کودکان معمولا مدت بیشتری از بزرگسالان گزینههای مختلف را امتحان میکنند و حتی پس از آنکه یک انتخاب مناسب پیدا کردند، همچنان به سراغ گزینههای دیگر میروند. اگرچه این رفتار ممکن است ناکارآمد به نظر برسد اما پژوهشگران معتقدند در دورهای که مغز کودک هنوز در حال یادگیری است، میتواند مزیت مهم باشد.
ولادیمیر ام. اسلوتسکی، استاد دپارتمان روانشناسی دانشگاه ایالتی اوهایو به همراه چیانچیان وان و براندون ام. ترنر به دنبال پاسخ این پرسش بودند که چرا کودکان به جای پایبندی به بهترین گزینهای که پیدا کردهاند، همچنان انتخابهای دیگر را امتحان میکنند.
دو راهی اکتشاف و انتخاب
پژوهشگران این رفتار را در چارچوب دوگانه اکتشاف و بهرهبرداری بررسی کردند. اکتشاف به معنای امتحان کردن گزینهای جدید بدون اطلاع از نتیجه آن، در حالی که بهرهبرداری یعنی انتخاب گزینهای که قبلا نتیجه خوبی داشته است.
هیچکدام از این دو رویکرد همیشه بهترین انتخاب نیست. امتحان کردن گزینههای جدید ممکن است زمانبر باشد و نتیجه مطلوبی نداشته باشد اما پایبندی همیشگی به گزینههای آشنا نیز میتواند باعث از دست رفتن فرصتهای بهتر شود.
اسلوتسکی گفت: کودکان تمایل دارند گزینههای بیشتری را بررسی کنند اما این رفتار هزینههایی دارد، در سالهای اولیه رشد که آنان اطلاعات اندکی درباره جهان دارند، مزایای مهمی برای یادگیری ایجاد میکند.
نقش حافظه کاری در انتخابها
تمرکز اصلی پژوهش بر حافظه کاری است که به فرد اجازه میدهد اطلاعات را برای مدت کوتاهی در ذهن نگه دارد و هنگام انجام یک کار از آنها استفاده کند.
در بزرگسالان، حافظه کاری به حفظ اهداف و تمرکز توجه بر اطلاعات مهم کمک میکند. با تکرار انتخابها، افراد به خاطر میسپارند کدام گزینه نتیجه بهتری داشته و بهتدریج توجه خود را از گزینههای ضعیفتر برداشته و روی گزینههای موفقتر متمرکز میکنند اما این سیستم در کودکان هنوز بهطور کامل رشد نکرده است. به همین دلیل، کودکان ممکن است به سختی بتوانند روی گزینهای که پیشتر بهترین نتیجه را داشته تمرکز کنند.
اسلوتسکی میگوید کودکان به دلیل کامل نشدن سیستم حافظه کاری، بهویژه در موقعیتهای ناآشنا، بیشتر به اکتشاف و امتحان دوباره گزینهها روی میآورند در حالی که بزرگسالان سریعتر تصمیم میگیرند چه چیزی ارزش توجه کردن دارد و چه چیزی ندارد.
گزینههای فراموششده دوباره جذاب میشوند
پژوهشگران اظهار کردند رفتار کودکان کاملا تصادفی نیست. اگر کودک برای مدتی یک گزینه را امتحان نکرده باشد، ممکن است آن را به خوبی به خاطر نیاورد و در نتیجه آن گزینه دوباره برای وی جدید یا نامطمئن به نظر برسد بنابراین، احتمال بازگشت کودک به آن گزینه افزایش مییابد. این موضوع نشان میدهد انتخابهای کودکان از یک الگو پیروی میکند، نه اینکه صرفا تصادفی باشد.
پژوهشگران معتقدند همین رفتار اکتشافی میتواند در محیطهای متغیر مفید باشد زیرا کودک را از وابستگی بیش از حد به دانستههای قبلی بازمیدارد و فرصت کشف اطلاعات جدید را برای وی فراهم میکند.
