گزارش‌های آماری و بررسی شاخص‌های بازار کار در استان ایلام نشان می‌دهد نرخ بیکاری بانوان در این دیار به مرز نگران‌کننده ۱۹ درصد رسیده است؛ وضعیتی که به‌رغم شایستگی‌های علمی، مهارتی و توانمندی‌های بالقوه زنان منطقه، زمینه‌ساز چالش‌های عمیق معیشتی، روانی و اختلال در ساختارهای جمعیتی شده و لزوم بازنگری بنیادین در برنامه‌ریزی‌های کلان اشتغال استان را دوچندان کرده است.
استان ایلام باوجود برخورداری از ذخایر سرشار طبیعی، موقعیت ممتاز مرزی و ظرفیت‌های راهبردی متعدد، در حوزه اشتغال و توزیع عادلانه فرصت‌های شغلی با چالش‌هایی ساختاری دست‌به‌گریبان است. در این میان، سهم بانوان از پیامدهای نامطلوب بازار کار بیش از سایر بخش‌ها بوده و ثبت نرخ بیکاری ۱۹ درصدی، هشداری جدی برای توازن و توسعه همه‌جانبه منطقه به شمار می‌رود.
در سال‌های اخیر، سطح سواد و حضور دختران در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در رشته‌های فنی، مهندسی، کشاورزی، علوم پایه و پزشکی رشدی چشمگیر داشته و هم‌زمان در عرصه صنایع‌دستی و هنری نیز آثاری فاخر و ماندگار همچون گلیم نقش‌برجسته و فرش‌های دست‌بافت آفریده شده است.
با این حال، فقدان زیرساخت‌های متناسب با نیازهای روز بازار کار و تمرکز عمده سرمایه‌گذاری‌ها بر صنایع بالادستی نفت، گاز و پتروشیمی که ساختاری عمدتاً متکی بر جذب نیروی کار مردانه و نامتناسب با این بخش از سرمایه انسانی دارند، موجب گسست میان توانمندی‌های تحصیلی- مهارتی زنان با چرخه تولید و خدمات شده است.
این چالش در گام نخست، هویت فردی را تضعیف کرده و بسترساز سرخوردگی در میان قشر جوان و فرهیخته شده است. دانش‌آموختگانی که پس از سال‌ها ممارست علمی، جایگاهی متناسب در ساختار اجرایی و اقتصادی استان نمی‌یابند، دچار بحران هویت، افسردگی ناشی از نبود استقلال اقتصادی و نگرانی نسبت به آینده می‌شوند؛ رویدادی که پویایی و نشاط اجتماعی را تحلیل برده و بی‌انگیزگی علمی و شغلی را به نسل‌های بعد منتقل می‌کند.
در ابعاد اجتماعی و خانوادگی نیز شواهد پژوهشی بیانگر پیوند مستقیم این بحران با افزایش سن ازدواج، تضعیف بسترهای تشکیل نهاد خانواده و گسترش وابستگی‌های معیشتی آسیب‌زا است.
از سوی دیگر، محدودیت بسترهای کارآفرینی و استخدام در استان، زمینه مهاجرت ناگزیر نخبگان و دانش‌آموختگان زن به کلان‌شهرها را فراهم آورده که پیامد مستقیم آن، خروج نخبگان، تهی‌شدن استان از سرمایه‌های راهبردی فکری و شتاب‌گیری روند سالمندی جمعیت است؛ پدیده‌ای که در مناطق روستایی نیز به شکل به‌کارگیری غیررسمی و بدون دستمزد بانوان در فعالیت‌های سنتی کشاورزی و دامپروری بازتاب یافته است.
پستو عاشوری کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی و اشتغال استان در این خصوص به ایسنا اظهار کرد: الگوهای سنتی نظیر پرداخت تسهیلات خرد بدون اتصال به زنجیره بازاریابی و فروش، کارایی لازم را برای گره‌گشایی از این معضل نداشته و خروج از شرایط فعلی، نیازمند طراحی الگوی جامع و متناسب اشتغال بانوان در استان است.
وی بیان کرد: راهبردهایی نظیر تشکیل تعاونی‌های تخصصی با تضمین خرید و بازاریابی برای صنایع‌دستی و مشاغل خانگی، راه‌اندازی مراکز نوآوری و شتاب‌دهنده‌های فناوری اطلاعات، و همچنین شایسته‌سالاری در به‌کارگیری زنان متخصص در لایه‌های کارشناسی و مدیریتی دستگاه‌های اجرایی، می‌تواند ظرفیت سرشار بانوان ایلام را به یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار این دیار تبدیل کند.
این کارشناس بیان کرد: حساس‌ترین بخش این منظومه اقتصادی و اجتماعی به جایگاه زنان سرپرست خانوار در ایلام بازمی‌گردد. این گروه از بانوان که بار سنگین سرپرستی، تأمین معیشت و مدیریت امور فرزندان را بردوش می‌کشند، در فقدان شبکه‌های حمایتی کارآمد و نبود اشتغال پایدار، زیر بار فشارهای اقتصادی و تورمی فرسوده می‌شوند.
عاشوری گفت: اضطراب مستمر معیشتی این مادران علاوه بر آسیب به سلامت روان فرزندان، بنیان امنیت عاطفی خانواده‌ها را تضعیف کرده و بر فرآیند بازتولید فقر بین‌نسلی دامن می‌زند.
علی رشیدی مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان ایلام نیز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به روند تحولات بازار کار، اظهار کرد: شاخص‌های اشتغال نسبت به سال گذشته بهبود نسبی دارند.
وی ضمن با بیان اینکه مسیر رسیدن به وضعیت مطلوب همچنان ادامه دارد، خاطرنشان کرد: فاصله نرخ بیکاری ایلام با میانگین کشوری، اولویت اصلی تیم‌های اقتصادی است.
رشیدی تصریح کرد: در حالی که میانگین نرخ بیکاری کشور در پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۷.۶ درصد برآورد شده است، این رقم در استان ایلام ۹ درصد است؛ شکاف ۱.۴ درصدی موجود، نشان‌دهنده ضرورت برنامه‌ریزی‌های هدفمند برای نزدیک شدن به میانگین ملی است.
این مسئول همچنین با تمرکز بر چالش‌های پیش روی بانوان، تصریح کرد: نرخ بیکاری زنان در ایلام با ۱۹ درصد، ۴ درصد بالاتر از میانگین کشوری (۱۵ درصد) قرار دارد.
وی تأکید کرد: در راستای مقابله با این چالش، سیاست‌های جدیدی از جمله تسهیل فرآیند پرداخت وام‌های اشتغال‌زایی و حمایت‌های سرمایه‌گذاری ویژه برای بانوان در دستور کار قرار گرفته است.
نرخ بیکاری زنان در استان ایلام در حالی از نرخ میانگین بیکاری زنان در کشور بیشتر است که در سال‌های اخیر زنان و دختران سهم بیشتری از استخدام‌های بخش دولتی که از مسیر آزمون‌های استخدامی انجام شده را به خود اختصاص داده‌اند.
انتهالی پیام
