کرمانشاه با تنوع کم‌نظیر خوراک‌های بومی، از جمله استان‌هایی است که ظرفیت بالایی در این حوزه دارد. بنا بر مطالعات انجام‌شده، در این استان حدود ۸۰ نوع خوراک، ۲۰ نوع شیرینی و یازده نوع نان وجود دارد که در گروه‌هایی همچون میان‌وعده‌ها، خورش‌ها، آش‌ها، نان‌ها و شیرینی‌ها دسته‌بندی می‌شوند.
«خورشت خلال»، «دنده‌کباب»، «آش عباسعلی»، «آش سورانه»، «نان برنجی»، «کاک» و ده‌ها خوراک و شیرینی دیگر، تنها بخشی از سفره رنگارنگ کرمانشاهیان هستند، خوراک‌هایی که هرکدام بخشی از تاریخ، فرهنگ، و سبک زندگی مردم این دیار را با خود حمل می‌کنند.
همین تنوع و پیوند عمیق خوراک با فرهنگ بومی بود که در پاییز ۱۴۰۰ کرمانشاه را به عنوان سی‌وهفتمین شهر خلاق خوراک جهان در شبکه شهرهای خلاق یونسکو قرار داد. عنوانی که قرار بود دریچه‌ای برای معرفی جهانی کرمانشاه و رونق گردشگری غذا باشد.
قرار گرفتن کرمانشاه در شبکه شهرهای خلاق یونسکو می‌تواند تنوع خوراک این شهر را به ابزاری برای توسعه گردشگری، معرفی فرهنگ کرمانشاه در سطح بین‌المللی و ایجاد درآمد برای جوامع محلی تبدیل کند، ظرفیتی که طی سال‌های گذشته اقداماتی برای استفاده از آن انجام شد.
طی چندسال گذشته، چندین رویداد مرتبط با خوراک در کرمانشاه برگزار شد و یکی از این برنامه‌ها با عنوان «کودک و صبحانه سالم کرمانشاهی» مورد توجه یونسکو قرار گرفت. به مرور تعداد رویدادهای حوزه خوراک افزایش پیدا کرد و جوامع محلی نیز وارد میدان شدند.
در کنار این رویدادها، اقداماتی برای ثبت خوراک‌های کرمانشاه در فهرست میراث غذایی کشور انجام شد و حتی در یک روز ۳۰ غذای کرمانشاه در فهرست خوراک‌های کشور به ثبت ملی رسید.
ماجرا اما تنها به داخل کشور محدود نماند. تنوع نان‌های کرمانشاه موجب شد نام نان‌های این استان در کتاب نان‌های جهان ثبت شود و موضوع ثبت «پنیر سولکه» کرمانشاه در کتاب جهانی پنیر نیز مورد پیگیری قرار گیرد.
حضور در رویدادهای بین‌المللی نیز بخش دیگری از فعالیت‌های کرمانشاه به عنوان شهر خلاق خوراک بود و کرمانشاه طی سال‌های گذشته در رویدادهایی در چین و ماکائو حضور داشت. کرمانشاه در رویداد خوراک ماکائو طی دو سال حضور داشت، یک سال با «قاپلی قصرشیرین» و «خورشت خلال» و سال بعد با سه خوراک «ترخینه»، «قاورمه» و «قیسی و رون».
این حضور تنها به معرفی غذا محدود نبود و شهر خلاق خوراک عملاً به کانالی برای معرفی فرهنگ، تاریخ و تمدن کرمانشاه تبدیل شد.
احیای ارتباطات میان کرمانشاه و شهر قاضی‌آنتپ ترکیه و نصب المان تاق‌بستان در یکی از معابر پرتردد این شهر، از جمله دستاوردهایی است که در پی همین ارتباطات بین‌المللی دنبال شد.
از سوی دیگر، قرار گرفتن کرمانشاه در شبکه شهرهای خلاق خوراک، در انتخاب این شهر به عنوان پایتخت فرهنگی شهرهای آسیایی برای سال ۲۰۲۵ نیز بی‌تأثیر نبود.
راه‌اندازی دهکده خلاق خوراک، گذر خلاق خوراک، اعطای نشان اصالت و کیفیت به رستوران‌های ارائه‌دهنده خوراک‌های بومی و تدوین اطلس خوراک کرمانشاه نیز از دیگر برنامه‌هایی بود که قرار بود به معرفی بیشتر این برند کمک کند، برنامه‌هایی که سرانجام آنها اکنون در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.
