امیرعباس محمدی کوشکی، سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران و کارشناس دیپلماسی فناوری و نوآوری در گفتوگو با ایسنا، گزارش سازمان جهانی مالکیت فکری WIPO را یکی از مهمترین گزارشهای بینالمللی برای شناسایی و ارزیابی تمرکز فعالیتهای نوآورانه در مناطق مختلف جهان دانست و گفت: در تازهترین گزارش این سازمان جهانی، علاوه بر ثبت اختراعات و تولیدات علمی، موضوع سرمایهگذاری خطرپذیر و نقش آن در شکلگیری و توسعه فعالیتهای نوآورانه نیز مورد توجه قرار گرفته است.
محمدی کوشکی با بیان اینکه در این گزارشها دو نوع رتبه برای خوشهها مطرح میشود؛ یکی از آنها جایگاه کلی خوشه در میان ۱۰۰ خوشه برتر نوآوری جهان و دیگری را رتبه جایگاه خوشه از نظر شدت نوآوری ذکر کرد و یادآور شد: بر اساس گزارشهای رسمی WIPO، تهران در سال ۲۰۲۳ در رتبه ۳۴ در میان ۱۰۰ خوشه برتر علم و فناوری جهان قرار داشت و از نظر شدت نوآوری رتبه ۶۸ را کسب کرد. در سال ۲۰۲۴ رتبه کلی تهران ۳۸ و رتبه شدت نوآوری آن ۷۷ بود. در سال ۲۰۲۵ رتبه کلی تهران ۶۳ و رتبه شدت نوآوری آن ۸۵ اعلام شد و در سال ۲۰۲۶ نیز تهران در رتبه ۶۵ خوشههای برتر جهان و رتبه ۸۸ از نظر شدت نوآوری قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: بنابراین اگر روند چهار ساله رتبه کلی تهران را بررسی کنیم، این رتبه از ۳۴ در سال ۲۰۲۳، به ۳۸ در سال ۲۰۲۴، ۶۳ در سال ۲۰۲۵ و ۶۵ در سال ۲۰۲۶ رسیده است. در شاخص شدت نوآوری نیز رتبه تهران از ۶۸ در سال ۲۰۲۳، به ۷۷ در سال ۲۰۲۴، ۸۵ در سال ۲۰۲۵ و ۸۸ در سال ۲۰۲۶ تغییر کرده است. بنابراین عدد ۶۸ در سال ۲۰۲۳، رتبه کلی تهران نیست؛ بلکه رتبه تهران از نظر شدت نوآوری است.
سرپرست تیم اختراعات ایران در خصوص تغییر جایگاه ایران در این شاخص، خاطرنشان کرد: مهمترین نکته در تحلیل تغییر محسوس رتبه تهران از سال ۲۰۲۴ به ۲۰۲۵، تغییر روششناسی WIPO و اضافه شدن شاخص سرمایهگذاری خطرپذیر یا VC است. WIPO در سال ۲۰۲۵ برای نخستینبار محل شرکتهای دریافت کننده سرمایه گذاری خطرپذیر را نیز در کنار دو مولفه قبلی، یعنی محل مخترعان در درخواستهای ثبت اختراع PCT و محل نویسندگان مقالات علمی، وارد ارزیابی خوشههای نوآوری کرد. به این ترتیب، از سال ۲۰۲۵ سه مؤلفه اصلی در رتبهبندی خوشههای نوآوری مورد استفاده قرار گرفت که شامل "ثبت اختراعات PCT"، "مقالات علمی" و "معاملات سرمایهگذاری خطرپذیر" میشود.
وی تاکید کرد: اضافه شدن VC باعث شد رتبهبندی تصویر گستردهتری از اکوسیستم نوآوری ارائه کند؛ زیرا علاوه بر تولید دانش و ثبت اختراع، توانایی یک منطقه در جذب سرمایه و فعالیتهای کارآفرینانه و استارتاپی نیز مورد توجه قرار گرفت.
محمدی کوشکی با تاکید بر اینکه تغییر رتبه تهران از ۳۸ در سال ۲۰۲۴ به ۶۳ در سال ۲۰۲۵ را نباید به طور کامل به معنای سقوط ۲۵ پلهای عملکرد علمی و فناورانه تهران تفسیر کرد، ادامه داد: WIPO برای مقایسه روش جدید با روش قبلی، رتبه تهران را با روششناسی قبلی نیز محاسبه کرده است. در این مقایسه، رتبه تهران با روش جدید و با احتساب VC ۶۳ بوده، در حالی که با روش قبلی ۳۸ محاسبه شده است. این موضوع نشان میدهد که تغییر روش ارزیابی و اضافه شدن شاخص VC عامل مهمی در جابهجایی محسوس رتبه تهران در سال ۲۰۲۵ بوده است.
وی ادامه داد: البته این به معنای آن نیست که تمام تغییر رتبه تهران صرفاً ناشی از اضافه شدن VC بوده است؛ رتبهبندی یک مقایسه جهانی است و عملکرد سایر خوشهها نیز در آن تأثیر دارد. اما تفاوت میان رتبه ۶۳ با روش جدید و رتبه ۳۸ با روش قبلی نشان میدهد که تغییر روششناسی در سال ۲۰۲۵ باید حتما در تحلیل این افت رتبه مورد توجه قرار گیرد.
سرپرست تیم اختراعات ایران با بیان اینکه در گزارش ۲۰۲۶، تهران همچنان تنها خوشه ایران در میان ۱۰۰ خوشه برتر نوآوری جهان است و در رتبه ۶۵ قرار گرفته است، اظهار کرد: یعنی نسبت به رتبه ۶۳ سال ۲۰۲۵، دو پله کاهش داشته است. در سال ۲۰۲۶ همان سه مؤلفه ثبت اختراعات PCT، مقالات علمی و معاملات سرمایهگذاری خطرپذیر در رتبهبندی مورد استفاده قرار گرفتهاند و شاخص VC برای دومین سال متوالی در روش ارزیابی حضور دارد.
انتهای پیام
