به گزارش ایسنا، محمد درویش، فعال حوزه محیط زیست،امروز در سومین جشنواره ملی برهان که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، ضمن قدردانی از اساتید، مدیران و مسئولانی که زمینه شنیده شدن صداهای متفاوت را فراهم کردهاند، اظهار کرد: درود میفرستم به شما دانشجویان عزیز، پرتوان و حامی کرسیهای آزاداندیشی و از اساتید، مدیران و مسئولانی که این فضا را فراهم کردند تا صداهای متفاوت در جامعه ما شنیده شود، قدردانی میکنم. انشاءالله اگر این صداها شنیده شود، همانطور که رئیس محترم دانشگاه گفت، بتوانیم از این دوره دلناپذیر تاریخ ایران با سرافرازی عبور کنیم.
پیر شدن رویشگاههای جنگلی و افزایش چشمههای تولید گرد و خاک
درویش با اشاره به یکی از مشکلات جدی محیط زیست کشور، ادامه داد: چند روز پیش در مراتع میمند، در شهر بابک استان کرمان بودم. یکی از مشکلاتی که ما در ماجرای محیط زیست داریم، متأسفانه پیر شدن و از بین رفتن رویشگاههای ارزشمند جنگلی ماست که سبب شده چشمههای تولید گرد و خاک افزایش پیدا کند و هموطنان زیادی درگیر بیماریهای ناشی از آن باشند.
این فعال محیط زیست افزود: آنجا در میمند با فردی به نام کاظم شریفی آشنا شدم که راهکار شگفتانگیزی برای حل این مشکل ارائه کرده بود. مشکل این است که بذر این درختان وقتی روی زمین میریزد و میخواهد تبدیل به نهال شود، مورد تغذیه دام قرار میگیرد و متأسفانه جنگلهای ما دارند پیر و پیر و پیرتر میشوند، چون نهالهای جوان اجازه رشد پیدا نمیکنند. این مسئله را هم در هیرکانی، هم در زاگرس و هم در توران شاهد هستیم.
وی با تشریح راهکار ارائهشده گفت: ایشان از یک بوته که در آن منطقه وجود دارد به نام تنگرس، که نوعی بادام کوهی است، استفاده کرده تا این مشکل را حل کند؛ بدون امکانات، بدون اینکه بخواهد جایی را قرق کند، چون بضاعت و توان مالی آن وجود نداشته است. امکان اینکه بتوانیم معیشت جایگزینی برای دامداران یا کشاورزان فراهم کنیم نیز وجود نداشته و به همین خاطر رویشگاههای جنگلی ما متأسفانه در روندی نگرانکننده قرار گرفتهاند.
درویش توضیح داد: تنگرس بوتهای است که پر از خار است و به خاطر خارهای متراکمی که دارد، دام نمیتواند به آن نزدیک شود. تنگرسها هنوز در طبیعت باقی ماندهاند و کاظم شریفی بذر بنه، یعنی پسته وحشی، را که پایههایی با قدمت تا ۲۷۰۰ سال در ایران دارد، در داخل این بوتههای تنگرس جاسازی و مخفی کرده است.
تجربهای که به احیای یک رویشگاه جنگلی منجر شد
وی با اشاره به قدمت این گونه گیاهی در ایران بیان کرد: بنه یکی از کهنزادهای ارزشمند ایران و از یادگارهای دیرینه سرزمین ماست. شریفی در سال ۱۳۸۴ این پروژه را اجرا کرده و من هفته گذشته، در سال ۱۴۰۵، به آنجا رفتم؛ زمانی که نهالهای بنه به ۲۱ سالگی رسیده بودند و دیدم که چقدر خوب رشد کردهاند.
این فعال حوزه محیط زیست ادامه داد: حالا در آن رویشگاه، در منطقه میمند در قلمرو شهرستان شهر بابک، شاهد یک جنگل با سنین متنوع هستیم؛ بهرغم اینکه آن منطقه درگیر خشکسالی و تغییر کاربری است. اما کاظم شریفی توانسته با درک درست قوانین حاکم بر محیط زیست منطقه، یک معجزه را رقم بزند.
