به گزارش ایسنا، امروزه بسیاری از مردم برای دریافت اطلاعات، راهنمایی یا پشتیبانی مرتبط با سلامت، از فناوری‌های اینترنتی استفاده می‌کنند. این فناوری‌ها می‌توانند شامل وب‌سایت‌های سلامت، برنامه‌های آنلاین و سامانه‌هایی باشند که بخشی از خدمات خود را با کمک هوش مصنوعی ارائه می‌دهند. چنین ابزارهایی دسترسی به اطلاعات را سریع‌تر و آسان‌تر کرده‌اند و ممکن است برای افرادی که دسترسی فوری به متخصصان یا خدمات حضوری ندارند، سودمند باشند.
با این حال، استفاده از فناوری‌های سلامت دیجیتال فقط به سهولت و سرعت مربوط نمی‌شود. کاربران باید بدانند اطلاعات شخصی و سلامت آن‌ها چگونه جمع‌آوری، ذخیره و استفاده می‌شود. نگرانی درباره حریم خصوصی، امنیت داده‌ها، نفوذ شرکت‌های تجاری و احتمال استفاده نادرست از هوش مصنوعی می‌تواند بر اعتماد مردم اثر بگذارد. از سوی دیگر، بسیاری از کاربران به دلیل صرفه‌جویی در زمان و نبود گزینه‌های جایگزین، همچنان از این خدمات استفاده می‌کنند، حتی اگر نسبت به آن‌ها تردید داشته باشند.
گروهی از پژوهشگران دانشگاه ساوتهمپتون انگلستان، پژوهشی درباره احساس اعتماد کاربران به فناوری‌های اینترنتی و سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در کاربردهای سلامت الکترونیکی انجام دادند. هدف آن‌ها این بود که بررسی کنند آیا افراد دارای تجربه زندگی با یک وضعیت سلامت روان، در مقایسه با افرادی که چنین تجربه‌ای ندارند، اعتماد کمتر یا نگرانی بیشتری نسبت به این فناوری‌ها نشان می‌دهند یا نه.
پژوهشگران برای انجام این بررسی، طی هشت ماه در سال ۲۰۲۳ با ۲۲ فرد بزرگسال ساکن بریتانیا مصاحبه کردند. هشت نفر از شرکت‌کنندگان تجربه زندگی با یک وضعیت سلامت روان را داشتند و ۱۴ نفر چنین تجربه‌ای نداشتند. گفت‌وگوها نیمه‌ساختاریافته بودند؛ یعنی پژوهشگران مجموعه‌ای از موضوعات مشخص را دنبال کردند، اما شرکت‌کنندگان نیز فرصت داشتند آزادانه درباره برداشت‌ها و نگرانی‌های خود صحبت کنند. پرسش‌ها بیشتر بر اعتماد به اینترنت، فناوری‌های سلامت دیجیتال، هوش مصنوعی، حریم خصوصی، کوکی‌ها و رابطه میان خدمات انسانی و آنلاین تمرکز داشت.
نتایج نشان دادند تفاوت روشنی میان میزان اعتماد دو گروه شرکت‌کننده وجود ندارد. به بیان دیگر، افرادی که تجربه زندگی با یک وضعیت سلامت روان داشتند، لزوماً از فناوری‌های اینترنتی بی‌اعتمادتر از سایر افراد نبودند. نگرانی اصلی در هر دو گروه، اعتمادپذیری فناوری‌ها و سازمان‌هایی بود که آن‌ها را طراحی یا مدیریت می‌کنند. شرکت‌کنندگان احساس می‌کردند میان شرکت‌های بزرگ و کاربران عادی توازن وجود ندارد و همین مسئله می‌تواند باعث کاهش اعتماد شود.
از میان ۲۲ شرکت‌کننده، ۱۲ نفر گفتند به اینترنت به‌طور کلی اعتماد ندارند، اما با وجود این همچنان از فناوری‌های اینترنتی استفاده می‌کنند و تنظیمات مربوط به کوکی‌ها را می‌پذیرند، حتی زمانی که با این تنظیمات راحت نیستند. آن‌ها دلیل این رفتار را سهولت، صرفه‌جویی در زمان و دسترسی به امکانات بیشتر عنوان کردند. برخی افراد احساس می‌کردند اگر کوکی‌ها را نپذیرند، نمی‌توانند از بیشتر خدمات آنلاین استفاده کنند. در نتیجه، میان حفظ حریم خصوصی و استفاده راحت‌تر از خدمات، نوعی سازش اجباری شکل می‌گیرد.
در این گفت‌وگوها، مفهوم دیگری نیز آشکار شد که می‌توان آن را «تسلیم دیجیتال» نامید. منظور از این عبارت، وضعیتی است که کاربر به دلیل نداشتن گزینه مناسب یا دشواری تغییر شرایط، با چیزی موافقت می‌کند که به آن اعتماد کامل ندارد. کوکی‌ها نمونه‌ای از این مسئله بودند. بعضی شرکت‌کنندگان احساس می‌کردند طراحی این ابزارها به‌گونه‌ای است که کاربر را خسته می‌کند تا در نهایت از پیگیری تنظیمات حریم خصوصی دست بکشد.
شرکت‌کنندگان درباره هوش مصنوعی نیز نگرانی‌هایی داشتند. آن‌ها درباره توانایی‌های این فناوری، احتمال استفاده نادرست از آن و جایگزین شدن کارکنان انسانی با سامانه‌های هوشمند ابراز اضطراب کردند. در عین حال، افراد خواهان حذف کامل ارتباط انسانی نبودند و بر اهمیت وجود تعادل میان کمک هوش مصنوعی و تماس با انسان تأکید کردند. دو نفر از شرکت‌کنندگان نیز بر ضرورت مقررات بیشتر برای کنترل این فناوری‌ها تأکید داشتند.
اهمیت این یافته‌ها در آن است که نشان می دهند مشکل اعتماد فقط به یک گروه خاص از کاربران، از جمله افراد دارای وضعیت سلامت روان، محدود نمی‌شود. نگرانی درباره جمع‌آوری داده‌ها، نفوذ تجاری و نبود انتخاب واقعی، میان کاربران مختلف مشترک است. بنابراین، توسعه‌دهندگان سامانه‌های سلامت دیجیتال باید اطلاعات مربوط به استفاده از داده‌ها را روشن و قابل فهم ارائه کنند و به کاربران اجازه دهند درباره اطلاعات شخصی خود تصمیم واقعی بگیرند.
این پژوهش که نتایج آن در نشریه علمی پژوهشی Behavioral Sciences منتشر شده‌اند، همچنین نشان می‌دهد که استفاده گسترده از یک فناوری الزاماً به معنای اعتماد کاربران به آن نیست. ممکن است مردم از یک سامانه استفاده کنند، زیرا سریع، ارزان یا تنها گزینه موجود است؛ نه به این دلیل که آن را کاملاً امن و قابل اعتماد می‌دانند. به همین دلیل، متخصصان سلامت نیز باید پیش از معرفی یک سامانه آنلاین به بیماران، درباره شیوه استفاده آن از داده‌ها و میزان حفاظت از حریم خصوصی اطلاعات کافی داشته باشند. همچنین حمایت انسانی نباید به‌طور کامل با خدمات الکترونیکی جایگزین شود.
انتهای پیام
