در شرایط کنونی، بسیاری از خانوادهها دیگر توان مالی کافی برای خرید اقلام ضروری دانشآموزان را ندارند. از یک سو، نوسان نرخ ارز و افزایش هزینه مواد اولیه، قیمت تمامشده تولید را بالا برده و از سوی دیگر، قیمتگذاری غیرشفاف در بخشی از بازار، زمینه را برای رشد بیضابطه قیمتها فراهم کرده است. در کنار همه اینها، هزینههای جانبی مانند خرید کتاب و اقلام کمکآموزشی نیز بار مالی خانوادهها را چند برابر کرده است.
در نتیجه خرید یک بسته ساده لوازمالتحریر امروز بسیار پرهزینهتر از گذشته تمام میشود و فشار آن بیش از همه بر خانوادههای کمدرآمد و سرپرست خانوار وارد میشود؛ در واقع برای این خانوادهها، تأمین نیازهای ساده فرزندانشان به چالشی جدی تبدیل شده و شادی بازگشت به مدرسه را به دغدغهای سنگین تبدیل کرده است.
گزارش پیشرو، روایتی است از وضعیت بازار لوازمالتحریر در همدان؛ شهری که مانند بسیاری از شهرهای دیگر، خانوادههایش این روزها با فشار اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند و بخشی از دانشآموزانش با حسرت به قفسههای رنگارنگ لوازمالتحریر نگاه میکنند.
گرانی لوازمالتحریر از نگاه یک شهروند همدانی
یک شهروند همدانی که برای خرید لوازمالتحریر به بازار مراجعه کرده بود، از گرانی این اقلام انتقاد کرد و گفت: میانگین قیمت جامدادی از ۲۵۰ هزار تومان آغاز و تا ۸۵۰ هزار تومان و حتی یک میلیون تومان نیز میرسد که این مبلغ بسیار بالاست.
این شهروند در مقایسه این قیمتها با سالهای گذشته افزود: قیمتها نسبت به سالهای اخیر بسیار افزایش یافته؛ جامدادی یکی از اقلام ضروری یک دانشآموز است، اما همین کالا نیز به هزینهای سنگین تبدیل شده است.
وی ادامه داد: سایر اقلام مورد نیاز مانند کفش و کیف نیز قیمت بسیار بالایی دارند و این هزینهها را چگونه باید تأمین کرد؟
وی در ادامه به هزینههای جانبی نیز اشاره کرد و گفت: علاوه بر این هزینهها، برای تأمین اقلام کمکآموزشی دیگر مانند کتابهای کنکوری نیز باید هزینه جداگانهای پرداخت شود و در چنین شرایطی، تأمین این موارد برای دانشآموزان از توان بسیاری از خانوادهها خارج است.
این شهروند با اشاره به اینکه دارای دو فرزند مدرسهای است، اظهار کرد: من دو فرزند مدرسهای دارم و تأمین هزینه تحصیل هر دوی آنان برای من بسیار دشوار است و برای تأمین سادهترین نیازهای آنها با چالش جدی مواجه شدهام.
مادران سرپرست خانوار در تنگنا
مادری همدانی که سرپرست خانوار است و همسرش را از دست داده، این روزها برای تهیه لوازمالتحریر دخترش با دشواری روبهروست؛ دختر او امسال به کلاس اول دبستان میرود و مادرش باید تمام اقلام مورد نیاز او را فراهم کند.
این مادر جوان در گفتوگو با ایسنا، بیان کرد: من درآمد زیادی ندارم و از سوی دیگر، اقلام مورد نیاز دخترم برای شروع سال تحصیلی بسیار متنوع است.
وی با تأکید بر اینکه تأمین همه این اقلام از توان من خارج است، گفت: همین موضوع باعث شده احساس کنم در حق دخترم کوتاهی میکنم و شرمندهاش باشم.
این مادر همدانی افزود: کوچکترین چیزی که دختر من لازم دارد یک مداد معمولی است که قیمتش از ۶۵ هزار تومان شروع میشود و یک دانشآموز در یک سال تحصیلی به چند مداد نیاز دارد.
وی ادامه داد: اگر بخواهم فقط حداقلهای ممکن را بخرم، باید ۴ تا ۱۰ میلیون تومان هزینه کنم و این مبلغ تنها برای خرید لوازمالتحریر است و هزینه خرید کتاب، کیف و کفش را شامل نمیشود.
وی گفت: بسیاری از لوازمی که بچهها برای مدرسه لازم دارند، بعد از شروع سال تحصیلی از طرف مدرسه به دانشآموزان و خانوادهها اعلام میشود و هزینهها را هر روز بیشتر میکند؛ با این وضعیت باید این موارد را از کجا و چگونه تأمین کرد؟
تشکیل ۴۴ پرونده در طرح نظارت بر بازار لوازمالتحریر همدان
مدیرکل تعزیرات حکومتی همدان با اعلام این خبر که در طرح نظارت بر بازار لوازمالتحریر تاکنون ۴۴ پرونده تشکیل شده، گفت: متخلفان در مجموع به حدود ۲ میلیارد و ۳۲۱ میلیون ریال جزای نقدی در حق دولت محکوم شدند.
