چهارمحال و بختیاری را میتوان یکی از جلوههای کمنظیر طبیعت ایران دانست، استانی که کوهستانهای سر به فلک کشیده، جنگلهای بلوط، رودخانهها، چشمهها، تالابها و دشتهای سرسبز آن، تنها یک منظره زیبا برای تماشا نیستند، بلکه سرمایهای طبیعی و میراثی برای نسلهای امروز و فردا به شمار میروند، با این حال، همین طبیعت ارزشمند در سالهای اخیر با تهدیدهای مختلفی مواجه شده و در کنار خشکسالی، تغییرات اقلیمی، آتشسوزی و تخریب پوشش گیاهی، مسئله پسماند نیز به یکی از چالشهایی تبدیل شده که نمیتوان از کنار آن به سادگی گذشت.
پسماند زمانیکه از چرخه صحیح جمعآوری و مدیریت خارج میشود، دیگر تنها یک زباله رها شده در گوشهای از شهر، روستا یا طبیعت نیست و میتواند سرآغاز زنجیرهای از آسیبهای زیستمحیطی باشد، زبالههای رهاشده در طبیعت علاوه بر آلوده کردن خاک و منابع آب و ایجاد چهرهای نامناسب از عرصههای طبیعی، میتوانند حیات گونههای جانوری و گیاهی را تهدید کنند و در شرایط مستعد، حتی به عاملی برای شکلگیری آتشسوزیهای گسترده تبدیل شوند.
حادثه آتشسوزی در جنگلهای ارمند که در پی سرایت حریق از سایت دفن زباله رخ داد، نمونهای نگرانکننده از همین واقعیت است، حادثهای که نشان داد بیتوجهی به یک موضوع به ظاهر ساده، یعنی نحوه رهاسازی و سوزاندن پسماند، میتواند طبیعت را با خطری جدی مواجه کند، جنگلی که شکلگیری و احیای آن حاصل سالها و حتی دههها فرآیند طبیعی است، ممکن است در مدت کوتاهی درگیر شعلههای آتش شود و خسارتی بر جای بگذارد که جبران آن به آسانی امکانپذیر نیست.
در چنین شرایطی، مدیریت پسماند را نمیتوان صرفاً وظیفه شهرداریها، دهیاریها یا دستگاههای متولی خدمات شهری دانست، این موضوع یک زنجیره به هم پیوسته است که از تولید پسماند در خانه، واحد صنفی، واحد صنعتی، روستا و مناطق گردشگری آغاز میشود و تا تفکیک از مبدأ، جمعآوری اصولی، انتقال، پردازش، بازیافت و دفع نهایی ادامه پیدا میکند، اختلال یا ضعف در هر یک از این حلقهها میتواند پیامد خود را در طبیعت نشان دهد.
از سوی دیگر، چهارمحال و بختیاری به دلیل برخورداری از ظرفیتهای گسترده گردشگری، در بسیاری از فصول سال میزبان مسافران و گردشگرانی است که برای دیدن طبیعت و استفاده از مناطق بکر استان به این نقاط سفر میکنند، اما افزایش حضور گردشگران، اگر با توسعه متناسب زیرساختهای جمعآوری و مدیریت پسماند همراه نباشد، میتواند فشار مضاعفی بر محیط زیست وارد کند، حاشیه رودخانهها، تفرجگاهها، جادههای دسترسی، مناطق جنگلی و مراتع نباید به محل انباشت پسماند تبدیل شوند، زیرا طبیعت، سطل زبالهای بیانتها نیست که بتوان هر آنچه را مصرف کردهایم، در آن رها کنیم.
در کنار مسئولیت دستگاههای اجرایی، فرهنگ عمومی نیز بخش مهمی از این معادله است، تفکیک نکردن زباله از مبدأ، رها کردن پسماند در طبیعت، سوزاندن زباله در حاشیه مناطق مسکونی و طبیعی و بیتوجهی به پیامدهای زیستمحیطی این رفتارها، مسائلی نیستند که صرفاً با اقدامات خدماتی برطرف شوند و نیازمند آموزش مستمر، مطالبهگری عمومی و مشارکت جدی مردم هستند.
