روزهای پایانی شهریور برای دانشآموزان بوی دفتر نو و مداد تراشیده میدهد و برای خانوادهها بوی حسابوکتاب. در بوشهر، امسال اما ماجرا یک لایه دیگر هم دارد؛ بخشی از خانوادههایی که پیش از این فرزندانشان را به مدارس غیردولتی میفرستادند، به دلیل فشار اقتصادی راهی مدارس دولتی شدهاند و همین تغییر، در برخی مدارس به افزایش تراکم کلاسها منجر شده است.
به این ترتیب، قصه بازگشایی مدارس فقط قصه قیمت کیف و کفش نیست؛ قصهای است که از جیب خانواده شروع میشود و به ظرفیت مدرسه و تعداد دانشآموزان یک کلاس میرسد.
کولهای که ۵ میلیون تومان خرج روی دست خانواده میگذارد
برای فهم اندازه هزینهها، میتوان یک سبد بسیار ساده از اقلام مدرسه بست.
یک کیف با حداقل قیمت اعلامشده حدود ۲ میلیون تومان، کفش حدود ۲ میلیون تومان، تنها یک دفتر ساده ۱۰۰ هزار تومان، مدادرنگی ۸۰ هزار تومان، جامدادی ۲۰۰ هزار تومان، مداد ۴۰ هزار تومان، تراش ۵۰ هزار تومان و پاککن ۳۰ هزار تومان. جمع این اقلام میشود ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان.
اگر یک قمقمه ۵۰۰ هزار تومانی هم به این سبد اضافه شود، رقم به ۵ میلیون تومان میرسد.
این محاسبه نه هزینه متوسط یک دانشآموز است و نه یک سبد کامل؛ فقط پایینترین قیمت چند قلم مشخص را کنار هم گذاشته است. لباس فرم، سرویس، تغذیه، کتابهای کمکآموزشی و هزینههای آموزشی دیگر هنوز وارد این حساب نشدهاند.
ضمن اینکه بازار مدرسه، فاصله زیادی میان «حداقل» و «انتخاب گرانتر» دارد. دفتر ساده حدود ۱۰۰ هزار تومان است، اما دفتر ۲۰۰ برگ سیمی و لمینتشده میتواند تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برسد. مدادرنگی ششرنگ حدود ۸۰ هزار تومان قیمت دارد، اما یک بسته ۲۴رنگ فابرکاستل تا ۲ میلیون و ۴۸۰ هزار تومان میرسد.
برای کیف نیز قیمتها از حدود ۲ میلیون تومان تا ۷ میلیون تومان گزارش شده و کفش مدرسه از حدود ۲ میلیون تومان شروع میشود و در برخی مدلها از ۱۰ میلیون تومان عبور میکند.
یعنی اگر خانواده فقط بخواهد فرزندش را با چند قلم ابتدایی و بدون خریدهای تجملی راهی مدرسه کند، چند میلیون تومان از همان روزهای آخر شهریور خرج شده است.
۱۵ میلیون؛ هزینهای که هنوز سرویس و تغذیه را ندیده است
با کنار هم گذاشتن هزینههای اولیه، برآورد این گزارش این است که هزینه شروع سال تحصیلی برای یک دانشآموز در مدرسه دولتی، با احتساب اقلامی مانند لباس فرم و سایر نیازهای اولیه، میتواند دستکم به حدود ۱۵ میلیون تومان برسد؛ البته این عدد برآورد گزارش است و رقم رسمی آموزشوپرورش نیست.
اگر سرویس و تغذیه را هم وارد حساب کنیم، رقم بالاتر میرود. سرویس مدرسه بسته به مسیر و نوع خودرو میتواند ماهانه چند میلیون تومان هزینه داشته باشد و هزینه آن قرار نیست با خریدهای شهریور تمام شود.
کتابهای کمکآموزشی نیز حدود ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان برای هر جلد قیمت دارند و کلاس زبان، ورزش، موسیقی، هنر، تقویتی و برنامههای آموزشی و فرهنگی میتوانند ردیفهای دیگری به این صورتحساب اضافه کنند. پس «هزینه مدرسه» یک عدد ثابت نیست؛ یک هزینه اولیه دارد و بعد، ماهبهماه ادامه پیدا میکند.
