساس نارضایتی میکنید، باید بپرسید ریشه آن کجا است، آیا مشکل در درآمد، در عدم کشف استعداد یا در نبود علاقه است. زیرا، گاهی ممکن است به چیزی علاقه داشته باشیم اما استعدادش را نداشته باشیم و گاهی با وجود داشتن علاقه و توانمندی، باز هم در درآمد کافی با مشکل مواجه شویم. بنابراین، نکتهای که باید به جوانها یادآوری کرد این است که هنگام انتخاب رشته، نباید صرفاً کورکورانه به دنبال بازار کار بود.
تحصیل در رشته مشاوره برای چه کسانی مناسب است؟
در ادامه سید علی کیمیایی -عضو هیئت علمی گروه مشاوره دانشگاه فردوسی مشهد- اظهار کرد: از سال ۱۳۵۰ مقطع کارشناسی تحصیلی با هدف شناخت استعدادها، تواناییها، مهارتها و جهتدهی آنها به سمت رشتههای مختلف، راهاندازی شد.
وی با اشاره به اینکه از سال ۱۳۶۴ به دلیل افزایش تعداد دانشآموزان دارای مشکلات، برای توجه به شرایط این دانشآموزان نیز ظرفیتی در نظر گرفته شد، بیان کرد: از سال ۱۳۸۶ ارشد مشاوره خانواده و دکتری مشاوره خانواده راه اندازی شد و از دو سال پیش کارشناسی مشاوره خانواده راهاندازی شد.
این عضو هیئت علمی گروه مشاوره دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه مشاوره در حوزه علوم رفتاری قرار میگیرد، افزود: در این رشته فرد از سه منظر درونروانی، روابط بینفردی و خانواده مورد بررسی قرار میگیرد و دانشجویان در مقطع کارشناسی با مباحث و دروس پایه و تخصصی متعددی مثل روانشناسی عمومی، فیزیولوژی اعصاب، آمار، مشاوره تحصیلی، کودک و نوجوان، خانواده و زوج، اعتیاد، سلامت روان، توانبخشی، آسیبشناسی روانی، نظریههای رواندرمانی، مشاوره گروهی و کارورزی آشنا میشوند.
کیمیایی هدف از دوره کارشناسی مشاوره را آشنایی دانشجویان با دانش پایه این حوزه دانست و گفت: دانشآموختگان در صورت ورود به بازار کار میتوانند در حوزه پیشگیری اولیه، آموزش مهارتهای مختلف به گروههای هدف را دنبال کنند. این آموزشها میتواند در مدارس، مراکز بهداشتی، کلینیکها، خانههای سلامت روان، بهزیستی، زندانها و سایر مراکز ارائه شود.
وی ادامه داد: در پیشگیری سطح دوم، تمرکز بر افرادی است که در معرض آسیب قرار دارند؛ برای مثال زوجهایی که با تعارضات خانوادگی مواجهاند یا دانشآموزانی که به دلیل طلاق والدین، مهاجرت، اختلافات خانوادگی یا مشکلات دیگر در معرض آسیبهایی مانند افسردگی، بیانگیزگی یا افت تحصیلی قرار گرفتهاند. در این سطح، فرد باید توانایی تشخیص و ارائه مداخلات حرفهای را داشته باشد. پیشگیری سطح سوم نیز بیشتر به افرادی مربوط میشود که با بحرانها و مشکلات جدی مواجه هستند و معمولاً در سطوح تحصیلات تکمیلی به آن پرداخته میشود.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد درباره تفاوت رشتهی مشاوره و روانشناسی اظهار کرد: روانشناسی، به ویژه روانشناسی بالینی، بیشتر با اختلالات شدید و مشکلات عمیق روانی و عاطفی سروکار دارد و در مواردی مانند اختلالات شدید یا افکار خودکشی، فرد باید به روانپزشک و روانشناس بالینی ارجاع داده شود. مشاوره بیشتر بر مسائل شناختی، ارتباطی و بینفردی، تعارضات خانوادگی و زوجی و مشکلاتی متمرکز است که فرد در ارتباط با خود و دیگران با آن مواجه میشود.
کیمیایی درباره تفاوت مشاوره با مددکاری اجتماعی نیز گفت: مددکاری اجتماعی بیشتر در بافت اجتماعی و محیط زندگی فرد فعالیت میکند؛ برای نمونه ممکن است مددکار برای بررسی شرایط زندگی یک فرد، بازدید میدانی انجام دهد و گزارش تهیه کند. در مقابل، مشاور عمدتاً در فضای تخصصی مشاوره به مسائل روانی، ارتباطی و خانوادگی فرد میپردازد.
وی با اشاره به ویژگیهای مورد نیاز برای ورود به رشته مشاوره، بیان کرد: فرد مناسب این رشته باید مهارت ارتباطی قوی، صبوری، انعطافپذیری، قدرت همدلی و توانایی شنیدن داشته باشد. مشاور باید بتواند میان مسائل شخصی خود و مشکلات مراجع تفکیک ایجاد کند و در کار حرفهای از پیشداوری و کلیشههای جنسیتی پرهیز کند.
مدیر گروه آموزشی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد، افزود: یکی از موضوعات مهم در حرفه مشاوره، یادگیری مستمر و توجه به اصول و کدهای اخلاقی است؛ زیرا مشاور در مواردی مانند افکار خودکشی، خیانت، خشونت، مسائل خانوادگی و پروندههای قضایی با موقعیتهای اخلاقی پیچیده مواجه میشود و باید بداند در هر شرایط چه اقدامی از نظر حرفهای و اخلاقی درست است. همچنین مشاوران به دلیل مواجهه مستمر با فشارهای روانی مراجعان، باید مراقب سلامت روان خود نیز باشند.
