بیشتر افراد استویا را بهعنوان شیرینکننده طبیعی و بدون کالری میشناسند که باعث ترشح انسولین نمیشود اما اغلب تنها به چشم جایگزینی برای قند که با سطح قند خون سازگار است، به آن نگریسته میشود. با این حال، نتایج تحقیق مروری جدید نشان میدهد استویا ممکن است خواص ضدالتهابی داشته باشد که فراتر از نقش آن بهعنوان شیرینکننده است. اگرچه این پژوهش هنوز در مراحل اولیه قرار دارد اما گامی مهم و قابلتوجه در جهت درک بهتر فعالیتهای بیولوژیکی این ماده محسوب میشود.
پژوهشگران به بررسی ۵۳ تحقیق درونتنی (داخل بدن موجود زنده) پرداختند که تاثیرات ضدالتهابی گیاه استویا ربودیانا (Stevia rebaudiana) و ترکیبات زیستفعال اصلی آن، «استویوزید» و «ربودیوزید A» را مورد ارزیابی قرار دادند. اینها دو مورد از اصلیترین استویولگلیکوزیدهایی هستند که عامل شیرینی خاص استویا محسوب میشوند.
پژوهشگران قصد داشتند بررسی کنند که آیا این ترکیبات، مزایای عملکردی دیگری برای سلامتی دارند یا خیر. هرچند این پژوهش در مرحله پیشبالینی قرار دارد و تحقیقات مذکور روی مدلهای حیوانی و نه انسانها انجام شده همسویی نتایج در ۵۳ تحقیق مختلف، موضوعی است که ارزش توجه دارد.
در مجموع تحقیقات بررسیشده، ترکیبات مشتقشده از استویا چندین اثر ضدالتهابی از خود نشان دادند که شامل کاهش سیگنالدهی پروتئین NF-κB بود، کمپلکس پروتئینی کلیدی که التهاب را در بدن کنترل میکند. فعالیت بیشازحد این پروتئین میتواند موجب بروز التهاب شود. تحقیقات مذکور نشان دادند که «استویوزید» و «ربودیوزید A» به کاهش فعالیت این مسیر التهابی کمک میکنند.
مورد دیگر، کاهش استرس اکسیداتیو بود. استرس اکسیداتیو زمانی رخ میدهد که میان رادیکالهای آزاد و آنتیاکسیدانهای بدن عدم تعادل وجود داشته باشد. این وضعیت با التهاب و آسیب سلولی مرتبط است. بهنظر میرسد ترکیبات موجود در استویا به کاهش این شاخصها کمک میکنند.
همچنین نتایج تحقیقات متعددی کاهش آسیب سلولی را نشان داد و ترکیبات زیستفعال استویا به محافظت از سلولها در برابر آسیبهای ناشی از التهاب کمک میکنند. این ترکیبات با کاهش سیتوکینهای پیشالتهابی همراه بود، سیتوکینها مولکولهای پیامرسانی هستند که میتوانند موجب تشدید التهاب شوند.
تاکنون، کارآزماییهای بالینی انسانی اندکی استویا یا گلیکوزیدهای آن را بهطور مستقیم روی شاخصهای التهابی بررسی کردند. با این حال، نتایج کارآزمایی بالینی کوچک در ۲۰۲۵ نشان داد که مصرف مکمل «استویوزید» باعث بهبود چندین شاخص التهابی و مرتبط با کلیه در بیماران مبتلا به مراحل اولیه بیماری مزمن کلیه شده است. با این وجود، تمرکز بیشتر تحقیقات انسانی پیرامون استویا بر ایمنی آن بهعنوان شیرینکننده و تاثیراتش بر تنظیم قند خون، نه پیامدهای مربوط به التهاب بوده است.
دوزهای بهکاررفته در مدلهای آزمایشگاهی اغلب بسیار بالاتر از مقادیری است که افراد اغلب از طریق غذا یا نوشیدنی مصرف میکنند، از این رو، تعمیم مستقیم این نتایج به رژیم غذایی روزمره دشوار است.
استویا در حال حاضر بهعنوان جایگزینی برای شکر، بهطور گسترده توسط افرادی استفاده میشود که قصد دارند بدون تغییر در میزان شیرینی یا سطح قند خون، مصرف شکر افزوده را کاهش دهند. مصرف این ماده در چارچوب دستورالعملهای تعیینشده (تا چهار میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز) ایمن تلقی میشود.
در واقع، اکثر افراد در یک روز عادی بسیار کمتر از این میزان مصرف کرده، حتی زمانی که چندین محصول حاوی استویا را استفاده میکنند زیرا برای شیرین کردن یک ماده، به مقدار بسیار کمی از آن نیاز است. همچنین، استفاده از محصولاتی که با استویا شیرین شدهاند میتواند به تحقق اهداف کلی شما در زمینه سلامتی کمک کند.
یاهو گزارش داد که اگر در حال حاضر از استویا استفاده میکنید، شواهد موجود نقش آن را بهعنوان جایگزینی ایمن برای شکر تایید میکنند. تحقیقات درباره تاثیرات گستردهتر آن بر سلامت انسان همچنان ادامه دارد با این حال، این نتایج نشاندهنده پتانسیل مثبت آن در تاثیرگذاری بر مسیرهای التهابی است.
انتهای پیام
