حبیب مهریزاده در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: اگر بخواهیم پایان نامهای را با این دیدگاه آغاز کنیم که قرار است مشکلی از صنعت را برطرف کند، ابتدا باید نقشه کاملی از وضعیت موجود صنعت داشته باشیم و مشخص شود صنعت تا چه مرحلهای پیش رفته و این پایان نامه قرار است چه تغییری در آن ایجاد کند.
وی افزود: تا زمانی که به صورت ملموس شاهد بهبود عملکرد و پیشرفت صنعت در نتیجه یک پایان نامه نباشیم، نمیتوان آن را یک پایان نامه صنعت محور دانست. برای مثال باید مشخص شود تولید یک صنعت پیش از اجرای نتایج پژوهش چه میزان بوده و پس از تزریق نتایج پایان نامه به صنعت، چه میزان افزایش پیدا کرده است.
مهری زاده ادامه داد: از نظر اقتصادی نیز باید بررسی شود که هزینه تولید پیش از اجرای نتایج پایان نامه چقدر بوده و پس از آن چه تغییری کرده است. بنابراین شاخصهایی مانند راندمان تولید، میزان تولید و صرفه اقتصادی باید در ارزیابی پایان نامههای کارفرما محور مورد توجه قرار گیرند.
وی با اشاره به فاصله میان نیازهای واقعی صنعت و موضوعات انتخابی دانشجویان عنوان کرد: بخشی از این فاصله به سیاستگذاریها برمیگردد. در دانشگاه امروز یکی از مهمترین معیارهایی که برای دانشجو تعریف میشود، انتشار مقاله است، در حالی که خروجی مقاله لزوماً قرار نیست مشکلی از صنعت را حل کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه افزود: تا زمانی که معیارگذاری و ارزیابی دانشگاه بر مبنای انتشار مقاله باشد و ارزش و سنجش مشخصی برای کارهای صنعتی وجود نداشته باشد، حتی استاد دانشگاه نیز زمانی که مسیر ارتقای خود را بر اساس انتشار مقاله میبیند، انگیزه کمتری برای ورود به مسائل صنعتی خواهد داشت.
وی با بیان اینکه برای هدایت پایان نامههای دانشگاهی به سمت حل مشکلات صنعت باید نگرشها در دانشگاه تغییر کند، گفت: کارهای بنیادی جایگاه خودشان را دارند و نباید آنها را نادیده گرفت، اما در کنار آن باید برای پژوهشهایی که نتایج آنها میتواند به حل مشکلات صنعت منجر شود نیز حمایتها و سیاستهای لازم وجود داشته باشد.
مهری زاده با اشاره به تجربه حمایت از پایان نامههای مرتبط با فناوری نانو اظهار کرد: در سالهای ابتدایی تشکیل ستاد فناوری نانو، سرمایه گذاری قابل توجهی انجام شد و از پایان نامههای مرتبط با این حوزه حمایت به عمل آمد، برای پایان نامههای کارشناسی ارشد و دکتری نیز حمایتهای مشخصی در نظر گرفته شد. این سیاستهای تشویقی باعث شد مسیر حرکت پایان نامهها به سمت حوزه مورد نظر هدایت شود.
وی ادامه داد: اگر چنین سیاستهای تشویقی در حوزه ارتباط دانشگاه و صنعت نیز ایجاد شود، مسیر حرکت دانشگاه به سمت حل مشکلات واقعی صنعت نزدیکتر خواهد شد.
این استاد دانشگاه با اشاره به تجربه راهنمایی چهار پایان نامه کارفرما محور یادآور شد: دو مورد از این پایان نامهها را برای جشنواره امیرکبیر ارسال کرده بودیم، اما واقعیت این است که از طرف نظام ارزشیابی دانشگاهی حمایتهای مؤثری که باید از پژوهشهای کاربردی و صنعتی انجام شود، هنوز وجود ندارد.
وی افزود: دانشگاهها برای ارائه گزارش میزان ارتباط با صنعت، آماری از پایان نامههایی که ارتباط با صنعت داشتهاند دریافت میکنند، اما این موضوع هنوز به حمایت مؤثر از افرادی که وارد این مسیر شدهاند منجر نشده است.
مهریزاده درباره ضرورت حفظ نقش کارفرما از مرحله تعریف مسئله تا اجرای نتایج پایان نامه گفت: در بخش صنعت نیز مشکلاتی وجود دارد. بسیاری از صنایع برای تولید محصولات خود از مجوزها و فناوریهای خارجی استفاده میکنند و زمانی که مسیر دستیابی به فناوری خارجی برای آنها محدود میشود، به دانشگاه به عنوان محلی برای سفارش حل یک مشکل نگاه میکنند.
وی ادامه داد: صنعت یک مشکل را مطرح میکند و از دانشگاه میخواهد آن را حل کند، اما خودش از ادامه مسیر کنار میرود. در حالی که اگر در خود صنعت واحدهای تحقیق و توسعه قوی وجود داشته باشند، این واحدها میتوانند مشخص کنند تا چه مرحلهای پیش رفتهاند، چه شکافهایی دارند و دانشگاه در کدام بخش میتواند با آنها همراه شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه افزود: در چنین شرایطی نگاه پیمانکاری به دانشگاه کنار گذاشته میشود و کارفرما نیز خودش را در پروژه سهیم میداند. این موضوع میتواند ارتباط دانشگاه و صنعت را به یک همکاری واقعی تبدیل کند.
