خبرگزاری دانشجویان ایران، به سبب دغدغه هموطنانمان پیرامون آینده احتمالی کشورمان در دوران پساجنگ، در زمینه اولویتهای پس از جنگ با تعدادی از چهره های سیاسی گفتگو کرده است و این گزارش ماحصل آن گفتگوها است که جداگانه در ایسنا منتشر شدهاند.
همزمان با بحث درباره الزامات دوره پساجنگ، شماری از نمایندگان مجلس، فعالان سیاسی و اعضای احزاب، بازنگری در سیاست خارجی را یکی از ضرورتهای پیشروی کشور دانستهاند؛ بازنگریای که از نگاه آنان باید در کنار حفظ اقتدار و آمادگی در برابر تهدیدهای احتمالی، بر تقویت روابط با همسایگان و قدرتهای شرقی، بهرهگیری از ظرفیت پیمانهای منطقهای و بینالمللی، پیگیری حقوق و خسارتهای ایران و استفاده از ظرفیت دیپلماسی برای رفع تحریمها، جذب سرمایه و فناوری و بازسازی اقتصادی متمرکز باشد.
در همین راستا، محمدجواد عسکری نماینده مجلس شورای اسلامی، با اشاره به ضرورت قانونگذاری برای بازسازی مناطق، صنایع و بخشهای تولیدی آسیبدیده در دوران پساجنگ، مذاکرات را از جمله عوامل مؤثر بر فراهم شدن زمینه بازسازی کشور دانست و گفت: اگر در مذاکرات برگ برنده در اختیار ایران قرار گیرد و فضای مناسبی ایجاد شود، دست کشور برای اقدامات مختلف در این حوزهها بازتر خواهد بود.
وی تأکید کرد که در صورت رفع تحریمها و فراهم شدن امکان صادرات محصولات کشاورزی، نفت و انرژی، میتوان انتظار داشت شرایط اقتصادی و روند بازسازی کشور با تحولات مثبتی همراه شود.
تأکید بر تقویت روابط با همسایگان و قدرتهای شرقی
در کنار توجه به نتایج مذاکرات، محمد سراج نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، تقویت روابط با همسایگان و کشورهای اسلامی را از اولویتهای سیاست خارجی دولت در دوره پساجنگ عنوان کرد و گفت: باید تمام تلاش کشور برای گسترش روابط با کشورهای همسایه، کشورهای اسلامی و بلوکبندیهای جدید شکلگرفته در جهان به کار گرفته شود.
وی همچنین بر اهمیت روابط با کشورهای حامی ایران تأکید کرد و افزود: کشورهایی مانند چین و روسیه که در بلوکبندیهای جدید قرار دارند، باید مورد توجه بیشتری قرار گیرند و اتحادیهها و پیمانهای منطقهای از جمله سازمان همکاری شانگهای نیز تقویت شوند.
حمیدرضا ترقی معاون بینالملل حزب مؤتلفه اسلامی، بر ضرورت بازنگری جدی در سیاست خارجی پس از جنگ تأکید کرد و گفت: کشورهایی که در دوران جنگ از ایران حمایت کردند و در کنار کشور بودند، باید جدیتر مورد توجه قرار گیرند و روابط با آنها استحکام بیشتری پیدا کند.
وی همچنین تقویت پیمانهای منطقهای و حضور فعالتر ایران در این عرصه را ضروری دانست و درباره همسایگانی که به گفته او تحت تأثیر دشمن اجازه استفاده از سرزمین خود برای حمله به ایران را دادهاند، خواستار تعیین تکلیف روابط و تلاش برای قرار گرفتن این کشورها در چارچوب امنیت منطقهای شد.
مذاکره در کنار بیاعتمادی به آمریکا
در مقابل، بخشی از اظهارنظرها بر ضرورت حفظ هوشیاری در برابر آمریکا و پیگیری حقوق ایران در برابر خسارتهای ناشی از جنگ متمرکز بود.
فریدون همتی نایبرئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس و نماینده ایلام، با اشاره به اینکه به گفته او آمریکا در شرایط مذاکره اقدام به تجاوز نظامی کرده است، اظهار کرد: چنین رفتاری نشان میدهد آمریکا قابل اعتماد نیست. حتی در صورت دستیابی مذاکرات به نتیجه و حصول توافق، باید با دقت و هوشیاری کامل رفتار طرف مقابل را زیر نظر داشت و تنها در صورتی میتوان به تغییر رویکرد آمریکا امیدوار بود که این تغییر در عمل مشاهده شود.
همتی همچنین خواستار پیگیری حقوقی و بینالمللی خسارتهای واردشده به ایران شد و تأکید کرد: مسئولان باید موضوع دریافت غرامت از آمریکا را به عنوان یک پرونده حقوقی و بینالمللی با جدیت دنبال کنند.
لاله افتخاری نماینده پیشین مجلس، با تأکید بر ضرورت ورود مقتدرانه دولت به عرصه سیاست خارجی، گفت: دولت باید با پشتوانه مردم، رهبری، مجلس، قوه قضائیه و سایر نهادهای حاکمیتی برای تأمین منابع مالی و جبران خسارتهای ناشی از جنگ اقدام کند.
وی همچنین بر لزوم حفظ آمادگی در برابر تهدیدهای احتمالی، حفاظت از مرزها و تمامیت ارضی و حفاظت از تنگه هرمز تأکید کرد و گفت: دولت در کنار اقدامات امنیتی و دفاعی باید از فرصت موجود برای تأمین منابع مالی و نیازهای مردم و قدردانی عملی از حضور آنان استفاده کند.
