سیدامین طباطبایی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه نواندیشی علمی در دانشگاه یعنی رویکردی که در آن دانشجویان، اساتید و پژوهشگران به جای تکرار و تقلید صرف از دانش موجود، با بازاندیشی انتقادی، پرسشگری و روش‌های دقیق، به تولید ایده‌ها، نظریه‌ها یا یافته‌های نو بپردازند، اظهار کرد: باید یک فضای باز برای اندیشه‌ورزی و تولید اندیشه‌های جدید برای مسایل و مشکلات جامعه مخصوصا در حوزه علوم انسانی و اجتماعی فراهم شود.

وی افزود: نواندیشی علمی با تولید مقاله و انجام پژوهش دو مقوله جدا هستند که امروز متأسفانه فصل مشترک کوچکی دارند. یعنی از یک طرف بسیاری از مقالات علمی و رسالات دانشگاهی نواندیشی علمی ندارند و از طرف دیگر بسیاری از نواندیشی‌های علمی در قالب مقالات علمی قرار نمی‌گیرند. امروز ساختار مقالات و پایان نامه‌ها از محتوای مقالات مهم تر شده است.

طباطبایی خاطرنشان کرد: اساتید داور در جلسات دفاع رساله و یا در داوری مقالات در نشریات علمی بیش از اینکه به محتوا، نواندیشی و کارآمدی محتوا برای حل مسائل جامعه نگاه کنند به قالب و ساختار ظاهری و نوشتاری مقالات توجه دارند. حتی می‌توان در یک ساختار مورد پذیرش در محافل علمی دو مسأله متناقض را اثبات کرد که این صحیح نیست.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه متأسفانه یک دیکتاتوری علمی در برخی محافل آکادمیک حاکم شده است، تصریح کرد: فضای محافل آکادمیک علوم انسانی و اجتماعی کاملاً یک سویه و در جهت علوم انسانی اومانیستی سکولار است. این فضای یک سویه‌ی میرزا ملکم خانی که عمدتا مبتنی بر ترجمه متون غربی شکل گرفته است با هرگونه نوآوری و نواندیشی و نقد علوم انسانی لیبرال غربی مخالفت و نواندیشان را سرکوب می‌کند.

برخی نهادهای داخلی دانشگاه‌ها دست و پای محققین نوآور را می‌بندند

وی ادامه داد: مسئله دیگر هم ساختارها و نظامات اشتباه دانشگاهی و پژوهشی است. متاسفانه برخی نهادهای داخلی دانشگاه ها هم دست و پای محققین نوآور را می‌بندند. از جمله نظامات ارزشیابی و ارتقاء رتبه اساتید که عمدتاً بر اساس نظرسنجی دانشجویی و نیز مقالات علمی داخلی و خارجی است و نواندیشی سهمی در آن ندارد. اگر برخی اساتید دانشگاه هم بخواهند به این سمت بروند حرکت در جهت خلاف جریان آب است و عمدتاً با سرکوبگری علمی ساختاری مواجه می‌شوند.  

طباطبایی با بیان اینکه نظام آموزش عالی در رشته‌های علوم انسانی بر خلاف رشته‌های مهندسی و پزشکی، مریض و سترون است، اظهار کرد: این علوم انسانی حتی قابلیت حل مسائل خودش را هم ندارد. اما راه حل مشخص است باید درست مانند حوزه دفاعی که پاسخ گرفتیم عمل کنیم. همانطور که چند جوان دانشجو با خلاقیت خودشان پهپاد شاهد را می‌سازند باید با همین خلاقیت اقتصاد را هم متحول کرد.

این استاد دانشگاه گفت: باید همین نیروی خلاق و استعداد علمی را تشویق کرد تا برای مشکلات نظام آموزشی هم ایده پردازی کند. برای تقویت جریان نواندیشی علمی مخصوصا در حوزه‌های علوم انسانی باید تحجر و جزم‌اندیشی در محیط علمی کنار گذاشته شود و اعتقاد به نظریات غربی به عنوان متون مقدس و خدشه نکردن در آنها کنار گذاشته شود.

وی با اشاره به اینکه باید از ترجمه‌گرایی و ترجمه‌زدگی در علوم مخصوصا علوم انسانی اجتناب شود، افزود: باید به جوانان بها بدهیم و فرهنگ نواندیشی را در میان آنها ترویج کنیم. باورهای دینی مانند فرهنگ تلاش جهادی در حوزه‌های علمی در میان محققین ترویج شود و از همه مهمتر باید اعتماد به نفس علمی و فرهنگ خطرپذیری در محققین ما رواج بیشتری پیدا کند.

انتهای پیام