حفاظت از طبیعت چهارمحال و بختیاری از مسیر مدیریت صحیح پسماند میگذرد، زیرا صیانت از جنگل و رودخانه و خاک، تنها با خاموش کردن آتش پس از وقوع حادثه محقق نمیشود، بلکه باید از همان نقطهای آغاز شود که زباله تولید میشود، طبیعت استان میراثی نیست که بتوان آن را مصرف کرد و دور انداخت، بلکه امانتی است که نحوه مدیریت امروز ما، سرنوشت آن را برای فردا رقم خواهد زد.
پیشبینی احداث چهار کارخانه کمپوست و بازیافت در چهارمحال و بختیاری
محسن کریمی، مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری، اظهار کرد: یکی از چالشهای بسیار بزرگ محیط زیستی در استان، موضوع مدیریت پسماند است که طی دو سال اخیر اقدامات شاخصی در این حوزه صورت گرفت، طرح موضوع مدیریت پسماند استان در کارگروه ملی مدیریت پسماند و اتخاذ تصمیمات و مصوبات ویژه برای استان، از جمله اقدامات شاخص انجام شده در این زمینه محسوب میشود و در همین راستا، تهیه طرح جامع و تفصیلی مدیریت پسماند در این استان در دستور کار قرار گرفته است.
وی ادامه داد: طرح جامع و تفصیلی پسماند در شهرستانهای بروجن، شهرکرد، بن، سامان، فرخشهر و فارسان در کارگروه مدیریت پسماند به تصویب رسیده و در سایر شهرستانها نیز تهیه این طرح در حال انجام است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: با اجرای طرح جامع مدیریت پسماند، در چهار نقطه از استان کارخانههای کمپوست و بازیافت احداث خواهد شد تا زمینه مدیریت جامع پسماند در استان فراهم شود.
وی با بیان اینکه مهمترین بخش مدیریت پسماند، تفکیک زباله از مبدأ است، گفت: اجرای این طرح جزو وظایف متولیان مدیریت پسماند، از جمله شهرداریها، بخشداریها و دهیاریها محسوب میشود و در کارگروه مدیریت پسماند چهارمحال و بختیاری نیز توجه ویژهای به این موضوع شده است.
کریمی با اشاره به فراهم بودن زمینه اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ در استان، خاطرنشان کرد: با فرهنگسازی و آموزش جامعه و اجرای طرح تفکیک از مبدأ میتوان با جدیت بیشتری به موضوع مدیریت پسماند پرداخت و حدود ۹۰ درصد پسماند استان را مدیریت کرد، قطعاً با اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ و احداث و راهاندازی کارخانههای کمپوست و بازیافت، امکان مدیریت کامل پسماند استان فراهم خواهد شد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری در خصوص احداث کارخانجات کمپوست و بازیافت در استان، گفت: برای سه شهرستان جنوبی یک کارخانه کمپوست و بازیافت، برای شهرستانهای شهرکرد، بن، سامان و فرخشهر یک کارخانه و برای شهرستانهای کوهرنگ، اردل، کیار و فارسان و همچنین شهرستان بروجن نیز یک کارخانه پیشبینی شده است.
وی در پایان بیان کرد: با اجرای طرح مدیریت پسماند در چهارمحال و بختیاری میتوان، زباله را به صورت تفکیک شده دریافت و از دفن آن و آسیب به منابع آب و خاک جلوگیری کرد.