درویش با اشاره به ویژگیهای زیستی تنگرس خاطرنشان کرد: نکته شگفتانگیز ماجرا این است که تنگرسها بوتههایی بهشدت نوردوست هستند و وقتی بنهها بزرگ شدند و چتری روی سر این تنگرسها قرار گرفت، تنگرسها به دلیل تداوم جهانی سازی و بقای بنهها، جان خودشان را از دست دادند.
وی افزود: اما در کنار تنگرسهایی که برای این فداکاری جان خودشان را از دست دادند، بهصورت ریشهزاد، تنگرسهای جوان درآمدند و اطراف آن بوته را متراکم و پر کردند تا چشمههای گرد و خاک مجال عمل پیدا نکنند.
راز تابآوری ایران
این فعال محیط زیست گفت: من به این روش و این حرکت میگویم راز تابآوری ایران. ما نیاز به آدمها و انسانهایی داریم که مثل تنگرس عمل کنند؛ خودشان را بدهکار این آب و خاک بدانند و برای حفظ و ارتقای سرمایههای وطن، حاضر باشند از سرمایههای خودشان صرفنظر کنند.
وی ادامه داد: اگر این اتفاق بیفتد، قصه این آدمهای وطنپرست درجه یک میتواند تکثیر شود و مثل بوتههای جوان تنگرس که سراسر منطقه را گرفتهاند، دوباره و دوباره شاهد تابآوری ایران باشیم.
درویش تأکید کرد: ما نیاز داریم به چنین انسانهایی، به جوانانی که عمیقاً خودشان را بدهکار این آب و خاک بدانند و به این ترتیب میتوانیم ایران را دوباره بسازیم.
ایران با سرمایه انسانی خود دوام آورده است
وی با اشاره به سابقه تمدنی ایران اظهار کرد: اگر ایران ۵۸۵۰ سال دوام تمدنی دارد و اگر قدمت و تداوم تمدنی ما از ویتنام، چین و یونان هم بیشتر است، به خاطر وجود چنین آدمهای شگفتانگیزی بوده که در بدترین شرایط تاریخ ایران، برایشان ایران مهمتر از هر اولویتی بوده است.
درویش سخنان خود را با اشاره به فردوسی ادامه داد و گفت: کلامم را با سخن فردوسی آغاز کردم؛ مردی که بدترین شرایط زندگی را که یک انسان میتواند درک کند، در طول زندگیاش درک کرد. همه به او زخم زبان میزدند، حتی خانوادهاش، اما میگوید: همیشه خردمند و امیدوار نبیند به جز شادی از روزگار.
وی افزود: فردوسی سن خودش را در قالب شناسنامه خودش نمیبیند. او میداند که بالاخره روزی مردمان این سرزمین کلاه از سر برمیدارند به افتخار چنین انسانی که کاری کرد که امروز من و شما به زبان فردوسی سخن بگوییم. ما باید چنین درایت و بینشی داشته باشیم.
تأکید بر سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر
این فعال حوزه محیط زیست با اشاره به تجربه فعالیت خود در مرکز بررسیهای استراتژیک نهاد ریاست جمهوری گفت: یک زمانی من به عنوان مسئول میز محیط زیست در مرکز بررسیهای استراتژیک نهاد ریاست جمهوری، یعنی در دولتهای اول و دوم حسن روحانی، بسیار تلاش میکردم که به رهبران و دولتمردان کشور بقبولانم که راه توسعه پایدار ایران از سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر میگذرد.
وی ادامه داد: مزیت واقعی ما خورشید، باد، زمینگرمایی و جزر و مد است، اما به من میگفتند کشوری که روی نفت و گاز خوابیده، خردمندانه نیست روی انرژی سرمایهگذاری کند که بسیار گران است.
رشد انرژی خورشیدی در سختترین شرایط اقتصادی و امنیتی
فعال حوزه محیط زیست، با اشاره به رشد ظرفیت انرژی خورشیدی در کشور گفت: ما در طول یک دهه، از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰، فقط توانستیم ۹۰ مگاوات به ظرفیت انرژی خورشیدیمان اضافه کنیم. ما را باور نمیکردند. هرچقدر میگفتیم این روش تولید برق و انرژی، یعنی برای هر کیلووات حدود سه هزار لیتر آب مصرف کردن و برای هر کیلووات، هزار و ۳۸۰ کیلوگرم دیاکسید کربن منتشر کردن، ایران را به سمت ناپایداری میبرد، اما بالاخره صدای ما را شنیدند.
