دکتر جلال عبدالعلی‌زاده، استاد بیوشیمی بالینی و رئیس گروه علوم آزمایشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: یک قطره خون در واقع یک «کتابخانه سیال» است و با توجه به نیاز به مقادیر بسیار کم خون برای انجام هر یک از آزمایش‌ها، می‌توان چندین آزمایش را با استفاده از مقادیر بسیار کم آن انجام داد.
وی افزود: البته همه آزمایش‌ها روی یک نوع نمونه انجام نمی‌شوند و بر اساس نوع آزمایش ممکن است از خون کامل، سرم یا پلاسما استفاده شود. بنابراین، نمونه خون پس از آماده‌سازی می‌تواند برای آزمایش‌های مختلف به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم شود.
یکی از مفاهیم مهم در این مرحله، «آلیکوت» است؛ یعنی جدا کردن حجم مشخصی از یک نمونه اصلی برای انجام آزمایش. به این ترتیب، وقتی یک نمونه خون برای چند آزمایش مناسب باشد، می‌توان بخش‌های مورد نیاز را از همان نمونه جدا کرد و الزاماً برای هر نتیجه آزمایش، خون‌گیری جداگانه انجام نمی‌شود.
رئیس گروه علوم آزمایشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تبریز ادامه داد: مقدار نمونه مورد نیاز به روش آزمایش بستگی دارد و در بسیاری از روش‌های تحلیلی، تنها حجم مشخص و نسبتاً کمی از سرم یا پلاسما وارد فرایند اندازه‌گیری می‌شود. بنابراین، مقدار اولیه خون می‌تواند پس از آماده‌سازی و تقسیم، برای چندین اندازه‌گیری مورد استفاده قرار گیرد.
عبدالعلی‌زاده با اشاره به پیچیدگی ترکیبات موجود در خون گفت: برای نمونه، آلبومین یکی از فراوان‌ترین پروتئین‌های پلاسماست و علاوه بر نقش‌های مهم زیستی، از نظر آزمایشگاهی نیز موضوع مطالعات مختلفی قرار گرفته است. در یکی از پژوهش‌های منتشرشده با مشارکت وی، روش خالص‌سازی و شناسایی آلبومین سرم انسانی با استفاده از روش‌های آزمایشگاهی از جمله کروماتوگرافی بررسی شده است.
وی افزود: در یک مقاله مروری دیگر با مشارکت وی نیز روش‌های مختلف خالص‌سازی آلبومین، از جمله روش‌های کروماتوگرافی و ایمنی‌افینیتی، بررسی شده است. این موضوع نشان می‌دهد که حتی یک جزء مشخص از خون می‌تواند به‌صورت مستقل و با روش‌های تخصصی مورد جداسازی و مطالعه قرار گیرد.
این استاد بیوشیمی بالینی تأکید کرد: با این حال، عبارت «صدها آزمایش با یک قطره خون» نباید به‌عنوان یک عدد ثابت و قابل تعمیم به همه آزمایش‌ها در نظر گرفته شود؛ زیرا حجم نمونه مورد نیاز، نوع آزمایش، نوع نمونه و روش اندازه‌گیری در این موضوع مؤثر هستند.
وی ادامه داد: آنچه امکان انجام آزمایش‌های متعدد از یک نمونه را فراهم می‌کند، در واقع ترکیبی از ماهیت پیچیده خون، امکان جداسازی اجزای آن، استفاده از حجم‌های کوچک نمونه و فناوری‌های آزمایشگاهی است. از سوی دیگر، مسیر رسیدن به نتیجه آزمایش تنها به دستگاه آزمایشگاهی محدود نمی‌شود. نحوه نمونه‌گیری، انتخاب لوله مناسب، انتقال و نگهداری نمونه و همچنین آماده‌سازی آن، پیش از مرحله اندازه‌گیری انجام می‌شود و کیفیت این مراحل می‌تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد.
عبدالعلی‌زاده گفت: به این ترتیب، آنچه برای بیمار ممکن است تنها یک خون‌گیری چند دقیقه‌ای به نظر برسد، در آزمایشگاه به زنجیره‌ای از مراحل تخصصی تبدیل می‌شود؛ از آماده‌سازی و جداسازی اجزای نمونه گرفته تا تقسیم حجم‌های مورد نیاز و اندازه‌گیری ترکیبات مختلف.
وی اظهارکرد: در نهایت، «یک قطره خون» را نباید یک آزمایشگاه کوچک در نظر گرفت، بلکه می‌توان آن را نمونه‌ای زیستی دانست که به دلیل تنوع اجزای تشکیل‌دهنده و پیشرفت روش‌های آزمایشگاهی، امکان استخراج اطلاعات گوناگونی از آن وجود دارد؛ اطلاعاتی که هر کدام برای پاسخ دادن به یک پرسش مشخص درباره وضعیت بدن مورد استفاده قرار می‌گیرند.
انتهای پیام
