به گزارش ایسنا، دکتر محمد شاهدی، کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل و دبیر علمی نشست، در ابتدای نشست با تأکید بر جایگاه مکتب عاشورا در اندیشه انقلاب اسلامی اظهار داشت: ما در مکتبی تنفس می‌کنیم و حیات یافته‌ایم که مکتبی عاشورایی است و در نهایت نیز مسیر آن به مکتب مهدویت ختم خواهد شد.
وی با اشاره به سخنان رهبر شهید پیش از شهادت افزود: حدود یک ماه پیش از شهادت رهبر شهید، ایشان در سخنانی نکته مهمی را مطرح کردند و فرمودند اگر حادثه‌ای برای کشور به وجود بیاید، خداوند متعال این مردم را برای مقابله با حوادث مبعوث خواهد کرد و مردم کار را تمام خواهند کرد.
شاهدی با تأکید بر اهمیت مفهوم «بعثت مردم» گفت: به نظر می‌رسد این سخنان نوعی پیش‌بینی از حضور و نقش‌آفرینی مردم در حوادث پیش‌رو بود؛ همان امتی که رسول اکرم(ص) در مسیر رسالت خود به دنبال شکل‌گیری آن بود.
وی ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) نیز در دوران خود به دنبال تحقق چنین امتی بود و اگر در دوره پیامبران و اولیای الهی، امت به معنای واقعی شکل گرفته بود، بسیاری از حوادث تاریخ می‌توانست مسیر دیگری پیدا کند.
دبیر علمی نشست در پایان با طرح این موضوع برای بررسی بیشتر از سوی کارشناسان حاضر در نشست، اظهار کرد: آنچه امروز در حضور مردم در خیابان‌ها و میدان‌ها مشاهده می‌کنیم، باید در چارچوب همین مفهوم «امت» و نقش مردم در تحقق آرمان‌های اسلامی مورد بررسی قرار گیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین پیشاهنگ، استاد دانشگاه و معاون خبرگزاری رسا، در ادامه این نشست با اشاره به موضوع نسبت «امت اسلامی» و «دولت ـ ملت» اظهار کرد: اساساً نباید این مسئله را به‌عنوان تعارض میان امت اسلامی و دولت ـ ملت مطرح کرد؛ چراکه در اندیشه انقلاب اسلامی و دیدگاه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب، این دو در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه در امتداد هم قرار دارند.
وی افزود: در اندیشه انقلاب اسلامی، سه سطح برای حرکت جامعه اسلامی تعریف شده است؛ سطح نخست، ملت و احیای هویت ملی است؛ سطح دوم، شکل‌گیری دولت اسلامی و جمهوری اسلامی و سطح سوم، حرکت به سمت امت اسلامی است.
پیشاهنگ با اشاره به مرحله نخست این حرکت گفت: امام خمینی(ره) از سال‌ها پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، مسیر احیای هویت، عزت و اراده ملی مردم ایران را آغاز کردند. نتیجه این فرآیند، بازیابی عزت و استقلال ملی بود؛ البته این هویت ملی در مورد ملت ایران، هویتی جدا از اسلام نیست، چراکه مسلمان بودن در طول قرن‌ها با هویت تاریخی و فرهنگی ایرانیان پیوند خورده است.
وی ادامه داد: پس از احیای اراده ملی، این اراده باید در قالب یک نظام سیاسی مستقل و منسجم ظهور پیدا می‌کرد. از همین‌رو جمهوری اسلامی شکل گرفت تا اراده ملت مسلمان ایران را در قالب یک ساختار سیاسی مستقل و نظام حکمرانی به منصه ظهور برساند. امروز نیز می‌توان آثار این دو سطح را در میدان مشاهده کرد؛ در عرصه مقاومت ملی، مردم ایران از هویت و استقلال خود دفاع می‌کنند و در میدان نظامی نیز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به پشتوانه یک حکومت مستقل و منسجم به این سطح از توانمندی و اقتدار رسیده‌اند.