هر بار که قیمت میگیریم، یک چیز از فهرست خرید حذف میشود
برای خانوادهها، اما ماجرا با یک جدول قیمت تمام نمیشود. هر قلم از این فهرست باید با دخلوخرج ماهانه جور شود؛ به همین دلیل، بعضی خریدها به جای انتخاب بین چند مدل، تبدیل به انتخاب بین «لازم است» و «فعلاً میشود نخرید» شدهاند.
یکی از والدین درباره خریدهای امسال در گفتوگو با ایسنا میگوید: اول فکر میکردیم با خرید کیف و کفش و چند قلم لوازمالتحریر کار تمام است، اما وقتی قیمتها را کنار هم گذاشتیم، دیدیم همین چند قلم هم رقم قابلتوجهی میشود. برای همین هر چیزی که از سال قبل سالم مانده باشد، دوباره استفاده میکنیم.
او ادامه میدهد: برای دفتر، مدادرنگی، جامدادی و کیف حدود ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان پرداخت کردم. این تازه خریدهای اولیه است؛ هنوز لباس و سرویس و هزینههای طول سال مانده است.
در خانوادهای دیگر، انتخاب حتی میان «ارزانتر خریدن» و «با دوامتر خریدن» نیست؛ پای نیازهای خاص دانشآموز هم به میان میآید. هزینه یک کفش چرمی طبی برای دانشآموز پایه ششم به حدود ۷ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسیده است.
یکی دیگر از والدین نیز درباره خرید کیف به ایسنا میگوید: اگر کیف خیلی ارزان بخریم، ممکن است وسط سال خراب شود و مجبور شویم دوباره هزینه کنیم. برای همین گاهی ترجیح میدهیم یک بار بیشتر هزینه کنیم، اما چیزی بخریم که حداقل یک سال دوام بیاورد.
این والد تاکید میکند: در خانوادههایی که بیش از یک فرزند محصل دارند، فشار هزینه بیشتر خود را نشان میدهد؛ یک کیف برای یک فرزند، یک جفت کفش برای دیگری و بعد لباس فرم و دفتر و وسایل هر کدام.
در چنین شرایطی، راهکار بسیاری از خانوادهها ساده اما تکرارشونده است: استفاده دوباره از کیف و جامدادی، نگه داشتن مدادرنگیهای سال قبل، استفاده از دفترهای نیمهتمام و حذف خریدهای فانتزی و برند.
این والد میگوید: اگر قرار باشد همه چیز را نو و مطابق چیزی که در بازار هست بخریم، هزینه خیلی بیشتر از چیزی میشود که فکر میکنیم. سعی میکنیم اول ببینیم از سال قبل چه چیزهایی داریم و فقط چیزهای ضروری را بخریم.
وقتی فشار جیب خانواده به داخل کلاس میرسد
در بوشهر، اثر این فشار اقتصادی فقط در سبد خرید خانواده دیده نمیشود.
غلامرضا دانشفر، مدیرکل آموزش و پرورش استان بوشهر با اشاره به شرایط اقتصادی سال جاری گفته است: به دلیل شرایطی که کشور در سال جاری تجربه کرده است، بخشی از خانوادهها امکان ثبتنام فرزندان خود در مدارس غیردولتی را نداشتند و تعداد قابل توجهی از دانشآموزان مدارس غیردولتی در شهر بوشهر وارد مدارس دولتی شدهاند.
این جابهجایی، برای مدارس دولتی به معنای دانشآموز بیشتر و نیاز به ظرفیت بیشتر است.
دانشفر با یک محاسبه مشخص درباره این تغییر گفته است: چنانچه به طور میانگین ۲۰۰ دانشآموز برای هر مدرسه در نظر گرفته شود، برای پذیرش این تعداد دانشآموز در مرکز استان به حدود ۳۶ مدرسه جدید نیاز بود که تأمین چنین ظرفیتی در مدت یک تا دو ماه امکانپذیر نیست.
یعنی موج جابهجایی دانشآموزان فقط یک تغییر در نوع مدرسه نیست؛ وقتی ظرفیت جدید به سرعت ایجاد نشود، بخشی از فشار خود را در تعداد دانشآموزان کلاس نشان میدهد.
