محمدرضا حافظ نیا استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس در این مراسم با اشاره به مفهوم حکمرانی و مدیریت سیاسی فضا گفت: حکمرانی در فضای شهری به معنای هماهنگ کردن، ساماندهی و تنظیم روابط میان عناصر مختلف است و باید با شناخت درست از شرایط و تحولات محیط جغرافیایی انجام شود.
وی ادامه داد: فضای جغرافیایی و جامعه دائماً در حال تغییر هستند و همین پویایی، نظام سیاسی و حکمرانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین اگر نظام حکمرانی خود را با تحولات فضا و جامعه هماهنگ نکند، زمینه بروز بحران فراهم می‌شود.
حافظ نیا بیان کرد: متغیر اصلی، فضا و جامعه است و سیاست و حکمرانی باید متناسب با این تحولات خود را تغییر دهند، اما در بسیاری از کشورها به‌ویژه کشورهای در حال توسعه، تغییرات نهادی و ساختاری در حوزه سیاست با سرعت و انعطاف لازم انجام نمی‌شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به گروه‌های مختلف اثرگذار بر اداره شهر، اظهار کرد: بخشی از نیروهای مؤثر در اداره شهر، نیروهای رسمی و قانونی مانند فرمانداری، شورای اداری شهرستان، شورای شهر، شهرداری و دستگاه قضایی هستند و در کنار آنها، نیروهای غیررسمی نیز از طریق مشارکت یا مداخله در امور شهری اثرگذارند که از جمله آنها می‌توان به نمایندگان مجلس، ائمه جمعه، نهادهای صنفی، احزاب سیاسی و نهادهای مدنی اشاره کرد.
حافظ نیا با تأکید بر نقش نیروهای اقتصادی در شکل‌دهی به ساختار شهرها افزود: نیروهای اقتصاد سیاسی نیز نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار و سیمای شهرها دارند و تأثیر آنها بر تحولات فضایی شهرها، به‌ویژه در کشور ما نباید نادیده گرفته شود.
وی ایجاد تناسب میان تخصص و تجربه بازیگران حکمرانی شهری با شرایط و مقتضیات اکوسیستم جغرافیایی شهر را یکی از الزامات حکمرانی خردمندانه دانست و گفت: بخش قابل توجهی از ناهنجاری‌های موجود در اکوسیستم و فضای شهری به نبود همین تناسب بازمی‌گردد.
استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه پویایی شهر، الگوی حکمرانی پویا و منطقی را می‌طلبد، اظهار کرد: نظام حکمرانی و مدیریت شهری باید نسبت به مأموریت ذاتی خود، یعنی خلق و ساماندهی یک زیستگاه دلپذیر، آرامش‌بخش و رضایت‌بخش برای شهروندان، آگاهی، باور و احساس تعهد داشته باشد.
حافظ نیا انجام مطالعات علمی درباره سیستم جغرافیایی شهر را از الزامات حکمرانی خردمندانه اعلام کرد و گفت: این مطالعات باید با هدف تولید دانش پایه برای برنامه‌ریزی فنی و توسعه تاب‌آور و تکاملی شهر انجام شود.
وی افزود: یکی از اقدامات ضروری در این مسیر، شناسایی مزیت‌های ساختاری شهر و ایجاد مزیت‌های جدید است؛ به این معنا که علاوه بر شناخت ظرفیت‌های موجود در ساختار شهر، باید فرصت‌های جدیدی برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و گردشگری ایجاد کرد.
این استاد دانشگاه همچنین بر اهمیت گردش سرمایه در فضای شهری تأکید کرد و گفت: سرمایه‌های در دسترس، فضای سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های اقتصادی باید در خدمت تقویت جریان اقتصادی شهر قرار گیرد. اگر سرمایه در یک فضای جغرافیایی به جریان نیفتد، آن فضا به‌تدریج ضعیف می‌شود؛ در مقابل، جریان سرمایه می‌تواند یک شهر را به کانون جاذبه جمعیت، فعالیت و سرمایه تبدیل کند.
