به گزارش ایسنا، بیژن عبداللهی در شصت و دومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها که امروز سهشنبه ۳۱ شهریور ماه در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، با اشاره به پیشینه علمی این دانشگاه اظهار کرد: دانشگاه خوارزمی استادان و دانشآموختگان شاخصی داشته و تعدادی از وزیران علوم و آموزش و پرورش نیز از این دانشگاه به کشور معرفی شدهاند.
دانشگاه تحت تأثیر جنگ و تحریمها قرار گرفته است
عبداللهی با اشاره به شرایط کنونی دانشگاهها گفت: ظاهراً در یک دورهای قرار داریم که اگر اسم آن را بحران نگذاریم، واقعاً یک دوره بسیار سخت است و نسبت به سالهای گذشته تفاوت زیادی دارد. دانشگاه نیز به تبع سایر ارکان اجتماعی، تحت تأثیر جنگ، کمبودها و تحریمها قرار گرفته است.
وی افزود: تحریم رفتوآمد استادان، تحریم چاپ مقاله و تحریم تجهیزات آزمایشگاهی، مسائلی هستند که دقیقاً به مجموعه دانشگاهی ما مربوط میشوند. در سال گذشته و امسال نیز بهشدت تحت تأثیر جنگ قرار گرفتیم.
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به آسیبهای وارده به دانشگاهها در دوران جنگ گفت: حدود ۴۴ دانشگاه آسیب دیدند و مراکز آزمایشگاهی، ساختمانها و خوابگاههای آنها آسیب دید. یکی از خوابگاههای ما نیز تحت تأثیر جنگ و بمباران قرار گرفت.
آسیب به دانشگاه فقط آسیب به ساختمان و آزمایشگاه نیست
عبداللهی با تأکید بر اینکه آسیب به دانشگاه پیامدهایی فراتر از آسیب فیزیکی دارد، گفت: واقعیت این است که وقتی دانشگاه آسیب میبیند، تنها یک ساختمان یا یک آزمایشگاه آسیب ندیده، بلکه ظرفیت حل مسئله کشور تحت تأثیر قرار میگیرد.
وی افزود: افرادی که برنامه میریزند برای اینکه دانشگاهها را بمباران کنند و آسیب برسانند، صرفاً یک فضای فیزیکی را هدف قرار نمیدهند. فضای فیزیکی را میشود در عرض یکی دو سال ایجاد کرد؛ آنها دنبال این هستند که به آن فضای حل مسئله کشور ضربه بزنند؛ جایی که مسائل کشور باید در دانشگاه شناسایی شود و برای آنها راهحل پیدا شود. با آسیب به این بخش، مسائل کشور ناتمام میماند.
رئیس دانشگاه خوارزمی گفت: این بحثی است که از بیرون بر ما مستولی شده است و من مطمئنم و امیدوارم که همه برنامههای بعدی را مطالعه کردهایم و اسناد راهبردی خودمان را نیز بر اساس برنامههای وزیر علوم تنظیم کردهایم.
ناپایداری منابع مالی؛ یکی از مشکلات حوزه پژوهش
وی ادامه داد: بسیاری از مشکلاتی که الان در حوزه پژوهش و فناوری وجود دارد، مشکلات بیرونی نیستند. یکی از مشکلاتی که در حوزه آموزش عالی و بهخصوص پژوهش داریم، واقعاً ناپایداری مسائل مالی است.
عبداللهی با اشاره به کمبود بودجه دانشگاهها گفت: در بودجهای که به دانشگاه داده میشود، روی کاغذ ۱۵ درصد از بودجه دانشگاه به پژوهش و فناوری اختصاص دارد؛ همه این را مینویسیم و تنظیم میکنیم، اما در واقعیت این اتفاق نمیافتد.