اما حالا این برند جهانی کجای برنامه‌های مدیریت شهری کرمانشاه قرار دارد؟
ایمان درخشی، فوکال‌پوینت وقت شهر خلاق خوراک و رئیس پیشین سازمان فرهنگی شهرداری کرمانشاه، تابستان سال گذشته در نشستی خبری با اشاره به الزامات شهرهای خلاق گفته بود این شهرها باید در رویدادهای مختلف شرکت کرده و رویدادهای مرتبط برگزار کنند.
او همچنین تاکید کرده بود که یونسکو هر سال عملکرد شهرهای خلاق را ارزیابی می‌کند و شهرهای غیرفعال به تدریج از این فهرست خارج می‌شوند.
با این حال، از سال گذشته و همزمان با تغییرات مدیریتی در سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری کرمانشاه، فعالیت‌های جدید و قابل توجهی در حوزه شهر خلاق خوراک دیده نمی‌شود و به نظر می‌رسد این برند جایگاه سابق خود را در برنامه‌های سازمان فرهنگی شهرداری از دست داده است، موضوعی که با توجه به الزامات یونسکو نمی‌توان به سادگی از کنار آن گذشت.
گویا مدیریت فعلی سازمان فرهنگی و اجتماعی شهرداری کرمانشاه، برنامه دیگری را در حوزه شهرهای خلاق دنبال می‌کند.
پوریا جلالی رئیس سازمان فرهنگی و اجتماعی شهرداری کرمانشاه، خرداد امسال در نشست استاندار کرمانشاه با مدیران شهرداری از برنامه‌ریزی برای ثبت کرمانشاه به عنوان «شهر ملی خلاق هنر» خبر داد و گفت با توجه به برگزاری رویدادهای مختلف در کرمانشاه و مذاکرات انجام‌شده با معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مقرر شده تفاهم‌نامه‌ای میان شهرداری، استانداری، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای این موضوع منعقد شود.
او همچنین از برگزاری چند رویداد پس از معرفی کرمانشاه به عنوان شهر ملی خلاق هنر سخن گفته است.
توسعه هنر و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی کرمانشاه به خودی خود می‌تواند اتفاقی مثبت باشد، اما پرسش اینجاست که آیا در کنار پیگیری عنوان «شهر ملی خلاق هنر»، برنامه‌ای برای حفظ و تقویت جایگاه کرمانشاه به عنوان شهر خلاق خوراک نیز وجود دارد؟
این پرسش از آن جهت اهمیت دارد که کرمانشاه برای قرار گرفتن در شبکه جهانی شهرهای خلاق خوراک، تنها یک عنوان تشریفاتی دریافت نکرده، بلکه سال‌ها پیشینه غذایی، تنوع خوراک، ظرفیت‌های بومی و فرهنگی و مجموعه‌ای از برنامه‌ها و فعالیت‌ها پشت این انتخاب قرار داشته و طی سال‌های گذشته نیز برای فعال نگه داشتن این برند، رویداد برگزار شده، خوراک‌ها به ثبت ملی رسیده، در رویدادهای بین‌المللی حضور پیدا شده و ارتباطات بین‌المللی جدیدی شکل گرفته است.
اکنون اگر این مسیر متوقف شود، ممکن است کرمانشاه نه تنها یک عنوان جهانی، بلکه بخشی از ظرفیت تبلیغاتی و گردشگری خود را نیز از دست بدهد.
«شهر خلاق خوراک» در واقع برندی است که کرمانشاه برای به دست آوردنش زمان و هزینه صرف کرده و می‌تواند در معرفی استان، رونق گردشگری، حمایت از تولیدکنندگان محلی، رستوران‌ها و جوامع محلی نقش‌آفرین باشد.
مسئله امروز صرفاً برگزاری یا برگزار نشدن یک رویداد خوراک نیست، مسئله این است که مدیریت شهری کرمانشاه چه برنامه‌ای برای حفظ برندی دارد که می‌تواند بخشی از هویت گردشگری این شهر در سطح ملی و بین‌المللی باشد.
اگر یونسکو هر سال عملکرد شهرهای خلاق را ارزیابی می‌کند، غیرفعال بودن می‌تواند در نهایت به خروج شهری از این شبکه منجر شود. حال این پرسش بیش از گذشته مطرح است که کرمانشاه همچنان برای حفظ عنوان «شهر خلاق خوراک» برنامه دارد، یا باید منتظر حذف نام این شهر از فهرست شهرهای خلاق خوراک جهان باشیم؟
انتهای پیام
