دکتر حمیدرضا چقازردی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به پیشبینیهای صورت گرفته مبنی بر رخداد یک سوپر النینو که در تاریخ هواشناسی کمسابقه خواهد بود، اظهار کرد: اکثر سایتهای معتبر و مختلف جهانی نیز بر رخداد سوپر النینو در سال جاری تاکید دارند، از همین رو احتمال اینکه این پیشبینیها تغییر کرده و النینو ضعیف شود بسیار کم است و به احتمال حدود ۹۰ درصد پاییز همراه با ترسالی خواهیم داشت.
وی النینو را پدیدهای دانست که طی سالیان مختلف تکرار شده و افزود: اگرچه با سوپر النینو مواجه هستیم و باید آمادگی لازم را داشته باشیم، اما نباید از آن به عنوان یک بحران یاد کنیم، بلکه باید آن را به چشم فرصت بنگریم، فرصتی که ممکن است دیگر تکرار نشود.
عضو هیات علمی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی پردیس کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه، استفاده از این فرصت را برای جبران بخشی از منابع آب ضروری دانست و گفت: از چند ماه قبل تاکید کردیم که دستگاهها باید اقداماتی را برای استفاده از بارشها انجام دهند. اگرچه اکنون تا حدودی زمان گذشته، اما هنوز هم برای استفاده از ظرفیت بارشها فرصت داریم.
وی ادامه داد: سرمایهگذاری در این بخش و در نظر گرفتن اعتبارات برای استفاده از ظرفیت النینو برای جبران کسری منابع آب فقط محدود به امسال نیست. ممکن است این پدیده در سالهای آتی نیز تکرار شود و اگر آمادگی داشته باشیم و اقدامات لازم را انجام دهیم، این زیرساختها برای همیشه قابل استفاده خواهند بود.
۵ راهکار برای استفاده حداکثری از بارشهای النینو
این عضو هیات علمی دانشگاه رازی، سپس به بیان چند راهکار برای استفاده حداکثری از بارشها پرداخت و یکی از راهکارها را احداث «چکدم» در اراضی شیبدار و دامنه کوهپایهها عنوان کرد و گفت: چکدم نوعی سازه کوچک مانند بند است که با ایجاد تغییراتی در اراضی شیبدار، فرصت بیشتری برای ذخیره آب و نفوذ آن به آبخوانها فراهم میکند.
وی خاطرنشان کرد: البته نمیتوان این کار را در همه کوهپایهها اجرا کرد و باید مناطقی انتخاب شوند که خاک و زمین نفوذپذیری بالایی داشته باشند.
چقازردی ادامه داد: اگر قرار نیست از مصالح غیرطبیعی استفاده شود، میتوان چکدمها را با مصالح طبیعی ایجاد کرد؛ برای مثال با استفاده از بیل مکانیکی چالههای کوچکی ایجاد شود تا آب در آنها فرصت نفوذ پیدا کند.
دومین راهکار پیشنهاد شده از سوی این استاد دانشگاه استفاده از آب حاصل از بارندگی در شهرها بود و گفت: در حال حاضر به دلیل اینکه تدابیر لازم از سوی شهرداریها اندیشیده نشده، روانابها در شهرها جاری میشود و حتی مشکلاتی برای تردد مردم ایجاد میکند.
وی با تاکید بر اینکه شهرداریها باید با روشهای مختلف این آب را به چاههای تغذیهای هدایت کنند، یادآور شد: این کار هم مانع ایجاد رواناب و مشکلات ناشی از آن برای تردد میشود و هم میتواند به تامین آب مورد نیاز چاههای شهرداری کمک کند.
چقازردی خاطرنشان کرد: همین حالا شهرداریها در شهرها چاههای زیادی دارند که گاهی از آنها برای آبیاری فضای سبز استفاده میکنند. برداشت زیاد از این چاهها میتواند موجب فرونشست در شهرها شود که نمونه آن را در برخی شهرهای کشور شاهد هستیم.
