آمارهای شرکت آب منطقهای بوشهر از تداوم فشار بر منابع آب زیرزمینی استان حکایت دارد؛ وضعیتی که نشان میدهد افزایش بارندگی بهتنهایی برای جبران کسری انباشته آبخوانها کافی نیست و کنترل برداشت از منابع زیرزمینی همچنان یکی از چالشهای اصلی مدیریت آب در استان است.
علی محمدی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای بوشهر در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: میزان بارش در سال آبی گذشته ۴۰ درصد بیشتر از میانگین بلندمدت بوده است، اما افزایش بارندگی به معنای خروج منابع آب زیرزمینی از شرایط بحرانی نیست.
وی افزود: در یک دوره ۵۰ ساله، ۵۷ درصد سالها در شرایط خشکسالی سپری شده و این میزان در ۱۵ سال اخیر به ۶۰ درصد رسیده است.
محمدی با اشاره به وضعیت دشتهای استان تصریح کرد: همه دشتهای آبی بوشهر دارای بیلان منفی هستند و ۱۶ دشت استان در وضعیت ممنوعه یا بحرانی قرار دارند. کسری مخزن آب زیرزمینی نیز به حدود ۳۱ میلیون مترمکعب رسیده است.
وی ادامه داد: افت سطح آب زیرزمینی بهطور میانگین سالانه بین ۱۷ تا ۳۰ سانتیمتر است و در برخی دشتها این میزان به چهار تا پنج متر میرسد.
باران؛ فرصت یا روانآب؟
یکی از پرسشهای مهم در مدیریت منابع آب بوشهر این است که چه میزان از بارشهای ثبتشده به تغذیه سفرههای زیرزمینی منجر میشود و چه میزان از آن به شکل روانآب از دسترس منابع زیرزمینی خارج میشود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای بوشهر، پیشتر با اشاره به وضعیت دشت بوشکان گفته بود افت سطح آب زیرزمینی در این دشت به ۲۶ متر رسیده است.
محمدی درباره اقدامات انجامشده برای مدیریت منابع آب نیز اظهار کرده بود: با تکمیل زیرساختهای سد ارغون، تأمین آب شرب منطقه به منابع سطحی متکی شده و کنترل روانآبهای فصلی این سد میتواند در تغذیه سفرههای زیرزمینی دشتهای ممنوعه بوشکان و طلحه ـ فاریاب نقش داشته باشد.
این اظهارات نشان میدهد اثرگذاری بارش بر وضعیت آبخوانها تنها به میزان بارندگی وابسته نیست و عواملی مانند میزان نفوذ آب، کنترل روانآبها و حجم برداشت از سفرههای زیرزمینی نیز در سرنوشت منابع آب زیرزمینی نقش دارند.
هزاران چاه در معادله آبخوانها
در سوی دیگر این معادله، تعداد چاهها و میزان برداشت از منابع زیرزمینی قرار دارد.
محمدی در اظهارات اخیر خود اعلام کرده است که هشت هزار و ۶۳۰ حلقه چاه دارای پروانه در استان فعال است و تعداد چاههای فاقد پروانه نیز به هفت هزار و ۳۵۰ حلقه میرسد.
به گفته وی، بخش قابل توجهی از چاههای فاقد پروانه به پیش از سال ۱۳۸۵ مربوط است و کاهش وابستگی به این چاهها از طریق توسعه و تکمیل شبکههای آبیاری و طرحهایی مانند سد دالکی دنبال میشود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای بوشهر همچنین از انسداد هزار حلقه چاه غیرمجاز و نصب کنتورهای هوشمند خبر داده و گفته است این اقدامات از برداشت سالانه هشت میلیون مترمکعب آب جلوگیری کرده است.
با وجود این اقدامات، تداوم بیلان منفی دشتها و کسری مخزن آب زیرزمینی نشان میدهد مسئله تعادل میان برداشت و تغذیه آبخوانها همچنان حل نشده باقی مانده است.
سدها؛ بخشی از معادله آب
در کنار مدیریت منابع زیرزمینی، اجرای طرحهای ذخیره و مهار آب نیز در دستور کار شرکت آب منطقهای بوشهر قرار دارد.
بر اساس اعلام مدیرعامل این شرکت، سد دالکی ۶۵ درصد، سد دهرود ۳۷ درصد، سد باهوش ۴۷ درصد و سد دشتپلنگ ۶۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارند.
محمدی هدفگذاری برای آبگیری اولیه سد دالکی را پایان سال جاری یا ابتدای سال آینده اعلام کرده و گفته است برای تکمیل طرحهای سدسازی استان به ۱۳ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است که سهم پیشبینیشده برای سال جاری ۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.
با این حال، توسعه منابع سطحی بهتنهایی پاسخگوی مسئله آبخوانها نخواهد بود؛ چراکه وضعیت سفرههای زیرزمینی به همان اندازه که به تأمین منابع جدید وابسته است، به میزان برداشت و نحوه مصرف آب نیز ارتباط دارد.
مسئلهای فراتر از بارندگی
افزایش ۴۰ درصدی بارش در سال آبی گذشته، در شرایطی که بوشهر با سالها خشکسالی و فشار بر منابع آب مواجه بوده، اتفاقی مثبت محسوب میشود؛ اما آمارهای مربوط به آبخوانها نشان میدهد این افزایش بارش هنوز به تغییر وضعیت منابع زیرزمینی منجر نشده است.
بیلان منفی همه دشتهای آبی استان، قرار داشتن ۱۶ دشت در وضعیت ممنوعه یا بحرانی، کسری حدود ۳۱ میلیون مترمکعبی مخازن زیرزمینی و وجود هزاران حلقه چاه فاقد پروانه، تصویری از تداوم فشار بر منابع آب زیرزمینی بوشهر ارائه میکند.
اکنون پرسش اصلی این است که بارشهای بیشتر تا چه اندازه توانستهاند کسری آبخوانها را جبران کنند و در کنار اجرای طرحهای تأمین آب، چه میزان از برداشتها باید کاهش یابد تا میان تغذیه و برداشت از سفرههای زیرزمینی تعادل برقرار شود.
به گزارش ایسنا، برای بوشهر، مسئله دیگر فقط «چقدر باران باریده است» نیست؛ مسئله این است که چه میزان از این بارش به ذخیره پایدار تبدیل شده و چه میزان برداشت از این ذخیره در حال انجام است.
انتهیا پیام