مدیرکل آموزش و پرورش استان بوشهر درباره تراکم کلاسها نیز گفته است: در حالت عادی تراکم کلاس باید حدود ۲۵ تا ۳۰ دانشآموز باشد تا کیفیت آموزش ارتقا یابد و معلم بتواند تدریس مطلوبی داشته باشد، اما امسال به دلیل شرایط خاص موجود، ناچار به پذیرش تعداد بیشتری از دانشآموزان هستیم.
او برای این وضعیت یک نمونه مشخص هم آورده و گفته است: در مدرسه حجاب شهر بوشهر، کلاس پایه دهم رشته ریاضی که باید ۲۵ تا ۳۰ دانشآموز داشته باشد، به دلیل افزایش جمعیت دانشآموزی به ۴۲ نفر رسیده و احتمال افزایش این تعداد نیز وجود دارد.
در واقع، حسابوکتاب خانوادهها در بیرون مدرسه، میتواند خودش را درون مدرسه و پشت نیمکتها هم نشان دهد.
۲۵۸ هزار دانشآموز؛ ۱۷ هزار و ۲۰۰ کلاساولی
سال تحصیلی جدید در بوشهر با جمعیتی حدود ۲۵۸ هزار دانشآموز در ۲ هزار و ۱۲۸ مدرسه آغاز میشود. از این میان، حدود ۱۷ هزار و ۲۰۰ دانشآموز کلاس اولی امسال برای نخستین بار وارد مدرسه میشوند؛ دانشآموزانی که ۳۰ شهریور جشن شکوفهها را تجربه میکنند.
دانشفر همچنین از آماده شدن حدود ۱۱ هزار و ۹۹۵ کلاس درس در استان خبر داده است؛ حدود ۸ هزار و ۶۰۰ کلاس در مدارس دولتی و باقی در مدارس غیردولتی.
از حدود ۹۰ مجوز صادرشده برای راهاندازی مدارس دولتی و غیردولتی نیز قرار است ۶۵ مدرسه تا مهرماه آماده بهرهبرداری شوند.
بوشهر؛ مدرسهسازی جلوتر، کلاسهای شلوغتر
به گزارش ایسنا، بوشهر از یک سو در توسعه فضاهای آموزشی عملکرد قابلتوجهی داشته است. دانشفر گفته است استان با ۹۴.۷ درصد پیشرفت در شاخص مدرسهسازی، رتبه نخست کشور را دارد. با این حال، به گفته او حدود ۲۵ تا ۲۶ مدرسه در شهرستانها و مناطق استان از نظر فنی تخریبی و فرسوده هستند و قرار است تا سال ۱۴۰۶ بازسازی و بهسازی شوند.
این یعنی مسئله مدرسه در بوشهر فقط «ساختن مدرسه» نیست؛ مسئله این است که ظرفیت، نیروی انسانی و فضای آموزشی همزمان با تغییر جمعیت دانشآموزی حرکت کنند.
کولهای که فقط کتاب و دفتر ندارد
کوله دانشآموز وقتی روی دوش میرود، شاید وزنش به چشم نیاید؛ اما پشت آن، مجموعهای از هزینهها قرار گرفته است. یک حساب ساده میگوید فقط چند قلم حداقلی میتواند حدود ۵ میلیون تومان هزینه داشته باشد. یک برآورد دیگر، هزینه اولیه سال تحصیلی در مدرسه دولتی را حدود ۱۵ میلیون تومان میداند؛ و بعد، سرویس و تغذیه و هزینههای ماههای بعد از راه میرسند.
در بوشهر، فشار اقتصادی حتی شکل دیگری به خود گرفته است: بخشی از دانشآموزان مدارس غیردولتی به مدارس دولتی آمدهاند و در نمونهای از یک کلاس، تعداد دانشآموزان پایه دهم ریاضی به ۴۲ نفر رسیده است.
بنابراین، قصه مهر امسال فقط قصه یک کیف و یک جفت کفش نیست؛ قصه پولی است که از جیب خانواده خارج میشود، دانشآموزی که مدرسهاش را تغییر میدهد و کلاسی که چند نیمکت بیشتر لازم دارد.
انتهای پیام