حافظ نیا با اشاره به ضرورت تدوین چشم‌انداز و برنامه راهبردی برای شهرها گفت: شهر به یک سند بالادستی و برنامه‌ای بلندمدت نیاز دارد که مسیر توسعه آن را برای سال‌های آینده مشخص کند و برنامه‌ریزی شهری، طراحی شهری و سایر برنامه‌های اجرایی باید در چارچوب چنین سندی انجام شوند.
وی همچنین بر بازآرایی نظام حکمرانی و مدیریت سیاسی فضای شهری تأکید کرد و افزود: مطالعات پایه باید پیش از برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای انجام شود و متخصصان حوزه‌های مختلف، زیر نظر یک شورای راهبردی، ابعاد مختلف شهر را بررسی کنند تا برنامه‌های توسعه‌ای بر پایه شناخت دقیق و واقعی از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های شهر تدوین شود.
حافظ نیا در پایان تأکید کرد: حکمرانی خردمندانه شهری زمانی محقق می‌شود که میان پویایی‌های شهر، ظرفیت‌های اکوسیستم جغرافیایی، تخصص و تجربه بازیگران و سیاست‌های مدیریت شهری، تناسب و تعادل برقرار شود.
حکمرانی خردمندانه، مسیر تحقق شهر پایدار
دبیر علمی همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» نیز در این مراسم گفت: شهر موجودی زنده و پویاست و توسعه پایدار آن نیازمند هم‌افزایی شهروندان، دانش و مدیریت شهری است.
شعبان الهی گفت: پرسش اصلی این کنفرانس آن بود که چگونه می‌توان با تلفیق هنر برندسازی شهری و علم مدیریت شهری، مسیر توسعه پایدار را به صورت حکیمانه، سریع و اثرگذار هموارتر کرد.
وی ادامه داد: هفت محور علمی برای این همایش تعریف شد و در مجموع ۹۸ عضو هیئت علمی از دانشگاه‌های سراسر کشور در کمیته علمی این همایش نقش‌آفرینی کردند و در هر یک از محورهای هفت‌گانه نیز دبیر علمی و اعضای کمیته علمی فعالیت داشتند.
دریافت ۱۶۱ مقاله و پذیرش ۱۳۸ اثر
دبیر علمی همایش گفت: در مجموع ۱۶۱ مقاله از سراسر کشور به دبیرخانه همایش ارسال شد که پس از چند مرحله داوری، ۱۳۸ مقاله برای ارائه پذیرفته شد؛ از این تعداد ۴۹ مقاله برای ارائه شفاهی و ۸۵ مقاله برای ارائه به صورت پوستر انتخاب شدند.
الهی این میزان مشارکت استادان، پژوهشگران و دانشجویان را نشان‌دهنده اعتماد جامعه علمی به این رویداد ملی دانست و از تمامی اعضای کمیته‌های علمی، اجرایی و داوران همایش قدردانی کرد.
وی برگزاری نشست‌های تخصصی و مسئله‌محور را یکی از نوآوری‌های این همایش اعلام کرد و افزود: در هر یک از هفت محور علمی، یک نشست تخصصی یک‌روزه با حضور چهره‌های علمی برجسته در سطح ملی و مدیران اجرایی، از جمله شهرداران و رؤسای شوراهای اسلامی شهر برگزار شد.
دبیر علمی همایش ادامه داد: در این نشست‌ها، چالش‌های موجود در هر حوزه شناسایی شد و با شکل‌گیری گفت‌وگویی سازنده میان مدیران، پژوهشگران و بخش‌های دولتی و خصوصی، راهکارهای عملی برای برون‌رفت از مسائل ارائه شد و در نهایت، پیشنهادهای سیاستی به راهکارهای اجرایی ترجمه شد.
الهی تأکید کرد: تلاش کردیم نتایج علمی مقالات صرفاً در قالب یک مجموعه پژوهشی باقی نماند و با استفاده از ظرفیت ترجمان دانش، یافته‌های علمی به پیشنهادهایی قابل استفاده برای مدیریت شهری تبدیل شود.
وی افزود: در این فرآیند، برای هر مقاله چکیده کاربردی، یافته‌های کلیدی، نهادها و بازیگران مؤثر در اجرای پیشنهادها، نقش و مسئولیت آنها، سناریوی یکپارچه اجرایی و همچنین پیشنهادهایی برای مطالعات آینده و مسیرهای پژوهشی جدید تدوین شده است.