وی ادامه داد: بین ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵، یعنی در دوره جنگ ۳۹ روزه، ما ۱۰۰ مگاوات به ظرفیت انرژی خورشیدیمان اضافه کردیم. چگونه به چنین دستاوردی رسیدیم؟ هفته گذشته از مرز ۶۰۰۰ مگاوات گذشتیم. در بدترین شرایط اقتصادی و امنیتی، توانستیم به چنین دستاوردی برسیم.
درویش افزود: سال پیش، ۲۰ شهریور ۱۴۰۴، اگر در چنین زمانی با هم گفتوگو میکردیم، تقریباً کمتر از ۲۰۰۰ مگاوات انرژی از طریق خورشید استحصال کرده بودیم. در طول این یک سال، این رقم سه برابر افزایش پیدا کرده و به ۶۰۰۰ مگاوات رسیده است.
۶۰۰۰ مگاوات انرژی خورشیدی؛ معادل صرفهجویی میلیاردها مترمکعب آب
وی با اشاره به آثار زیستمحیطی توسعه انرژی خورشیدی اظهار کرد: ۶۰۰۰ مگاوات یعنی ما توانستیم یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب را صرفهجویی کنیم؛ یعنی به اندازه نیاز آبی ۱۸ میلیون ایرانی در یک سال.
این فعال محیط زیست ادامه داد: ۶۰۰۰ مگاوات یعنی ما توانستیم معادل کاشت ۳۳۰ میلیون درخت عمل کنیم، بدون اینکه نگران آبیاری آنها، کود و سمشان باشیم.
وی تأکید کرد: مردم باید پرچمهای امید واقعی را درک کنند. شما بچههای عزیز و هوشمند باید راههایی را به سیاستمداران و دولتمردان نشان دهید که ترس آنها در حوزه محیط زیست فرو بریزد. آنها نباید محیط زیست را سد راه توسعه ببینند، بلکه باید آن را فرصت توسعه ببینند.
محیط زیست میتواند به تحکیم روابط بینالملل کمک کند
درویش گفت: حالا دکتر مسعود پزشکیان رییس جمهور هم میتواند برود در اجلاس COP که ماه آینده در آنتالیا برگزار میشود، سرش را بالا بگیرد و بگوید ایران، با وجود اینکه در جنگ بود و با وجود اینکه در بدترین تحریمها قرار داشت، حالا دیگر جزو هفت کشور منتشرکننده گازهای گلخانهای نیست.
وی ادامه داد: با اینکه ما جمعیت هفدهم جهان هستیم، حالا کشوری هستیم که تلاش میکند در بدترین شرایط اقتصادی و امنیتی، این رتبه شرمآور را بهبود ببخشد و حالا جزو ۱۱ کشور اول انتشاردهنده گازهای گلخانهای هستیم.
درویش اضافه کرد: اگر شما به ما مجال بدهید، اگر این سایه شوم جنگ را از سر ایران و ایرانی بردارید و بگذارید ایرانی نفس بکشد، میتواند به عنوان یک عضو مسئولیتپذیر در جامعه جهانی به تحکیم روابط بینالملل کمک کند. این حرفی است که باید از دل ایران شنیده شود.
پیشنهاد مبادله آب و انرژی میان ایران و افغانستان
وی با اشاره به دیدار خود با سفیر افغانستان در ایران گفت: چندی پیش با سفیر افغانستان در ایران ملاقاتی داشتم و به او گفتم شما حقابه ما را در هریرود نمیدهید، در هیرمند هم نمیدهید؛ حق دارید ندهید، خودتان نیازهای آبی دارید، مگر اینکه ما بتوانیم برای شما مزیتی قائل شویم.
این فعال حوزه محیط زیست افزود: مزیت این است که شما روزانه ۱۰ تا ۱۵ ساعت با قطعی برق روبهرو هستید. ما در مرز شرقیمان بهترین جایگاه استحصال انرژی بادی را داریم. ما منشأ بادهای ۱۲۰روزه را داریم که حالا به ۱۶۰ روزه تبدیل شده است.