وی افزود: بودجه، بهخصوص بودجه سال ۱۴۰۵، فقط و فقط کفاف حقوق و دستمزد را میدهد؛ شاید هم ندهد. چون اگر هزینههای مربوط به شرکتها را هم اضافه کنیم، چیزی هم باید روی بودجه دولت بگذاریم. در واقع فقط هزینههای تأمین نیروی انسانی را جبران میکنیم.
بوروکراسی، پژوهشگران را درگیر میکند
عبداللهی یکی دیگر از مشکلات را بوروکراسی دانست و گفت: مشکل دیگری که همه میدانند، بحث بوروکراسی و متولد شدن یک طرح پژوهشی است؛ اینکه استاد یا واحد من بتواند از یک شرکت یا یک سازمان دولتی یا خصوصی طرح پژوهشی بگیرد.
وی افزود: فرآیند بوروکراسی محققان را خسته میکند. محقق در کنار کار پژوهشی، کار آموزشی هم دارد؛ یعنی یک فرد عضو هیئت علمی آموزشی، کار پژوهشگری را هم انجام میدهد. بنابراین بسیاری از وقتش باید در این دالانها و رفتوآمدها و مسائل اداری و نامهنگاری صرف شود تا بتواند یک طرح پژوهشی را به دانشگاه بیاورد و خودش و مجموعهاش بتوانند روی آن کار کنند.
تأکید زیاد بر مقالهمحوری در نظام ارتقاء
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به نظام ارتقای اعضای هیئت علمی گفت: مشکل دیگری که همه ما به آن واقف هستیم، این است که تقریباً ۷۰ درصد سیستم ارتقای ما بر مبنای پژوهش است. حتی مقالهای که قرار است بنویسیم، باید از دل پژوهش استخراج شود، ولی تأکید زیاد بر مقالهمحوری در سیستم ارتقاء وجود دارد.
عبداللهی ادامه داد: اگرچه تغییراتی داده شده و قرار است بهزودی اجرایی و عملیاتی شود، اما هنوز تأکید بر مقالهمحوری است. استادی که بیشترین مقاله را دارد، ترفیع میگیرد و ارتقاء پیدا میکند. بنابراین جای کارهای پژوهشی و نوآورانه خالی است.
فاصله پژوهش و مسائل واقعی جامعه
عبداللهی یکی دیگر از مشکلات را فاصله میان پژوهش و مسائل جامعه دانست و گفت: پژوهشگر و پژوهش او در یک دنیای دیگر انجام میشود و مسائل واقعی جامعه در یک دنیای دیگر است. بین دانشگاه، به معنای عام، و پژوهشگران، به معنای خاص، با مسائل واقعی جامعه هنوز آن ارتباط و آشتی برقرار نشده است.
ضرورت تغییر زیرساختهای پژوهشی دانشگاهها
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به وضعیت زیرساختهای پژوهشی گفت: علاقهمندم که که حضار در این جلسه، بهویژه شخص وزیر و معاون وزیر، از مراکز و پژوهشکدههایی که ما اینجا داریم و از دانشکدههای ما، مثلاً شیمی، زیست و فیزیک، دیدن کنند. وقتی این مراکز را ببینند، متوجه میشوند که این زیرساختها اصلاً مربوط به چه سالهایی است. ضمن اینکه واقعاً ما به اینها چسبیدهایم و رها نمیکنیم، بهعنوان تاریخچه دانشگاه؛ اما واقعاً دیگر کاربرد امروزی ندارند و باید تغییرات اساسی در زیرساختهای پژوهشی و تجهیزات پژوهشی ایجاد کنیم.
پیشنهاد ایجاد شبکه دانشگاههای مسئلهمحور
عبداللهی با بیان اینکه باید در حوزه پژوهشی، شبکه دانشگاههای مسئلهمحور ایجاد کنیم، اظهار کرد: اگر هر دانشگاهی بخواهد جزیرهای عمل کند، هیچ کاری پیش نمیرود. یک مشکل فعلی و یک مشکل گذشته، اگر به آینده منتقل شود، از حالا به آینده میرود. ما باید یک شبکه ایجاد کنیم بین دانشگاهها، حداقل دانشگاههایی که تحت عنوان مناطق یک، سه و چهار هستند، تا بتوانیم از زیرساختهای پژوهشی، امکانات پژوهشی و افراد پژوهشی استفاده کنیم.