وی با بیان اینکه حرکت انقلاب اسلامی در سطح دولت و ملت متوقف نمی‌شود، افزود: امامین انقلاب، غایت این حرکت را صرفاً تشکیل دولت ـ ملت نمی‌دانند، بلکه معتقدند این حرکت باید به سطح سوم، یعنی امت اسلامی، برسد. بنابراین امت اسلامی، افق و هدفی فراتر از چارچوب‌های ملی است و در امتداد هویت ملی و دولت اسلامی شکل می‌گیرد.
پیشاهنگ با اشاره به تحولات منطقه و نقش جبهه مقاومت در تحولات اخیر گفت: سال‌ها تلاش جمهوری اسلامی برای شکل‌دهی به جبهه مقاومت، امروز آثار خود را نشان داده است. جریان‌های مقاومت در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، با اعتقاد به یک هویت مشترک اسلامی در کنار ملت ایران قرار گرفته‌اند و این همراهی صرفاً بر مبنای منافع ملی و محاسبات مادی نیست.
وی افزود: تفاوت نگاه امتی با نگاه صرفاً منفعت‌طلبانه را می‌توان در رفتار کشورهای مختلف مشاهده کرد. کشورهایی که برای تأمین امنیت خود به قدرت‌های بیگانه متوسل شده و پایگاه‌های نظامی در اختیار آنها قرار داده‌اند، در نهایت نتوانسته‌اند امنیت واقعی خود را تضمین کنند.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: در مقابل، جمهوری اسلامی با تکیه بر مردم و حرکت در مسیر امت اسلامی توانسته است جبهه مقاومت را شکل دهد؛ جبهه‌ای که امروز تنها متعلق به ایران نیست، بلکه بخشی از ظرفیت امت اسلامی به شمار می‌رود.
پیشاهنگ با انتقاد از وابستگی برخی کشورهای اسلامی به قدرت‌های خارجی گفت: کشوری که به قدرت‌های استکباری و رژیم صهیونیستی که سال‌ها سرزمین‌های اسلامی را اشغال و مردم مسلمان را به خاک و خون کشیده است، پایگاه می‌دهد و با آن پیمان می‌بندد، عملاً خود را از دایره امت اسلامی دور می‌کند. تجربه تحولات اخیر نشان داده است که تکیه بر قدرت‌های بیگانه الزاماً امنیت ایجاد نمی‌کند و برخی کشورهای منطقه اکنون بیش از گذشته به ضرورت بازنگری در این وابستگی‌ها پی برده‌اند. راه بازگشت، اعتماد به ملت‌های خود و اعتماد به ظرفیت امت اسلامی است.
وی در پایان تأکید کرد: نقطه آغاز شکل‌گیری امت اسلامی، اعتماد به ملت مسلمان است. همان‌گونه که امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب بر مردم‌سالاری دینی و اعتماد به ملت مسلمان ایران تأکید داشته‌اند، همین اعتماد به مردم بود که زمینه شکل‌گیری جمهوری اسلامی و سپس گسترش ظرفیت‌های امت اسلامی و جبهه مقاومت را فراهم کرد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر سیدمحمدمهدی صفوی، پژوهشگر و دبیر اندیشکده معنویت و اخلاق، در ادامه این نشست با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب اسلامی بر مسئله امت واحده اسلامی اظهار کرد: یکی از مأموریت‌های اصلی اسلام، تشکیل امت واحده اسلامی است و رهبر معظم انقلاب نیز بارها تأکید کرده‌اند که هنوز آن اتفاقی که باید در زمینه شکل‌گیری امت واحده اسلامی رخ دهد، محقق نشده است.
وی افزود: آنچه امروز در برابر جبهه استکبار قرار گرفته، صرفاً یک فرقه اسلامی در برابر فرقه‌ای دیگر نیست؛ بلکه دوگانه‌ای میان اسلام و استکبار شکل گرفته است و جبهه استکبار به‌خوبی می‌داند که وحدت مسلمانان می‌تواند قدرتی بزرگ در برابر نظام سلطه ایجاد کند.
