روستا برای بسیاری از زنان همدانی تنها محل زندگی نیست؛ بخشی از اقتصاد خانواده نیز در همین محیط شکل می‌گیرد. از فرآوری محصولات کشاورزی و تولید خشکبار، عسل و شیره گرفته تا صنایع دستی و مشاغل خانگی، زنان روستایی در زنجیره تولید نقش دارند؛ فعالیت‌هایی که اگرچه در بسیاری موارد در مقیاس کوچک آغاز می‌شود، اما می‌تواند به درآمد خانوار و حتی ایجاد اشتغال برای دیگران منجر شود.
در دومین نمایشگاه توانمندی‌های بانوان استان همدان که از ۱۳ مهر در راستای اجرای برنامه‌های توسعه‌ای و تقویت زیرساخت‌های اقتصادی زنان استان افتتاح شده و تا فردا ۱۷ مهر ادامه خواهد داشت بخشی از این ظرفیت بانوان در معرض دید مردم قرار گرفته است؛ نمایشگاهی که ۱۱۰ غرفه آن به عرضه دستاوردها و تولیدات بانوان اختصاص دارد و زنان روستایی و عشایری نیز در کنار زنان شهری، بخشی از این رویداد را به خود اختصاص داده‌اند.
۲۵ غرفه؛ ویترین توانمندی زنان روستایی
مشاور رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در امور بانوان در گفت‌وگو با ایسنا، از حضور ۲۵ غرفه بانوان روستایی در این نمایشگاه خبر داد و گفت: جهاد کشاورزی استان علاوه بر برپایی یک سیاه‌چادر عشایری، ۲۵ غرفه را به عرضه محصولات و توانمندی‌های زنان روستایی اختصاص داده است.
موسوی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تنوع محصولات عرضه‌شده در این غرفه‌ها اظهار کرد: خشکبار، عسل، شیره و انواع محصولات تولیدی روستایی در این غرفه‌ها عرضه می‌شود و بخشی از بانوان نیز در حوزه صنایع دستی و تولیدات سنگی و تزئینی فعالیت دارند.
وی ادامه داد: در بخش صنعتی نیز یک غرفه به فعالیت یک بانوی کارآفرین اختصاص یافته که در زمینه نصب و راه‌اندازی گلخانه فعالیت می‌کند و اعلام کرده است به بانوان روستایی که قصد راه‌اندازی گلخانه در متراژهای پایین‌تر را دارند، در انجام بخشی از اقدامات کمک خواهد کرد.
این نمایشگاه البته تنها به جهاد کشاورزی محدود نیست و دستگاه‌هایی همچون میراث فرهنگی، صنعت، معدن و تجارت، بهزیستی و کمیته امداد نیز در آن حضور دارند؛ اما حضور پررنگ زنان روستایی در غرفه‌های جهاد کشاورزی، تصویری از بخشی از ظرفیت اقتصادی روستاهای استان ارائه کرده است.
موسوی از برگزاری برنامه‌های جانبی به مناسبت روز روستا خبر داد و گفت: اجرای موسیقی، برنامه‌های طنز و استندآپ کمدی، اجرای گروه‌های هنری، سخنرانی، پخش کلیپ‌هایی درباره فعالیت‌های کشاورزی زنان و برگزاری قرعه‌کشی از جمله برنامه‌های این رویداد بوده است.
وی افزود: برای غرفه‌داران نیز دوره آموزشی بازاریابی برگزار می‌شود تا در کنار مهارت تولید، با مباحث مربوط به عرضه و فروش محصولات نیز آشنا شوند.
بیش از ۳۰۰ هزار زن؛ بخش مولد روستاهای همدان
اما پشت این ۲۵ غرفه، جمعیتی بسیار بزرگ‌تر قرار دارد؛ زنانی که بخش قابل توجهی از فعالیت‌های اقتصادی روستاها را بر عهده دارند.
کارشناس مسئول امور زنان روستایی و عشایری سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نیز به ایسنا گفت: براساس آخرین آمار، بیش از ۳۰۰ هزار زن روستایی در استان همدان زندگی می‌کنند که به عنوان یکی از ارکان جمعیت مولد بخش کشاورزی محسوب می‌شوند و از ساکنان اصلی روستاها به شمار می‌روند.
اکرم صالحی افزود: در سال‌های اخیر روند بیکاری در جمعیت زنان استان کاهش یافته و نرخ مشارکت اقتصادی و اشتغال زنان در بخش کشاورزی رو به افزایش بوده است و برنامه‌های توسعه روستایی و کشاورزی با تمرکز بر توانمندسازی زنان روستایی و عشایری در این روند اثرگذار بوده است.