دبیر علمی همایش با اشاره به شکل‌گیری این رویداد از سال گذشته گفت: سال گذشته در یک گردهمایی علمی یک روزه، از نخستین کنفرانس «حکمرانی خردمندانه و توسعه پایدار شهری» رونمایی شد و امسال نیز این رویداد علمی برگزار شد.
وی افزود: حکمرانی خردمندانه و توسعه پایدار شهری یک موضوع یک‌ساله نیست؛ بلکه قله‌ای است که باید به سمت آن حرکت کنیم و این ظرفیت وجود دارد که این مسیر در قالب کنفرانس‌های آینده نیز ادامه پیدا کند.
الهی همچنین از برگزاری کنفرانس بعدی در اول و دوم دی‌ماه خبر داد و از اندیشمندان، استادان و پژوهشگران دعوت کرد با ارائه مقالات و یافته‌های علمی خود در این رویداد مشارکت کنند.
شهر؛ محور مشترک هفت نشست تخصصی همایش حکمرانی خردمندانه
رئیس دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان نیز در این همایش گفت: همه مباحث مطرح‌شده در هفت نشست تخصصی همایش، حول محور شهر و با هدف توجه به ظرفیت‌های شهری و ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان شکل گرفته است.
محمد طالبی‌زاده بیان کرد: نخستین گردهمایی این همایش از اول آبان‌ماه ۱۴۰۴ شکل گرفت و پس از آن نیز در شهریور و مهرماه ۱۴۰۵، هفت نشست تخصصی برگزار شد که هرکدام به‌تنهایی می‌توانست یک همایش مستقل باشد.
وی افزود: این رویداد با همکاری مدیران شهرداری، اعضای هیئت علمی دانشگاه و دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه برگزار شد.
طالبی‌زاده گفت: اقتصاد شهری، درآمد پایدار، برند شهری، مدیریت مشارکتی، زنجیره ارزش، تورم محلی، ساختار شهری، حاشیه‌نشینی، حکمرانی هوشمند، نوآوری در شهرسازی، مدیریت هوشمند شهری، ناوگان حمل‌ونقل، ترافیک و توسعه پایدار شهری از جمله موضوعاتی بود که در این همایش مورد بررسی قرار گرفت.
رئیس دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان افزود: معماری دانش، حکمرانی هوشمند امنیتی و انتظامی، سرمایه اجتماعی، آموزش و فرهنگ شهروندی، یادگیری شهری، خدمات شهری، محیط زیست شهری، مدیریت پسماند، فضای سبز، مسکن، خیابان، کوچه، مدرسه، دانشگاه، فروشگاه، بافت فرسوده، کودکان، سالمندان، دانش‌آموزان و دانشجویان نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این رویداد بود.
وی همچنین گردشگری، دیپلماسی شهری، هنر و معماری، معماری سنتی و مدرن، بافت تاریخی، فرهنگ و هنر، هویت شهری، پدافند غیرعامل، تاب‌آوری، مدیریت پایدار، حکمرانی مردم‌مدار، شهر هوشمند، دولت محلی، مدیریت محله‌محور، مشارکت مردمی و نظام شورایی را از دیگر محورهای مورد بررسی در این همایش برشمرد.
طالبی‌زاده بیان کرد: همه این موضوعات حول یک محور اساسی قرار دارند و آن، شهر است. این مباحث در حوزه‌های مختلف مرتبط با شهر و شهرداری قرار می‌گیرند و در این همایش از زوایای گوناگون مورد بررسی و بحث قرار گرفتند.
رئیس دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان خاطرنشان کرد: همه این تلاش‌ها برای شهر و در خدمت شهروندان است؛ شهروندانی که ولی‌نعمت هستند، برای توسعه و آبادانی آن تلاش می‌کنند و انتظار دارند زندگی مطلوبی در این شهر داشته باشند و بتوانند فرهنگ ایرانی ـ اسلامی خود را در بستر شهر حفظ و تقویت کنند.
انتهای پیام