وی افزود: تشکیل کنسرسیومهای پژوهشی مشترک نیز به تبع این موضوع میتواند اتفاق بیفتد. الان ما جزیرههای جدا از هم هستیم و اصلاً اطلاع نداریم چه اتفاقی در دانشگاههای دیگر میافتد.
وی ادامه داد: مثلاً درباره خوابگاهها، ما در کرج میگوییم خوابگاه داریم و یک دانشگاه کنار ما خوابگاه ندارد، ولی من حاضر نیستم خوابگاه را در اختیار آنها قرار دهم؛ چون اصلاً ارتباط بین دانشگاهها یا نیست یا اگر هست، بسیار ضعیف است و اگر هم هست، آن ارتباط ضعیف، یک مقدار سیاسی است.
مسئولیت اجتماعی دانشگاه در شرایط فعلی
رئیس دانشگاه خوارزمی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط اجتماعی کشور و اهمیت مسئولیت اجتماعی دانشگاه، گفت: امروز یک عده پای لانچرها حضور دارند و جانفشانی میکنند، یک عده نیز در سیستم دیپلماسی شبانهروز جانفشانی میکنند و یک عده هم در میدان جانفشانی میکنند. به اساتید خرده گرفته میشود و میگویند استاد هم باید برود جانفشانی کند.
وی ادامه داد: اشکالی ندارد؛ استاد هم در هر کدام از این زمینهها میتواند برود. قطعاً این افراد اگر خودشان استاد دانشگاه نیستند، فارغالتحصیل دانشگاه هستند. استادانی هم داریم که الان پای کار آمدهاند و در میدان شبانهروزی فعالیت میکنند.
وی با طرح این پرسش که «اما انتظار از دانشگاه و پژوهشگاه و پژوهشگران چیست؟» گفت: جامعه در یک شرایط واقعاً عدم تعادل روانی قرار دارد. دانشجویانی که تازه میخواهند وارد دانشگاه شوند یا وارد شدهاند، سؤال دارند و ابهام زیادی در ذهنشان هست.
ضرورت افزایش تابآوری دانشجویان
رئیس دانشگاه خوارزمی گفت: ما باید تابآوری این بچهها را بالا ببریم و مسئولیت اجتماعی خودمان را یک مقدار گسترش دهیم. اگر تا به حال ارتباط با صنعت و جامعه را در کنار دانشگاه داشتیم، الان ارتباط با جامعه را باید بیشتر گسترش دهیم.
وی افزود: این افراد نیاز دارند. چه اشکالی دارد یکی از سخنرانان میدان، مثلاً یکی از اعضای هیئت علمی باشد؟ یا در مراسمی که خودمان میخواهیم برگزار کنیم، به مناسبت آغاز سال تحصیلی، از استادان جامعهشناس و روانشناس و افرادی که میتوانند کمک کنند و قدرت نقد کردن و نقدپذیری را در دانشجویان ایجاد کنند، دعوت کنیم تا بیایند و به میدان کمک کنند. واقعاً این دانشجویان الان نیاز دارند و این جامعه الان به وجود تکتک استادان نیاز دارد.
قدرت علم، پژوهش و فناوری در خدمت جامعه
رئیس دانشگاه خوارزمی گفت: من فکر میکنم استادان به سهم خودشان نقششان را در این حوزه ایفا کردهاند؛ چون یکی از منابع، قدرت علم، قدرت پژوهش و قدرت فناوری است. این سه را باید کنار هم بچسبانیم و از دانشگاه نشئت بگیرد. یک قدرت دیگر هم میتوانیم به آن اضافه کنیم و آن، ارتباط با جامعهمان بدون هیچگونه چشمداشت است.
انتهای پیام