وی بیان کرد: این جمعیت، تنها نیروی کار پنهان در مزارع و کارگاه‌های کوچک روستایی نیستند؛ بخشی از آنان به تدریج به سمت فعالیت‌های سازمان‌یافته‌تر اقتصادی حرکت کرده‌اند و برای توسعه فعالیت خود از ظرفیت آموزش، تسهیلات و تشکل‌های محلی استفاده می‌کنند.
۲۵۰ تسهیلگر زن؛ شبکه‌ای برای توانمندسازی روستایی
صالحی با اشاره به نقش زنان تسهیلگر در این فرآیند، گفت: بیش از ۲۵۰ زن تسهیلگر روستایی به صورت داوطلبانه با ادارات جهاد کشاورزی همکاری دارند.
به گفته وی، این زنان در زمینه توانمندسازی، آموزش و توسعه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی زنان روستایی نقش‌آفرینی می‌کنند و می‌توانند حلقه ارتباطی میان زنان روستایی و دستگاه‌های متولی توسعه روستایی باشند.
صالحی تاکید کرد: این شبکه در کنار صندوق‌های اعتبارات خرد زنان روستایی، بخش دیگری از ظرفیت سازمان‌یافته زنان در روستاهای استان را شکل داده است.
۱۲۰ صندوق با ۱۵۰ میلیارد ریال سرمایه
کارشناس مسئول امور زنان روستایی و عشایری سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین از فعالیت ۱۲۰ صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی خبر داد و گفت: این صندوق‌ها بیش از ۲۲۰۰ نفر عضو دارند و مجموع سرمایه آنها به ۱۵۰ میلیارد ریال می‌رسد.
وجود این صندوق‌ها نشان می‌دهد بخشی از مسیر توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی از تأمین منابع مالی خرد و ایجاد امکان مشارکت گروهی عبور می‌کند؛ ظرفیتی که می‌تواند زمینه آغاز یا توسعه کسب‌وکارهای کوچک را فراهم کند.
در کنار این صندوق‌ها، زنان روستایی همدان در حوزه‌های مختلف کشاورزی، دامپروری، صنایع دستی و سایر فعالیت‌های تولیدی نیز مشغول هستند.
صالحی در این‌باره گفت: علاوه بر محصولاتی که زنان روستایی به صورت سنتی و بدون اخذ مجوز در حوزه‌های مختلف تولید می‌کنند، ۲۳۵ نفر تحت مجوزهای مشاغل خانگی و ۱۲ نفر نیز دارای مجوز صنعتی در زمینه تولید و فرآوری محصولات کشاورزی هستند.
مشکل از تولید شروع نمی‌شود؛ از بازار شروع می‌شود
با وجود این ظرفیت، یک چالش اساسی همچنان پیش روی زنان تولیدکننده روستایی قرار دارد؛ محصول تولید می‌شود، اما فروش پایدار همیشه به همان اندازه آسان نیست.
صالحی معتقد است بسیاری از تولیدکنندگان مهارت تولید را دارند، اما با بازار، اصول بازاریابی و فعالیت‌های تجاری آشنایی کافی ندارند.
وی تصریح کرد: بسیاری از آموزش‌های ارائه‌شده در سال‌های گذشته بر یادگیری تولید متمرکز بوده، در حالی که برای پایداری یک کسب‌وکار، شناخت بازار و اصول بازاریابی نیز ضروری است.
به گفته وی، اتکا به بازارهای محلی و بازارچه‌های حضوری دیگر نمی‌تواند پاسخگوی همه نیازهای تولیدکنندگان باشد، چراکه ظرفیت این بازارها محدود است و در بسیاری موارد به اشباع می‌رسد.
این مسئله شاید مهم‌ترین حلقه مفقوده در زنجیره توانمندسازی زنان روستایی باشد؛ یعنی فاصله میان «توان تولید» و «توان فروش».
زنی که محصولی با کیفیت تولید می‌کند، اگر نتواند بازار مناسبی برای آن پیدا کند، در نهایت ممکن است فعالیت خود را در همان مقیاس خرد نگه دارد یا حتی از ادامه کار منصرف شود. بنابراین حمایت از زنان روستایی تنها با آموزش تولید یا پرداخت تسهیلات به نتیجه نمی‌رسد و بازاررسانی باید به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر این زنجیره مورد توجه قرار گیرد.
«زرعا»؛ تلاش برای عبور از بازار محلی
در همین راستا، جهاد کشاورزی استان همدان توسعه بازارهای دیجیتال و کاهش وابستگی تولیدکنندگان به واسطه‌ها را دنبال می‌کند.