وی ادامه داد: یک جایی در منطقه سیستان وجود دارد. من عضو هیئت علمی بخش تحقیقات بیابان در مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور هستم. یک جایی در آن منطقه وجود دارد که همکاران من در بخش بیابان شناسایی کردهاند و از نظر شدت، سرعت و تداوم باد، در کل ۱۳.۵ میلیارد هکتار خشکیهای جهان بینظیر است. این مزیت واقعی ایران است.
درویش بیان کرد: به سفیر گفتم ما میتوانیم اینجا توربین بادی برای شما بزنیم، به شما برق بدهیم و شما به جای آن، از هریرود و هیرمند به ما آب بدهید. مشکل مردم را در مشهد و زابل حل کنیم و نیازی نباشد ۳۵۰ هزار میلیارد تومان هزینه کنیم تا آب را شیرین کنیم و از عمان برای مشهد بیاوریم؛ آن هم با کلی مشکلات محیطزیستی.
منافع مشترک زیستمحیطی؛ راهی برای همکاری میان همسایگان
وی خاطرنشان کرد: آن وقت حواسمان هست که حال شما خوب بماند، چون اگر حال شما خوب بماند، به ما آب میدهید و شما هم حواستان هست که حال ما خوب بماند، چون اگر حال ما خوب بماند، به شما برق میدهیم. به این ترتیب محیط زیست میتواند به تحکیم روابط بینالملل و تحکیم روابط بین همسایهها کمک کند.
درویش با اشاره به وضعیت هورالعظیم گفت: سال پیش پروژهای را اجرا کردیم درباره اینکه چرا هورالعظیم به چنین روزگاری افتاده است و چرا نیهای سوخته و بدون آب آن، دودشان تا ۱۱۰ کیلومتر به سمت هموطنان ما در اهواز میآید؛ چون عراقیها هم ۲.۵ میلیارد مترمکعب حقابه هور را نمیدهند.
وی افزود: من در بغداد شاهد بودم که ۱۷ بار در روز برق قطع میشد. ما میتوانیم از محیط زیست برای احیای وقار ایران استفاده کنیم. نگاهمان را باید تغییر بدهیم.
ارس ۲۸۵۰ ساله؛ نمونهای از ظرفیتهای طبیعی ایران
این فعال محیط زیست در ادامه گفت: یک روزی در مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، افتخار ما این بود که توانستیم یک ارس را شناسایی کنیم؛ ارس یک گونه سوزنیبرگ بومی ایران است که ۲۸۵۰ سال عمر دارد و در ارتفاعات شهرستانک، در بالادست سد کرج قرار دارد.
شناسایی درختان کهنسال؛ ظرفیتی کمنظیر برای ایران
فعال حوزه محیط زیست، در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به ظرفیت ایران در شناسایی و حفاظت از درختان کهنسال گفت: اگر به ما بودجه بدهند و بتوانیم تمام ایران را رصد کنیم، شاید به یک موجود کهنسال زنده برسیم که قدمتش از کاج معروف کالیفرنیای آمریکا که بیش از ۵۱۰۰ سال عمر دارد، بیشتر باشد.
وی ادامه داد: سال گذشته دریافتیم که یک ارس به نام ارس مراد در درههای جیرفت وجود دارد که همکاران من وقتی رفتند و آن را سنسنجی کردند، دیدند ۳۹۶۵ سال عمر دارد و یک پایه درخت نر هم در کنارش وجود دارد؛ یعنی بذر خالصی از این زوج به دست میآید که وقتی ما آن را در سیراچال دوباره اهلی کردیم و کاشتیم، دستکم فرزندان این زن و شوهر میتوانند تا چهار هزار سال آینده ایران را تضمین کنند.
درویش افزود: ماه پیش محیطبانان پارک ملی گلستان به من خبر دادند که آقای درویش، جایی در این پارک هست که به نظر ما واجد ویژگیهای عجیبی است. ۱۲ ساعت پیادهروی دارد، صعبالعبور است و یکی دو شب باید در راه بمانیم. وقتی رفتیم، دیدم یک رویشگاه است که همه درختان آن از سه هزار سال به بالا هستند.
