ابوالفضل حکیمپور سهشنبه ۳۱ شهریور، در جلسه شورای حفاظت از منابع آب گناباد، اظهار کرد: بحران کمآبی و افت تراز آبخوانها به عنوان یکی از جدیترین تهدیدهای زیستمحیطی و اقتصادی در مناطق خشک و نیمهخشک است.
وی با اشاره به اینکه کشاورزی به عنوان اصلیترین متقاضی آب در منطقه، بیشترین فشار را بر منابع آبی وارد میکند، تأکید کرد: زمان اتخاذ تصمیمات تکبعدی به پایان رسیده است.
فرماندار شهرستان گناباد گفت: مدیریت منابع آب در گناباد باید بر پایه یک استراتژی جامع استوار باشد که تغذیه مصنوعی آبخوانها، اجرای طرحهای آبخیزداری، مدیریت دقیق برداشت از منابع زیرزمینی و به ویژه اصلاح بنیادین الگوی کشت را در بر گیرد.
وی با تأکید بر اینکه اصلاح الگوی کشت تنها راه نجات کشاورزی پایدار است، تصریح کرد: تغییر نوع کشت نباید به صورت پراکنده یا بر اساس سلیقه شخصی کشاورزان باشد، بلکه باید با همافزایی کامل تمامی دستگاههای اجرایی و با استناد دقیق به سند ملی الگوی مصرف آب کشاورزی دنبال شود.
حکیمپور افزود: هدف نهایی، جایگزینی محصولات آببر با گونههای سازگار با اقلیم منطقه است تا فشار بر سفرههای زیرزمینی به حداقل برسد.
وی با اشاره به محدودیتهای شدید منابع آبی شهرستان، بر ضرورت گذار از نگاه سنتی تأکید کرد و گفت: در شرایط کنونی کمآبی، باید نگاه ما به آب از مصرف صرف به سمت مدیریت، حفاظت و سازگاری با شرایط اقلیمی تغییر یابد.
حکیمپور در تبیین این رویکرد افزود: ما نمیتوانیم منابع آبی را بیش از ظرفیت طبیعی استخراج کنیم. سازگاری اقلیمی به این معناست که تمامی دستگاهها، تشکلها و بهرهبرداران بپذیرند که باید فعالیتهای اقتصادی و کشاورزی خود را با واقعیتهای محیطی تطبیق دهند. در این مسیر، هر دستگاه اجرایی باید نقش خود را به عنوان بازوی حمایتی و نظارتی ایفا کند تا مدیریت منابع آب به یک فرهنگ تبدیل شود.
فرماندار گناباد در ادامه به موضوع حاکمیت و مشارکت مردمی اشاره و اظهار کرد: مدیریت منابع آب در غیاب مشارکت فعال بهرهبرداران، با شکست مواجه خواهد شد.
وی بیان کرد: تشکلهای آببران در ساختار مدیریت منابع آب، نقش پل ارتباطی میان حاکمیت و کشاورزان را ایفا میکنند. با نظارت دقیق و مستمر حاکمیت، این تشکلها باید در چارچوب شرح وظایف قانونی خود و با افزایش سطح مسئولیتپذیری، مشارکت فعالتری در مدیریت توزیع و حفاظت از منابع آب داشته باشند.
حکیمپور تأکید کرد: افزایش مسئولیتپذیری تشکلهای محلی منجر به کاهش تخلفات و افزایش نظارتهای مردمی بر برداشتهای غیرمجاز خواهد شد و این امر در کنار نظارتهای دولتی، ضریب موفقیت طرحهای مدیریت برداشت را افزایش میدهد.
حفاظت از شریانهای آبی و تقویت آبخوانها
فرماندار گناباد، حفاظت از بستر و حریم رودخانهها را بسیار حائز اهمیت دانست و با هشدار نسبت به هرگونه دستاندازی به حریم رودخانهها، این اقدام را یک خط قرمز دانست و تأکید کرد: حفاظت از بستر و حریم رودخانهها ضروری است و هرگونه تجاوز به این حریمها باید با قاطعیت متوقف شود، زیرا این رودخانهها شریانهای اصلی تغذیه سفرههای زیرزمینی هستند.
وی با اشاره به ضرورت تقویت آبخوانها افزود: هر میزان آبی که در اختیار داریم، باید با دقت مدیریت شود. تغذیه مصنوعی آبخوانها، بازسازی مسیرهای تغذیه سفرههای زیرزمینی و استفاده حداکثری از ظرفیت طرحهای آبخیزداری برای هدایت آبهای سطحی به درون زمین، باید در اولویت برنامههای عملیاتی قرار گیرد تا سرمایه آبی آینده نسلها حفظ شود.
فرماندار گناباد در ادامه اعلام کرد: پیش از اجرای طرحهای مدیریت برداشت، دشتهای منطقه با افت سالانه شدید ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر مواجه بودند که این وضعیت هشدار دهنده بود اما با اقدامات انجامشده، این میزان کاهش یافته است.
وی اعلام کرد: نتایج امیدوار کنندهای به دست آمده است؛ به گونهای که دشت گناباد در سال ۱۴۰۳ با پنج سانتیمتر افزایش تراز آب مواجه شده بود ولی در سال ۱۴۰۴، این منطقه به شرایط تعادل در آبخوانهای زیرزمینی رسیده است.
شفافیت در برداشتها و هوشمندسازی چاهها
وی اعلام کرد: بر اساس گزارش ارائه شده آب منطقهای، مجموع برداشت آب از چاههای بخشهای کشاورزی، شرب و بهداشت، صنعت و خدمات شهرستان ۶۶.۷۰ میلیون مترمکعب اعلام شده و تاکنون ۹۷ درصد چاههای شهرستان نیز به کنتور هوشمند مجهز شدهاند.
فرماندار گناباد با اشاره به پیشرفتهای حوزه تکنولوژی در مدیریت آب، تصریح کرد: برای جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز و ایجاد شفافیت کامل، هوشمندسازی تمامی چاهها در اولویت قرار گرفته است این امر امکان نظارت لحظهای و دقیق بر میزان برداشتها را فراهم کرده و راه را بر هرگونه تخلف احتمالی میبندد.
حکیمپور در ادامه بر اهمیت دادههای مستند در تصمیمگیریهای استراتژیک تأکید و خاطرنشان کرد: در حوزه حساس آب، جای هیچگونه تخمین یا آمارهای تقریبی نیست.
فرماندار گناباد همچنین از تمامی دستگاههای مسئول خواست تا نسبت به اجرای مصوبات شورا با مسئولیتپذیری حداکثری عمل کرده و پیگیریهای مستمر را در دستور کار قرار دهند تا اهداف تعیین شده برای تعادل آبخوانها در سال ۱۴۰۵محقق شود.
انتهای پیام