فاز یک کارخانه کمپوست شهرکرد ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد
پژمان درخشان، رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: تفکیک زباله از مبدأ، همانطور که از نام آن مشخص است، باید از مبدا انجام شود، در همین راستا اجرای طرح هوشمندسازی تفکیک زباله از مبدا در دستور کار سازمان قرار گرفت شهرداری شهرکرد با شرکت زیستبانان زاگرس قراردادی منعقد کرد و با اجرای یک طرح نرمافزاری، ۲۵ درصد زبالههای خانگی قابل بازیافت است، اما متاسفانه مدت زمان آن به پایان رسیده است.
وی افزود: در حال حاضر در تلاش هستیم، نرمافزار هوشمندسازی تفکیک زباله از مبدأ در اختیار شهرداری شهرکرد قرار گیرد تا زیرساخت مورد نیاز برای تفکیک زباله در اختیار این مجموعه باشد و فرآیند مناقصه نیز آغاز خواهد شد.
درخشان با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه فرهنگسازی تفکیک زباله از مبدأ، گفت: در بخش زیرساختی، تعدادی مخزن و سطلهای کارتنپلاست آماده شده و مقرر است در مدارس سطح شهر شهرکرد توزیع شود تا دانشآموزان در سنین پایین با اهمیت این موضوع آشنا شوند، همچنین در راستای فرهنگسازی برای استفاده کمتر از نایلون، تعدادی کیسه پارچهای آماده شده و در اختیار نانواییها قرار خواهد گرفت.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد همچنین از خرید کارتونپلاست و توزیع در مدارس و دستگاه های اجرایی خبر داد.
وی در ادامه در خصوص نرمافزار تفکیک پسماند از مبدا، نیز توضیح داد: در این نرمافزار شهروند میتواند میزان پسماند قابل بازیافت موجود در منزل خود مانند میزان کارتن یا پلاستیک را اعلام کند تا فرآیند جمعآوری و پیگیری آن انجام شود.
درخشان با تأکید بر نقش تفکیک زباله از مبدأ در موفقیت کارخانه کمپوست، تصریح کرد: اگر تفکیک از مبدأ به درستی انجام نشود، فعالیت کارخانه نیز نتیجه مطلوبی نخواهد داشت، زیرا مواد مختلف باید از یکدیگر جدا شوند تا امکان بازیافت و استفاده مجدد از آنها وجود داشته باشد و کیفیت کود به دستآمده نیز بالاتر باشد.
وی در خصوص آخرین وضعیت احداث و راهاندازی کارخانه کمپوست شهرکرد، اظهار کرد: این پروژه در حال حاضر با پیشرفت فیزیکی چشمگیری در حال انجام است و پیشبینی می شود، عملیات عمرانی و نصب تجهیزات کارخانه تا آذرماه سال ۱۴۰۵ شاهد بهرهبرداری و آغاز بکار فاز اول کارخانه باشیم.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد با بیان اینکه احداث کارخانه کمپوست دارای سه فاز است، گفت: فاز نخست این کارخانه حدود ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و برای اجرای فاز دوم به اعتبار بالایی نیاز است، دستگاه مورد نیاز برای فاز دوم، پیش از آغاز جنگ رمضان حدود ۲۵ میلیارد تومان قیمت داشت، اما اکنون قیمت آن به حدود ۱۲۵ میلیارد تومان رسیده است.
درخشان ادامه داد: فاز سوم نیز مربوط به ریجکتهای باقیمانده از فرآیند پردازش است که میتوان بخشی از این مواد را برای تولید سوخت در کارخانههای سیمان بکار گرفت.
وی همچنین از پیگیری برای تأمین اعتبار جدید برای ادامه پروژه کارخانه کمپوست خبر داد و گفت: علاوه بر ۸۰ میلیارد تومان تسهیلات دریافت شده، حدود ۱۲۰ میلیارد تومان نیز از صندوق ملی محیط زیست در حال پیگیری است.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شهرکرد در خصوص وضعیت زبالهگردها، اظهار کرد: در صورت اجرای صحیح تفکیک از مبدأ، زبالهگردها ساماندهی خواهند شد، اما حذف آنها در دستور کار نیست و باید ساماندهی شوند.
انتهای پیام