وی، ذخیره آب در منازل و مجتمعهای مسکونی را راهکار سوم مدیریت آب حاصل از بارندگیها دانست و با اشاره به تجربه برخی کشورهای پیشرفته و اروپایی در این خصوص، گفت: در برخی از کشورها ساختمانها مکلف هستند آبهای پشتبام را ذخیره کنند. ما نیز میتوانیم در ساختوسازهای جدید، انبوهسازان را مکلف کنیم ساخت و سازها را بگونهای در نظر بگیرند که امکان ذخیره آب حاصل از بارش، از جمله آب روی پشتبامها در چاهکهای کوچکی در منازل فراهم باشد.
چقازردی، راهکار دیگر را شناسایی مسیرهایی عنوان کرد که احتمال جاری شدن رواناب در آنها وجود دارد و افزود: این روانابها از شهرها و استان ما خارج شده و موجب افزایش دبی رودخانهها در پایین دست و خصوصا جنوب کشور میشود و گاهی نیز مشکلاتی ایجاد میکنند.در محل عبور روانابها، میتوان چالههایی برای ذخیره آب احداث کرد تا آب فرصت کافی برای ذخیره شدن و تغذیه آبخوانها داشته باشد و باید تا جایی که میتوانیم از این ظرفیت استفاده کنیم.
این عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه پنجمین راهکار مدیریت بارشها را ظرفیت سازی در سدها برای ذخیره آب حاصل از بارشها عنوان کرد.
سوپر النینو به تنهایی کسری آبخوانها را جبران نمیکند
چقازردی در ادامه با تاکید بر اینکه نباید تصور کنیم النینو به تنهایی مشکل کسری مخازن آب زیرزمینی را حل خواهد کرد، گفت: در سالهای اخیر با کمبارشی و خشکسالی مواجه بودهایم و در کنار آن، برخی سیاستهای غلط نیز مشکلات ناشی از خشکسالی را تشدید کرده است.
وی یکی از مهمترین این مشکلات را الگوی کشت نامناسب با اقلیم و شرایط آبوهوایی کشور دانست و افزود: ایران روی نوار خشک و نیمهخشک جهان قرار گرفته، اما الگوی کشت ما اصلا متناسب با شرایط مکانی ایران در کره زمین نیست.
به گفته این استاد دانشگاه، با وجود این شرایط حتی اگر ۲۰ سال متمادی ترسالی و النینو داشته باشیم، باز هم کسری آبخوانها جبران نخواهد شد.
وی با بیان اینکه در برخی موارد اصلا امکان جبران این کسری وجود ندارد، خاطرنشان کرد: آبخوانها دارای خلل و فرج هستند و وقتی از آب خالی شوند و دشت نشست کند، دیگر احیا نخواهند شد و به شکل قبل برنمیگردند و امکان ذخیره آب نیز از بین میرود.
چقازردی، درباره دلیل دیگری که باعث میشود النینو به تنهایی به جبران کسری آبخوانها کمک نکند نیز گفت: از سوی دیگر بارشها ممکن است افزایش بسیار زیادی نداشته باشند. برای مثال بارش سالانه ۴۵۰ میلیمتری کرمانشاه به احتمال زیاد به ارقامی مانند هزار میلیمتر نخواهد رسید و تنها ممکن است ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیمتر افزایش پیدا کند. علاوه بر این پیشبینی شده بارشهای زمستان و بهار نزدیک به نرمال باشد و احتمالا فقط در پاییز بارش بیشتر از نرمال خواهیم داشت.
این عضو هیات علمی دانشگاه رازی با اشاره به اینکه النینو شاید بتواند برای یک یا دو سال کمک کند، اظهار کرد: اما این بدان معنا نیست که چون النینو داریم، چوب حراج به منابع آبی بزنیم. همچنان باید صرفهجویی را خصوصا در بخش کشاورزی جدی بگیریم و موضوع آبخوانداری نیز باید به طور جدی دنبال شود.
انتهای پیام