سید مهدی محمدی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه بیشترین تخلف ثبتشده در این حوزه ابتدا عدم درج قیمت و سپس گرانفروشی بوده، اظهار کرد: رویکرد تعزیرات حکومتی استان همدان برخورد بر مبنای بازدارندگی و پیشگیری از تخلف، متناسب با نوع تخلف است.
وی ادامه داد: همچنین در خصوص واحدهای صنفی که اصرار بر تکرار تخلف و نقض حقوق مردم داشته باشند، قطعاً مجازات پلمب، تعطیلی و نصب پرده و جرایم ۱۰ برابری و به بالا در نظر گرفته خواهد شد.
این مقام مسئول با تأکید بر اینکه پروندههای لوازمالتحریر و مربوط به فصل بازگشایی مدارس طبق سیاستهای سازمان تعزیرات حکومتی خارج از نوبت و فوقالعاده رسیدگی میشود، بیان کرد: پروندههایی هم که تاکنون به سرانجام رسیده و حکم صادر شده، با میانگین حدود چهار روزه بوده است.
محمدی با اشاره به اینکه مسئولیت نظارت بر تولیدکنندگان لوازمالتحریر بر عهده سازمان صنعت، معدن و تجارت است، خاطرنشان کرد: همچنین تولیدکنندگانی که برخلاف ضوابط و به صورت نامتعارف قیمتگذاری کنند، قطعاً تحت عنوان گرانفروشی برخورد قانونی خواهند شد.
وی گفت: در گشتهای مشترک با ضابطان تعزیرات حکومتی، تاکنون از ۹۱ واحد صنفی بازرسی صورت گرفته است.
این مقام مسئول با بیان اینکه گزارشهای مردمی، چشم و گوش ما در بازار هستند، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از بازرسیهای ما به جهت هدفمند بودن، گزارشمحور است.
حدود ۲۵ درصد شناسایی تخلفات ناشی از گزارشهای مردمی است
محمدی ادامه داد: پس از دریافت گزارش مردمی در خصوص تخلف، بر آن اساس تیم بازرسی تشکیل و به محلی که مورد گزارش مردم بوده مراجعه میکنند و تاکنون حدود ۲۵ درصد از کشف تخلفات ناشی از گزارشهای مردمی بوده است.
وی با اشاره به رشد هفت درصدی تخلفات در مقایسه با گذشته ابراز کرد: این رشد به لحاظ تعداد بازرسیها، گشت مشترک و پروندههای تشکیل شده است.
مدیرکل تعزیرات حکومتی استان همدان در خصوص فروش اجباری لوازمالتحریر در مدارس نیز گفت: قطعاً با تخلف فروش اجباری طبق ماده ۶۴ قانون نظام صنفی برخورد خواهد شد، اما در این خصوص تاکنون پرونده تشکیل نشده است.
محمدی در خصوص علت و عوامل گرانی در بازار لوازمالتحریر به نوسانات نرخ ارز و هزینههای تأمین مواد اولیه اشاره کرد و ادامه داد: این موضوع عمدتاً متأثر از شاخصهای کلان اقتصادی است؛ نقش تعزیرات در این خصوص جلوگیری از تخلفاتی مانند گرانفروشی است تا حداقل فشاری که ناشی از تخلفات صنفی است به مردم تحمیل نشود و به نوعی با کنترل و برخورد با سود غیرمجاز و غیرمتعارف، قیمت در محدوده قانونی نگه داشته شود.
افزایش تنوع هزاران قلم لوازمالتحریر با تولیدات داخلی
سرپرست معاونت نظارت، بازرسی و حقوق مصرفکنندگان صمت همدان، با اشاره به اینکه در گذشته تعداد اقلام لوازمالتحریر در دهههای ۷۰ و ۸۰ محدود بود، اظهار کرد: در سالهای اخیر با رشد تولیدات داخلی، تعداد این اقلام به هزاران قلم رسیده است.
ابوالفضل رحمتیان در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه به همین دلیل، مقوله قیمتگذاری، تنوع کالا و نظارت و بازرسی در این حوزه با گذشته تفاوت چشمگیری پیدا کرده است، بیان کرد: در ابتدای دهه ۹۰ تولید لوازمالتحریر در کشور افزایش یافت؛ شرکتهای تولید داخلی تولید لوازمالتحریر را آغاز کردند و با حمایتهایی که از این شرکتها صورت گرفت، از ورود کالاهایی که مشابه داخلی داشتند، جلوگیری شد.