وی اظهار کرد: آنجا با یک درختی روبهرو شدند که قطر تنهاش ۲۵ متر بود و محاسبهای که همکاران من انجام دادند، این است که این درخت هفت هزار سال عمر داشته است.
ایران و میراث درختان کهنسال
این فعال حوزه محیط زیست تأکید کرد: ما باید به خودمان افتخار کنیم که در سرزمینی زندگی میکنیم که مردمانش از چنان درایتی برخوردار بودند که این درختان را آیه خلقت و نشانه مهر پروردگار میدانستند.
درویش ادامه داد: دقت کنید، در عرض جغرافیایی ۲۵ تا ۴۰ درجه نیمکره شمالی، در تمام این عرض، چه به سمت غرب، از میانرودان و صحرای آفریقا عبور کنیم تا به نوادا و آریزونا برسیم و چه به سمت شرق، از قلب تفتیده پاکستان و هند عبور کنیم و به گوبی برسیم، در تمام این محدوده هیچ سرزمینی نیست که دو هزار درخت کهنسال داشته باشد؛ فقط ایران است که چنین مزیتی را به وجود آورده است.
وی خاطرنشان کرد: ما باید بهانههای افتخار به ایرانی بودن را در خودمان تقویت کنیم و شما بچههای شریف و عزیز ایران میتوانید این کار را انجام دهید.
دانشگاهها میتوانند پیشگام تغییر الگوی حملونقل شهری باشند
درویش یکی از حوزههایی را که دانشگاهها میتوانند در آن پیشگام باشند، حل بحران آلودگی هوا، ترافیک و آلودگی صوتی دانست و گفت: یکی از کارهایی که دانشگاه میتواند در آن خیلی پیشگام شود، همین بحران آلودگی، ترافیک و آلودگی صوتی است. شما میتوانید با راهکارهایی که ارائه میدهید، در این زمینه تغییر ایجاد کنید.
وی افزود: اگر در اتحادیه اروپا برای هر شهروندی که در ترددهای درونشهری خود، به ازای هر کیلومتر مسیری که با دوچرخه طی میکند، ۲۵ تا ۲۸ صدم یورو پرداخت میشود، شما باید این را در چرخه اقتصاد ملی محاسبه کنید که این یعنی چه.
این فعال محیط زیست ادامه داد: ما میدانیم فقط برای درمان کبد چرب، دیابت، سکتههای قلبی و فشار خون، ۲۰۰ هزار میلیارد تومان هزینه میکنیم. همچنین میدانیم هر سال برای درمان بیماریهای ناشی از آلودگی هوا ۲۳ میلیارد دلار هزینه میشود و وقت ارزشمند شهروندان در این ترافیک تلف میشود.
حرکت از خودرومحوری به بوممحوری
درویش گفت: بنابراین شما میتوانید راهکاری برای تغییر مبلمان شهری از خودرومحوری به بوممحوری ارائه کنید. دانشگاهها میتوانند پیشگام این تغییر باشند.
وی با اشاره به یک مطالعه دانشگاهی اظهار کرد: مطالعهای که دانشکده زیستشناسی دانشگاه تهران انجام داده، میگوید هر شهروندی که در طول یک سال در ترددهای درونشهری خود از وسایل حملونقل موتوری با پایه سوخت فسیلی استفاده نکند؛ یعنی سوار دوچرخه شود، پیاده برود، از مترو یا خودروی برقی استفاده کند، معادل ۵۸ درخت به اکوسیستم شهری کمک میکند.
درویش ادامه داد: ما روزانه ۲۷ میلیون تردد داریم. اگر فرض کنیم یک میلیون از این ترددها به این شکل انجام شود، یعنی سالانه ۵۸ میلیون درخت به اکوسیستم تهران اضافه کردهایم، بدون اینکه نگران آب آن باشیم.
وی افزود: با چنین اقدامی میتوانیم با پدیده جزیره گرمایی مقابله کنیم و بالاخره به ایرانیان بگوییم که توانستیم یک مشکل را به صورت دقیق و درست حل کنیم.
دانشگاهها باید پرچمدار تغییر باشند
این فعال حوزه محیط زیست تأکید کرد: دانشگاهها میتوانند پرچمدار این تغییر باشند، به شرط اینکه واقعاً اهل عمل باشیم.
انتهای پیام