کیمیایی از فرصتهای شغلی این رشته بهعنوان یکی از مزایای آن یاد کرد و گفت: مشاوره در مدارس، دانشگاهها، کلینیکها، شرکتها، سازمانهای دولتی، بهزیستی، زندانها و بهصورت آنلاین امکان فعالیت دارد. در دانشگاه فردوسی مشهد نیز در کنار گروههای آموزشی مرتبط، کلینیک و مرکز مشاوره وجود دارد که دانشجویان تحصیلات تکمیلی میتوانند در آن با کیسهای واقعی مواجه شوند، آنها را تحلیل کنند و برای دریافت تجربه حرفهای آموزش ببینند.
مدیرگروه آموزشی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد درباره بازار کار رشتههای روانشناسی و مشاوره نیز اظهار کرد: این تصور که رشتههای روانشناسی و مشاوره بازار کار ندارند، دقیق نیست. نیاز به خدمات روانی و مشاورهای در جامعه وجود دارد و اگر دانشآموخته در حوزه تخصصی خود توانمند و حرفهای باشد، فرصتهای شغلی مناسبی خواهد داشت؛ اما صرف داشتن مدرک و معدل بالا به معنای برخورداری از بازار کار نیست.
هر آنچه باید درباره رشته روانشناسی بدانید
سپس عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: روانشناسی در مقایسه با سایر علوم، رشتهای نوپا محسوب میشود که در سال ۱۸۷۹ میلادی با جدایی از فلسفه، به عنوان شاخهای علمی و مستقل رسمیت یافت. علم روانشناسی به مطالعهی فرآیندهای ذهنی از جمله حافظه، هوش، انگیزش، شخصیت و رفتارهای انسانی میپردازد، که در تحلیل آنها از چارچوبهای روشمند علمی بهره میگیرد.
سید کاظم رسول زاده طباطبایی این استاد روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به اینکه گروه روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، هفتمین گروه آموزشی تاسیس شده در دانشگاه به شمار میرود، بیان کرد: در رشته روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد در سراسر کشور رتبه ششم را دارد. در حال حاضر، حدود ۳۰۰ هزار دانشجو در سراسر کشور در رشته روانشناسی مشغول به تحصیل هستند که از این میان، ۳۲۲ دانشجو در دانشگاه فردوسی مشهد به این رشته اشتغال دارند.
رسول زاده طباطبایی تصریح کرد: آمارها نشان میدهد ۱۰ درصد از کل دانشجویان این رشته در دانشگاههای دولتی و ۲ درصد نیز در مؤسسات غیرانتفاعی تحصیل میکنند. در حال حاضر، گرایشهای روانشناسی بالینی، روانشناسی عمومی، روانشناسی شناختی و روانشناسی کودکان استثنایی از جمله حوزههایی هستند که دانشجویان در آن به تحصیل میپردازند.
وی با اشاره به نرخ ۲۰ درصدی بیکاری در میان فارغالتحصیلان رشته روانشناسی، عنوان کرد: ۸۰ درصد دانشآموخته در این رشته وجود دارد، که از این میان، ۵۰ درصد با عضویت در سازمان نظام روانشناسی بهصورت تخصصی به فعالیت اشتغال دارند. زیرا، روانشناسی مباحث گستردهای از تولد انسان تا مرگ را در بر میگیرد.
این استاد روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: دوره کارشناسی این رشته شامل ۱۴۰ واحد درسی است که در قالب دروس پایه، تخصصی، اختیاری و مهارتی ارائه میشود. از این رو، ساختار آموزشی بهگونهای است که دانشجویان پس از گذراندن واحدهای تخصصی به سراغ دروس مهارتی میروند که شامل سرفصلهایی نظیر مهارتهای زندگی، مهارتهای شناختی و سایر دورههای کاربردی است.
رسول زاده طباطبایی خاطر نشان کرد: کارگروه روانشناسی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بهطور مستمر در حال بازنگری و بهروزرسانی برنامههای درسی است. در همین راستا، ۵ واحد درسی مهارتی به سرفصلهای دوره کارشناسی افزوده شده است تا دانشآموختگان بتوانند در پایان این دوره، خدمات اولیهی روانشناسی را ارائه دهند.
وی با اشاره به اینکه در راستای گسترش حوزههای تخصصی، چندین گرایش جدید به مقطع کارشناسی ارشد روانشناسی افزوده شده است، اظهار کرد: گرایشهای روانشناسی اسلامی، اجتماعی و صنعتی/سازمانی از جمله این گرایشها هستند که به تدریج ابلاغ خواهند شد. در حال حاضر، دانشگاه فردوسی مشهد در مقطع ارشد، پذیرای دانشجویان در دو گرایش روانشناسی عمومی و شناختی است.
این استاد روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه تفاوت اصلی دو رشته روانشناسی و روانپزشکی در مسیر آموزشی و رویکرد درمانی آنها است، افزود: روانپزشکان ابتدا دوره پزشکی عمومی را سپری کرده و سپس در دوره تخصصی بر تشخیص و درمانهای دارویی متمرکز میشوند. در مقابل، روانشناسان بالینی تحصیلات آکادمیک خود را در رشته روانشناسی سپری کرده و تمرکز اصلی آنها بر مداخلات غیردارویی، رواندرمانی و اصلاح رفتاری است.
انتهای پیام