وی افزود: در نتیجه، تولیدکنندگان داخلی از نظر تنوع کالا و کیفیت رشد قابل توجهی پیدا کردند و هماکنون برخی از محصولات این شرکتها به دلیل کیفیت مطلوب، به خارج از کشور نیز صادر میشود.
رحمتیان با بیان اینکه بیشترین تولید لوازمالتحریر مربوط به شرکت آریا است، ادامه داد: در زمینه تولید دفتر، شرکت اسپادانا بیشترین سهم را دارد و در بخش خودکار نیز شرکتهایی مانند کیان، سلنا و کنگو عمده تولید و عرضه را بر عهده دارند.
وی با بیان اینکه در حوزه تولیدات داخلی، اقدام قابل توجهی انجام شده، افزود: در این اقدام، از تصاویر سرداران و چهرههای تأثیرگذار تاریخ ایران روی لوازمالتحریر استفاده شده است.
این مقام مسئول خاطرنشان کرد: عروسکهای هنری که در صدا و سیما نیز دیده میشوند، در طراحی این محصولات به کار گرفته شدهاند؛ این نقوش و تصاویر به فرهنگ ما نزدیکتر است و باعث زنده نگه داشتن یاد و خاطره این عزیزان میشود.
وی تأکید کرد: این اقدام، حرکت مبارکی است و باید بیشتر تشویق و پیگیری شود، زیرا با چنین کارهای فرهنگی میتوان بسیاری از ارزشها را برای دانشآموزان بهتر تبیین کرد.
توصیه به خانوادهها برای خرید تکبهتک
سرپرست معاونت نظارت، بازرسی و حقوق مصرفکنندگان صمت همدان در ادامه اظهار کرد: به خانوادهها توصیه میکنم در صورت خرید لوازمالتحریر، از چند نقطه مختلف قیمت بگیرند و خرید یکباره و به صورت پک را توصیه نمیکنم.
رحمتیان با بیان اینکه بهتر است قیمت هر قلم را بهصورت جداگانه بپرسند و یادداشت کنند، ادامه داد: سپس در پایان محاسبه کنند و پول را تحویل دهند؛ البته منظور این نیست که اصناف ما قصد سوءاستفاده دارند، اما ممکن است اشتباهاتی در قیمتگذاری رخ دهد.
وی افزود: همچنین ممکن است افرادی بخواهند در قالب فروش پکی، تخلفات قیمتی انجام دهند، بنابراین بررسی بیشتر ضروری است.
رحمتیان با اشاره به اینکه از طریق سامانههای اینترنتی مانند دیجیکالا و ترب نیز میتوان قیمت بسیاری از لوازمالتحریر را پیش از خرید بررسی کرد، اظهار کرد: خانوادهها باید از چند محل قیمت بگیرند و سپس خرید خود را انجام دهند و از خرید هیجانی پرهیز کنند.
وی تصریح کرد: در صورت مشاهده هر گونه تخلف در زمینه قیمت، گرانفروشی، تقلب، کالای بیکیفیت یا قاچاق، موضوع را به ما گزارش دهند.
این مقام مسئول ادامه داد: ما در اسرع وقت با متخلفان برخورد خواهیم کرد، چون هدف ما این است که بازار آرامی برای دانشآموزان فراهم شود؛ در این بازار آرام، دانشآموزان میتوانند به راحتی لوازمالتحریر خود را تهیه کنند و سال تحصیلی را با سلامتی و موفقیت آغاز کنند.
رحمتیان با تأکید بر اینکه افزایش قیمت با توجه به رشد هزینهها امری طبیعی است، گفت: با توجه به پیک خرید و مصرف، پس از این دوره افزایش قیمتی نخواهیم داشت و احتمال دارد بسیاری از اجناسی که خریدشان کاهش مییابد، با عرضه بیشتر و حتی تخفیفهای بیشتری در آینده به دانشآموزان ارائه شود.
به گزارش ایسنا، در وضعیت کنونی بازار لوازمالتحریر، آنچه باید در اولویت قرار گیرد، معیشت خانوادهها و تأمین نیازهای اولیه دانشآموزان است. گرانی و فشار اقتصادی، بهویژه برای خانوارهای کمدرآمد و سرپرست خانوار، خرید این اقلام ضروری را دشوار کرده است. بنابراین نظارت بر بازار، شفافسازی قیمتها و حمایت از تولید داخلی باید با هدف کاهش فشار بر شهروندان انجام شود. توصیههایی مانند خرید تکبهتک و مقایسه قیمتها نیز میتواند به خانوادهها در مدیریت هزینهها کمک کند.
در نهایت، تداوم نظارت و عرضه مناسب میتواند پس از پیک خرید، بازار را به تعادل برساند و دسترسی شهروندان را تسهیل کند.
انتهای پیام