وی درباره شاخصهای ارزیابی موفقیت یک پایان نامه کارفرما محور اظهار کرد: این موضوع ابعاد مختلفی دارد. از بعد علمی باید مشخص شود پژوهش چه میزان مسیر علمی موجود را پیش برده و چه تغییری در دانش و فناوری ایجاد کرده است.
مهری زاده ادامه داد: بعد بسیار مهم دیگر، انتقال فناوری از آزمایشگاه به صنعت و مقیاس پذیری یا اسکیل آپ است. اگر یک پایان نامه کارفرما محور بتواند با مشارکت صنعت، مرحله اسکیل آپ را در دانشگاه پیش ببرد، قطعاً میتواند خروجی مؤثری برای صنعت داشته باشد.
وی افزود: بنابراین علاوه بر بعد علمی، مقیاس پذیری، هزینه تمام شده و قابلیت استفاده نیز باید از شاخصهای ارزیابی یک پایان نامه صنعتی موفق باشند. اگر یک پژوهش بتواند این مسیرها را به خوبی طی کند، میتوان آن را یک پایان نامه موفق کارفرما محور دانست.
این استاد دانشگاه با اشاره به چالشهای موجود در مسیر اجرای پایان نامههای کارفرما محور عنوان کرد: اعتبار و حمایت دانشگاه، همراهی دانشجو و صنعت و نگاه استاد، همگی در این مسیر اثرگذار هستند. تا زمانی که دانشگاه نتواند حمایتهای لازم و امکانات اولیه مورد نیاز برای انجام کارهای صنعتی را فراهم کند، نمیتوان انتظار داشت این مسیر به شکل مطلوب باز شود.
وی یکی دیگر از چالشها را دسترسی به دادههای صنعتی دانست و گفت: گاهی صنعت مشکلی را مطرح میکند، اما وقتی پژوهشگر برای حل آن مشکل نیازمند دسترسی به اطلاعات و دادههای صنعت است، این دسترسی فراهم نمیشود. صنایع نیز محدودیتهایی دارند و نمیتوانند به سادگی دادههای خود را در اختیار دانشگاه قرار دهند.
مهری زاده افزود: باید سیاستها و قوانین مشخصی میان دانشگاه و صنعت وجود داشته باشد تا هم از اطلاعات و دادههای صنعت حفاظت شود و هم دانشگاه بتواند از آنها برای انجام پژوهش استفاده کند. حمایت از ایدههای کارفرما نیز در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
وی یکی دیگر از مشکلات را نگاه مقطعی برخی صنایع به همکاری با دانشگاه عنوان کرد و گفت: گاهی صنعت برای حل یک مشکل، پروژهای را به دانشگاه واگذار میکند و پس از حل مشکل، همکاری را ادامه نمیدهد. در حالی که اگر بخشی از سود حاصل از این همکاری دوباره در دانشگاه سرمایه گذاری شود، میتوان این مسیر را به صورت پیوسته ادامه داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه درباره نقش جشنواره امیرکبیر در تقویت ارتباط دانشگاه، صنعت و بازار نیز گفت: جشنواره امیرکبیر و جشنوارههای مشابه میتوانند سه عنصر دانشگاه، صنعت و بازار را به یکدیگر نزدیک کنند، به این معنا که صنعت بداند بازار چه نیازی دارد، محصول بر اساس نیاز بازار طراحی شود و دانشگاه نیز بداند برای رسیدن به آن محصول چه شکافهای فناورانهای وجود دارد.
وی افزود: جشنوارههایی مانند جشنواره امیرکبیر میتوانند ارتباطی میان توانمندیهای دانشگاهی و کارفرماهایی که نیازهای مشخص دارند ایجاد کنند، اما این ارتباط نباید به صورت گسسته باقی بماند.
مهری زاده ادامه داد: اگر جشنواره ، بتواند سال به سال روند فعالیتها و نتایج دورههای گذشته را دنبال کند و مشخص شود پروژهها در هر دوره از چه مرحلهای به مرحله بعد رسیدهاند، میتواند ارتباط میان دانشگاه، صنعت و بازار را تقویت کند.
وی برگزاری جشنواره تخصصی را نیز در این زمینه مؤثر ارزیابی کرد و گفت: میتوان برای حوزههایی مانند راه و ساختمان، صنایع شیمیایی، معدن، محیط زیست و انرژی، جشنوارههای تخصصی برگزار کرد تا ارتباط میان دانشگاه، صنعت و بازار در هر حوزه به شکل تخصصیتر دنبال شود.
این استاد و فعال در حوزههای کاتالیست، فناوری نانو و تصفیه آب و پساب خاطرنشان کرد: جشنوارههایی از این دست میتوانند مانند یک اطلس عمل کنند؛ به این معنا که مشخص شود صنعت در چه مرحلهای قرار دارد، چه مشکلاتی دارد و بازار چه نیازهایی را مطرح میکند. در این صورت یک نقشه کامل در اختیار دانشگاهها و پژوهشگاهها قرار میگیرد تا پژوهشهای خود را با نیاز صنعت و خواستههای بازار منطبق کنند.
انتهای پیام