بزرگسالان شبیه کودکان رفتار کردند
محققان برای بررسی این فرضیه از نتایج آزمایشهای قبلی استفاده کردند. در این آزمایش، بزرگسالان و کودکان پنجساله یک بازی چهارگزینهای انجام دادند. هر گزینه به شکل یک موجود کارتونی نمایش داده میشد و ارزش آن یک، دو، سه یا ۱۰ آبنبات بود. شرکتکنندگان باید در ۱۰۰ انتخاب، بیشترین تعداد آبنبات را جمع میکردند.
برخی بزرگسالان همزمان با بازی باید به یک جریان از اعداد گوش میدادند. این کار حافظه کاری آنان را همزمان درگیر میکرد. بزرگسالانی که وظیفه اضافی نداشتند، خیلی سریع یاد گرفتند گزینه ۱۰ آبنباتی را انتخاب کنند و کمتر سراغ گزینههای دیگر رفتند اما بزرگسالانی که حافظه کاری آنان درگیر بود، گزینههای بیشتری را امتحان کردند و بیشتر بین انتخابها جابهجا شدند رفتاری که شباهت زیادی به عملکرد کودکان پنجساله داشت.
مدلهای رایانهای نیز نشان دادند که انتخابهای بزرگسالان بدون بار اضافی حافظه کاری بیشتر با الگویی مطابقت داشت که انتخاب گزینه دارای بیشترین پاداش را ترجیح میداد در حالی که بسیاری از کودکان و بزرگسالانی که حافظه کاریشان درگیر بود، بیشتر به سمت گزینههایی میرفتند که مدتی امتحان نشده بودند.
ناپختگی میتواند به یادگیری کمک کند
بزرگسالان زمانی که متوجه میشوند چه چیزی اهمیت دارد، در تمرکز بر اطلاعات مهم عملکرد خوبی دارند اما برای کودکان خردسال، تمرکز بیش از حد و سریع روی یک موضوع ممکن است باعث شود جزئیات مفید دیگری را از دست بدهند.
محققان معتقدند توجه گستردهتر کودکان ممکن است در واقع به یادگیری آنان کمک کند و کودکان با توجه کردن به چیزهای بیشتری میتوانند درک بهتری از موقعیتهای جدید پیدا کنند.
اسلوتسکی گفت: این مرحله از رشد میتواند برای مراقبان و والدین چالشبرانگیز باشد زیرا کودکان در مدت کوتاهی حجم زیادی از اطلاعات درباره جهان اطراف خود یاد میگیرند و در این زمان رفتار اکتشافی بسیار سودمند میشود زیرا در سالهای نخست رشد، از گرفتار شدن کودکان در دانستههای خودشان جلوگیری میکند.
وی با اشاره به طولانی بودن دوره رشد انسان اظهار کرد کودکان در سال اول زندگی تقریبا کاملا بیتحرک، در سه سال بعد بسیار بینظم هستند، در ۱۵ سال بعدی رفتارهای بسیار پرخطر دارند و تا ۲۲ سالگی نیز به طور کامل خودکفا نیستند.
یافتهها چه معنایی دارند؟
اسلوتسکی گفت: این وضعیت هزینه بسیار زیادی دارد و بخش عمده این هزینه بر دوش مراقبان است. با این حال، این دوره طولانی از ناپختگی با توجه به حجم اطلاعاتی که کودکان باید یاد بگیرند، ضروری است.
بر اساس گزارش ارث، یافتهها نشان میدهند کنترل ضعیفتر توجه ممکن است به کودکان کمک کند تا همچنان گزینههای مختلف را بررسی کنند، با این حال، این موضوع به این معنی نیست که حواسپرتی همیشه مفید است یا همه کودکان به یک دلیل به کاوش و امتحان کردن گزینههای مختلف میپردازند.
نتایج این پژوهش در مجله Trends in Cognitive Sciences منتشر شده است.
انتهای پیام