صالحی از اجرای طرح «زرعا» با هدف توسعه بازار محصولات زنان تولیدکننده روستایی و عشایری خبر داد و گفت: این طرح با همکاری مرکز فناوری اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی، همراهی اپراتورهای ارتباطی و استفاده از ظرفیت سکوهای تجارت الکترونیک در حال اجراست.
وی ابراز امیدواری کرد زنان تولیدکننده استان بتوانند مشارکت مؤثری در این طرح داشته باشند و افزود: اتصال تولیدکنندگان به بازارهای دیجیتال می‌تواند به توسعه بازار محصولات، حذف واسطه‌ها و رشد اقتصادی زنان، خانواده‌ها، روستاها و در نهایت استان همدان کمک کند.
از سیاه‌چادر تا بازار دیجیتال
در ورودی نمایشگاه توانمندی‌های بانوان استان همدان، یک سیاه‌چادر عشایری قرار گرفته است؛ تصویری نمادین از زنانی که تولید را در شرایط دشوار زندگی عشایری دنبال می‌کنند و در کنار آن، نقش مهمی در اقتصاد خانواده دارند.
مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری همدان با اشاره به حضور زنان روستایی، عشایری و شهری در این نمایشگاه، گفت: ۱۱۰ غرفه به عرضه دستاوردها و تولیدات بانوان اختصاص یافته که حاصل تلاش زنان توانمند، مهارت‌آموخته و کارآفرین استان در حوزه‌های مختلف است.
باقری با تأکید بر کیفیت تولیدات ارائه‌شده، اظهار کرد: زنان روستایی، عشایری و شهری در کنار یکدیگر برای تقویت معیشت و اقتصاد خانواده تلاش می‌کنند و حمایت از این ظرفیت می‌تواند مسیر اشتغال پایدار و توسعه اقتصادی را هموارتر کند.
وی با اشاره به حضور زنان عشایر در قالب سیاه‌چادر عشایری، خاطرنشان کرد: این زنان در کنار نقش خود در اشتغال و تولید، از مهارت‌های متنوعی برخوردارند و با وجود شرایط دشوار، ظرفیت ارزشمندی برای ایجاد اشتغال پایدار و تقویت اقتصاد خانواده به شمار می‌روند.
به گزارش ایسنا، نمایشگاه‌ها فرصتی برای دیده‌شدن محصولاتی هستند که شاید در حالت عادی کمتر به چشم بیایند؛ اما برای زنان روستایی، نمایش یک محصول در یک غرفه تنها زمانی می‌تواند به توسعه اقتصادی منجر شود که پس از پایان نمایشگاه نیز راهی برای فروش مستمر آن وجود داشته باشد.
از این منظر، حضور ۲۵ غرفه زنان روستایی در کنار ۱۱۰ غرفه نمایشگاه، ۲۵۰ تسهیلگر داوطلب، ۱۲۰ صندوق اعتبارات خرد با بیش از ۲۲۰۰ عضو و سرمایه ۱۵۰ میلیارد ریالی و بیش از ۳۰۰ هزار زن روستایی، نشان می‌دهد مسئله زنان روستایی همدان دیگر صرفاً «توان تولید» نیست؛ بخش مهمی از این مسیر طی شده و اکنون مسئله اصلی، تبدیل این توان تولیدی به درآمد پایدار و سهم بیشتر زنان از زنجیره ارزش اقتصادی است.
اگر آموزش بازاریابی، بسته‌بندی، برندسازی، فروش اینترنتی و دسترسی به بازارهای فراتر از مرزهای روستا در کنار آموزش تولید قرار گیرد، محصول زن روستایی می‌تواند از یک تولید محدود خانوادگی به یک کسب‌وکار پایدار تبدیل شود؛ مسیری که طرح‌های بازار دیجیتال مانند «زرعا» نیز می‌توانند بخشی از آن را هموار کنند.
در نهایت، آنچه در غرفه‌های این نمایشگاه دیده می‌شود تنها مجموعه‌ای از محصولات محلی نیست؛ پشت هر محصول، زنی قرار دارد که بخشی از اقتصاد خانواده و روستا را بر دوش می‌کشد. حمایت از این زنان، زمانی اثر اقتصادی ماندگار خواهد داشت که از مرحله تشویق و نمایش عبور کرده و به تولید، تأمین مالی، آموزش، بازاررسانی و فروش پایدار متصل شود؛ زنجیره‌ای که تکمیل آن می‌تواند ظرفیت زنان روستایی را از یک توان بالقوه به موتور محرک بخشی از اقتصاد روستاهای همدان تبدیل کند.
انتهای پیام
