محمد زرگران در گفتوگو با ایسنا با اشاره به کانونهای بحرانی گردوغبار و مناطقی که بر مشهد اثر میگذارند، اظهار کرد: شهرستان سرخس یکی از کانونهای بحرانی اولیه استان است که اثر مستقیم بر استان و بهویژه مرکز استان و مشهد دارد. برآوردها نشان میدهد حدود ۴۰ درصد گردوغبار سرخس اثرات مربوط به داخل و بیش از ۵۲ تا ۶۰ درصد نیز منشأ برونمرزی دارد.
وی ادامه داد: پس از سرخس، شهرستانهای بیابانی استان در ردههای بعدی قرار دارند. از جمله این شهرستانها در رده بعدی میتوان شهرستان خواف با توجه به معادن فعال در این شهرستان را نام برد، پس از آن گناباد، بهویژه منطقه عمرانی در محدوده ۲۵ کیلومتری این شهرستان از دیگر مناطق دارای اهمیت است و آثار گردوغبار در محدوده جاده نیز قابل مشاهده است. شهرستانهای بجستان و سبزوار و بردسکن نیز از دیگر مناطق مورد توجه در این زمینه هستند.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی درباره میزان مهار کانونهای گردوغبار بیان کرد: نمیتوان بهطور قطعی گفت یک کانون بهطور کامل مهار شده است، اما میتوان سرعت گسترش و اثرگذاری آن را کاهش داد. نهالکاری، مراقبت از عرصههای اجراشده، مدیریت روانآبها، احداث آبگیر و اجرای اقدامات حفاظتی از جمله روشهایی است که در این زمینه به کار گرفته میشود. همچنین پس از اجرای نهالکاری و سایر اقدامات، حفاظت از عرصهها در برابر قاچاق، آفات و بیماریها نیز اهمیت دارد.
زرگران با اشاره به اقدامات انجامشده برای مقابله با آفات، گفت: امسال حدود ۲۲ هزار هکتار از عرصهها تحت مبارزه با آفات(ملخ) قرار گرفته است که این اقدامات در کنار سایر فعالیتها به کاهش اثرات بیابانزایی کمک میکند.
وی درباره شاخصهای سنجش موفقیت اقدامات بیابانزدایی، تصریح کرد: یکی از شاخصها، کاهش قابل اندازهگیری فرسایش بادی و تولید گردوغبار است. همچنین شاخصهایی مانند مهاجرت معکوس و افزایش تولید در مناطقی که اقدامات منابع طبیعی در آنها انجام شده، میتواند نشاندهنده اثرپذیری این طرحها باشد.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی افزود: برای مثال، احداث بادشکن در مسیر باد میتواند شرایطی ایجاد کند که در پشت آن امکان کشت و کار فراهم شود و در نتیجه تولید و محصول کشاورزان افزایش پیدا کند. اینها از جمله آثار اقدامات منابع طبیعی است که ممکن است در کوتاهمدت قابل مشاهده نباشد. آثار اقدامات منابع طبیعی در بلندمدت خود را نشان میدهد. بنابراین نمیتوان انتظار داشت نتیجه یک اقدام در این حوزه بلافاصله مشخص شود.
زرگران با اشاره به هدفگذاری برنامه هفتم توسعه گفت: بر اساس این برنامه، باید سطح عرصههای کانونهای بحرانی ۲۰ درصد کاهش پیدا کند و برای تحقق این هدف میتوان از ظرفیت خیرین، بخش خصوصی، مسئولیتهای اجتماعی و سایر مشارکتها استفاده کرد.
وی بیان کرد: در همین راستا، در قالب برنامههای اجراشده بیش از ۱۰۰ هزار نهال از گونه کاپاریس توسط خیرین در اختیار استان قرار گرفته که ارزش آن معادل ۴۰ میلیارد ریال است. این نهالها در سطح ۲۷۰ هکتار از عرصههای بیابانی استان کشت شدهاند. همچنین قوانین خوبی در خصوص مالیاتهای هزینهای برای اشخاص حقیقی، حقوقی و شرکتها در برنامه توسعه هفتم لحاظ شده است که میتواند کمک کننده باشد.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی خاطرنشان کرد: در شهرستان نیشابور نیز حدود ۳۰۰ هکتار با استفاده از حدود ۸۰ هزار نهال و با مشارکت مردمی، شهرک صنعتی و استفاده از پساب فاضلاب شهرستان اجرا شده است. در خواف نیز با مشارکت دامداران، اقدامات نهالکاری انجام شده و برخی دستگاهها از جمله اداره راه و شرکت پالایشگاه گاز شهید هاشمینژاد خانگیران سرخس نیز در اجرای طرحهای مرتبط مشارکت داشتهاند. حدود ۳۰ کیلومتر سازه مشارکتی کنترل رسوب در محور مشهد اجرا شده است. همچنین امسال ۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار از محل نفت برای اجرای برخی اقدامات در شهرستان سرخس اختصاص یافته است.
زرگران همچنین درباره مناطق در معرض گسترش کانونهای گردوغبار در صورت تداوم شرایط فعلی، اظهار کرد: در این زمینه عوامل طبیعی و انسانی هر دو اثرگذار هستند. برای نمونه در شهرستان سرخس، مدیریت دام و کنترل چرای دام میتواند در کاهش اثرات بیابانزایی مؤثر باشد. برخی اراضی نیز از جمله اراضی آستان قدس دارای اثرات مرتبط با این موضوع هستند.
وی افزود: در شهرستانهایی مانند سبزوار و نیشابور، بخشی از اثرات منشأ طبیعی دارد و نگرانی اصلی بیشتر متوجه مناطقی است که عوامل انسانی میتواند شدت بیابانزایی را افزایش دهد. برای نمونه در خواف، فعالیت معادن و در سرخس اثرات دام زیاد از عواملی است که میتواند بر شدت این پدیده اثرگذار باشد.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی با تأکید بر نقش مشارکت مردم در اجرای طرحهای منابع طبیعی، مطرح کرد: قانون و از جمله ماده سوم قانون حفاظت و بهرهبرداری، امکان اجرای طرحهای منابع طبیعی با مشارکت مردم را فراهم کرده است. زراعت چوب و دیگر طرحهای مشارکتی نیز از جمله اقداماتی هستند که میتوانند در کاهش بیابانزایی اثرگذار باشند.
زرگران اضافه کرد: بدون همکاری مردم، منابع طبیعی نمیتواند به اندازهای که مشارکت مردمی اثرگذار است، در اجرای طرحها موفق باشد. ارزیابی از میزان مشارکتها در سه تا چهار سال اخیر رضایتبخش است و استمرار این مشارکتها میتواند در اجرای برنامههای مقابله با بیابانزایی و کاهش اثرات گردوغبار مؤثر باشد.
انتهای پیام