حجتالاسلام والمسلمین سیدرضا اکرمی عضو جامعه روحانیت مبارز، با تأکید بر اولویت دفاع از ایران و مردم، گفت: در شرایط کنونی برخورد با طرفهایی که به ایران حمله کردهاند و دفاع از کشور باید مورد توجه قرار گیرد.
دیپلماسی اقتصادی در خدمت بازسازی
در بخش دیگری از این دیدگاهها، سیاست خارجی نه صرفاً از زاویه امنیت و منازعه، بلکه به عنوان ابزاری برای بازسازی اقتصاد کشور مورد توجه قرار گرفته است.
محمد عطریانفر عضو حقیقی شورای اطلاعرسانی دولت و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی، دوره پساجنگ را فرصتی برای گسترش تعاملات سازنده و تقویت همکاریهای اقتصادی با کشورهای مختلف دانست.
به گفته او، استفاده از ظرفیت سازمانهای منطقهای و بینالمللی، جذب سرمایه و انتقال فناوری میتواند روند بازسازی و رشد اقتصادی کشور را تسهیل کند و سیاست خارجی موفق باید در خدمت ارتقای منافع ملی و توسعه اقتصادی قرار گیرد.
محمدرضا بادامچی عضو شورای مرکزی حزب اسلامی کار، بر گسترش روابط ایران با کشورهای اطراف و سایر کشورهای جهان و قرار گرفتن صلح در محور روابط خارجی تأکید کرد.
وی معتقد است بهبود روابط خارجی میتواند زمینه توسعه تولید، افزایش سرمایهگذاری، بازگشت ایرانیان خارج از کشور، تقویت سرمایه اجتماعی و رونق اقتصادی را فراهم کند و کشور را از شرایط جنگی فاصله دهد.
نقش دیپلماسی عمومی و رسانهای
بادامچی همچنین بر نقش رسانه ملی در دوره پساجنگ تأکید کرد و گفت: صداوسیما باید در مسیر حمایت از دولت، تقویت گفتمان صلح، معرفی چهره ایران و تبیین ارزش ارتباط با جهان حرکت کند.
وی تأکید کرد که رسانه ملی نباید صرفاً از کارشناسان همفکر خود استفاده کند یا سخنان رئیسجمهوری درباره مذاکرات را سانسور کند، بلکه باید در راستای پیشبرد دیپلماسی، صلح و کاهش تخاصم در جهان حرکت کند.
تقویت دیپلماسی منطقهای و روایت ایران از جنگ
در همین زمینه، فاطمه آلیا عضو هیئترئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هفتم بر ضرورت تقویت دیپلماسی عمومی و اقتصادی، بهویژه در روابط با کشورهای همسایه، تأکید کرد. گسترش تهاتر، افزایش وابستگی متقابل اقتصادی و تأمین نیازهای متقابل با کشورهای همسایه از جمله ظرفیتهایی است که میتواند در سیاست خارجی مورد استفاده قرار گیرد.
آلیا همچنین بر تقویت حضور ایران در سازمانهای منطقهای و پیمانهای بینالمللی تأکید کرد و گفت: سفارتخانهها و رایزنیهای فرهنگی باید روایت ایران از جنگ با متجاوز و دستاوردهای انقلاب را در مجامع بینالمللی دنبال کنند. تقویت ارتباط با جوامعی که با سلطه و هژمونی آمریکا و رژیم صهیونیستی مقابله میکنند نیز از اهمیت برخوردار است و میتواند در چارچوب سیاست خارجی ایران دنبال شود.
دو ضرورت همزمان؛ اقتدار و تعامل
مجموع این دیدگاهها نشان میدهد که در ترسیم سیاست خارجی دوره پساجنگ، دو ضرورت به صورت همزمان مورد تأکید قرار گرفته است؛ نخست، حفظ اقتدار، امنیت ملی، آمادگی دفاعی و هوشیاری در برابر آمریکا و تهدیدهای احتمالی و دوم، استفاده از ظرفیت دیپلماسی برای کاهش فشارهای اقتصادی، توسعه روابط خارجی و بازسازی کشور.
بر اساس این دیدگاهها، روابط با همسایگان، کشورهای اسلامی، چین و روسیه و همچنین استفاده فعالتر از پیمانها و سازمانهای منطقهای میتواند یکی از محورهای سیاست خارجی در دوره جدید باشد. در عین حال، پیگیری حقوق و خسارتهای ایران در مجامع بینالمللی و بهرهگیری از ظرفیتهای حقوقی و قضایی نیز به عنوان مسیری موازی با دیپلماسی مورد تأکید قرار گرفته است.
در حوزه اقتصادی نیز رفع تحریمها، افزایش صادرات نفت، انرژی و محصولات کشاورزی، جذب سرمایه و فناوری، توسعه تولید و فراهم کردن زمینه بازگشت ایرانیان خارج از کشور از جمله اهدافی است که در صورت بهبود روابط خارجی میتواند به بازسازی اقتصاد کشور کمک کند.
بر این اساس، تصویری که از مجموعه اظهارات مطرحشده درباره سیاست خارجی دوره پساجنگ به دست میآید، سیاستی است که از یک سو بر اقتدار و صیانت از منافع ملی و از سوی دیگر بر دیپلماسی فعال و استفاده از تعاملات خارجی برای بازسازی و توسعه اقتصادی تأکید دارد؛ مسیری که موفقیت آن تا حد زیادی به نحوه مدیریت مذاکرات، نوع روابط با قدرتهای جهانی و منطقهای و توان ایران در تبدیل ظرفیتهای سیاسی و دیپلماتیک به دستاوردهای اقتصادی وابسته خواهد بود.
انتهای پیام