حجت‌الاسلام صفوی با بیان اینکه وحدت اسلامی از مسیر تشکیل امت اسلامی می‌گذرد، افزود: وحدت یک تاکتیک برای اثبات موضع یا همراه کردن دیگران نیست، بلکه اساساً از خود اسلام نشئت می‌گیرد. هر انسانی که با گفتن «لا اله الا الله» و شهادت به رسالت پیامبر اکرم(ص) وارد اسلام می‌شود، عضوی از پیکره امت اسلامی است و نمی‌توان او را از این پیکره جدا دانست.
وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اسلام این است که مسلمانان را به یکدیگر پیوند می‌دهد؛ بنابراین وحدت، اصل و وظیفه دینی است، نه یک روش موقت و مقطعی. اگر کسی شناخت درستی از اسلام داشته باشد، به این حقیقت می‌رسد که حفظ وحدت و انسجام مسلمانان، از اصول اساسی این دین است.
دبیر اندیشکده معنویت و اخلاق، نخستین ویژگی وحدت را اصل بودن آن در اسلام دانست و گفت: دومین ویژگی، نقش وحدت در حفاظت و تحکیم چارچوب‌های دین و جامعه اسلامی است. اگر بخواهیم امت اسلامی را شکل دهیم و این مسیر را به‌درستی ادامه دهیم، راهی جز عبور از مسیر وحدت وجود ندارد.
وی با اشاره به سومین شاخصه وحدت اظهار کرد: یکی از راه‌های شناخت جبهه حق، توجه به جهت‌گیری دشمن است. امروز اگر مشاهده می‌کنیم که جبهه استکبار و رسانه‌های وابسته به آن، برنامه‌ریزی گسترده‌ای برای ایجاد اختلاف میان مسلمانان دارند، باید بدانیم که وحدت و یکپارچگی امت اسلامی از مهم‌ترین نگرانی‌های آنان است.
حجت‌الاسلام صفوی خاطرنشان کرد: مسلمانان بیش از یک میلیارد نفر از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند، اما زمانی می‌توانند ظرفیت واقعی خود را به کار گیرند که وحدت، برادری و یکپارچگی را که از الزامات حضور در امت اسلامی است، حفظ کنند.
وی، تشکیل امت واحده اسلامی را مقدمه تمدن نوین اسلامی دانست و گفت: امت واحده اسلامی یکی از اهداف و چشم‌اندازهای اصلی انقلاب اسلامی و هر حرکتی است که بر مبنای اسلام ناب محمدی شکل می‌گیرد. مسیر نهایی این حرکت، رسیدن به تمدن نوین اسلامی و فراهم شدن زمینه برای تحقق آرمان‌های مهدوی است.
دبیر اندیشکده معنویت و اخلاق با اشاره به ضرورت خودسازی در مسیر امت‌سازی افزود: نخستین گام، خودسازی است. هر یک از ما باید از خود آغاز کنیم و دیگری را برادر خود بدانیم؛ همان‌گونه که پیامبر اکرم(ص) سلمان فارسی، بلال حبشی، صهیب رومی و دیگر مسلمانان را با وجود تفاوت‌های قومی و اجتماعی، در یک امت و زیر یک پرچم قرار داد.
حجت‌الاسلام صفوی در پایان تأکید کرد: پس از خودسازی، نوبت به جامعه‌پردازی و امت‌سازی می‌رسد. امروز برخلاف تصور بسیاری در سال‌های ابتدایی انقلاب، شکل‌گیری چنین جامعه‌ای دیگر یک آرمان دوردست نیست و تحولات جهان نشان می‌دهد که زمینه‌های تحقق امت واحده اسلامی بیش از گذشته فراهم شده است. اگر امت واحده اسلامی شکل بگیرد، بر اساس وعده و سنت الهی، زمینه برای تحقق تمدن نوین اسلامی و ظهور ظرفیت‌های بزرگ آن فراهم خواهد شد.
انتهای پیام
