جهان هر ساله در ۱۱ اکتبر روز جهانی دختر را با هدف حمایت از حقوق دختران، تقویت صدای آنان و افزایش مشارکتشان در تصمیم‌گیری‌ها گرامی می‌دارند. شعار سال جاری نیز بر ضرورت پایان دادن به ازدواج کودکان و سرمایه‌گذاری در تحقق حقوق دختران تاکید دارد.
شعار روز جهانی دختر ۲۰۲۶ سازمان ملل متحد، «پایان دادن به ازدواج کودکان و سرمایه‌گذاری بر حقوق دختران» انتخاب شده است. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، از هر پنج دختر در جهان، یک نفر پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی ازدواج می‌کند و در حال حاضر حدود ۶۵۰ میلیون زن و دختر در جهان در کودکی ازدواج کرده‌اند. این روند می‌تواند مانع ادامه تحصیل دختران شود، سلامت آنان را به خطر بیندازد، احتمال مواجهه با خشونت را افزایش دهد و فرصت‌های پیشرفت فردی و اجتماعی را محدود کند.
آفریقا، بالاترین میزان شیوع ازدواج کودکان را در میان مناطق جهان دارد، با این حال، سرمایه‌گذاری در آموزش دختران، اصلاح قوانین و گسترش حمایت‌های اجتماعی طی ۲۵ سال گذشته به پیشگیری از حدود ۶۸ میلیون مورد ازدواج کودکان کمک کرده که نشان می‌دهد مقابله با این معضل امکان‌پذیر است.
بر اساس گزارش «سی‌جی‌اف‌منت»، آموزش و سوادآموزی فقط به انتقال دانش محدود نمی‌شود بلکه به دختران کمک می‌کند حقوق خود را بشناسند، توانایی‌هایشان را پرورش دهند، صدای خود را به گوش دیگران برسانند و در تصمیم‌گیری‌های خانوادگی و اجتماعی مشارکت کنند.
بر اساس این گزارش، حمایت از حقوق دختران مسوولیتی مشترک میان دولت‌ها، نهادهای آموزشی، خانواده‌ها و جامعه مدنی است تا همه دختران از فرصت کودکی سالم، آموزش باکیفیت و آزادی انتخاب آینده خود برخوردار شوند.
روز جهانی دخترو حق انتخاب آینده
احتمال محروم ماندن دختران ۱۵ تا ۱۹ ساله از تحصیل، اشتغال یا آموزش‌های فنی و حرفه‌ای نیز دو برابر پسران است. حمایت از دختران نباید به برگزاری مراسم یا گرامیداشت یک روز خاص محدود شود بلکه باید به فرایندی بلندمدت تبدیل شود که از تغییر نگرش خانواده‌ها نسبت به ارزش و جایگاه دختران آغاز می‌شود.
بر اساس گزارش یونیسف، پیام اصلی روز جهانی دختر ۲۰۲۶ این است که هر دختر حق دارد کودکی کند، آموزش ببیند، آزادانه تصمیم بگیرد و آینده خود را بسازد. حمایت از حقوق دختران نه‌تنها زندگی آنان را متحول می‌کند بلکه به شکل‌گیری خانواده‌های سالم‌تر، جوامع قدرتمندتر و آینده‌ای امن‌تر و باثبات‌تر کمک می‌کند.
ازدواج زودهنگام و بارداری نوجوانان همچنان مانع تحصیل دختران است
یونسکو در گزارش جدید خود اعلام کرد: با وجود کاهش شکاف جنسیتی در آموزش در سطح جهان، ازدواج کودکان، بارداری زودهنگام و مادر شدن در نوجوانی همچنان از موانع اصلی ادامه تحصیل دختران به شمار می‌روند.
بر اساس گزارش پایش جهانی آموزش یونسکو در ۲۰۲۶ که به مناسبت روز جهانی دختر منتشر شده است، شکاف جنسیتی در ثبت‌نام دانش‌آموزان از دوره پیش‌دبستانی تا پایان دوره متوسطه در سطح جهان از بین رفته است، با این حال، بسیاری از دختران همچنان برای ورود به مدرسه، تکمیل تحصیلات و ادامه یادگیری با موانع جدی مواجه هستند.
طبق این گزارش، سهم دخترانی که پیش از ۱۸ سالگی ازدواج می‌کنند، از ۲۵ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۱۸ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. یونسکو همچنین برآورد کرده است که در ۲۰۲۴، حدود ۶ میلیون دختر باردار و مادر نوجوان ۱۰ تا ۱۹ ساله در آفریقای از تحصیل بازمانده‌اند. کمتر از پنج درصد دختران باردار و مادران نوجوان در این منطقه پس از بارداری و زایمان به مدرسه بازمی‌گردند.
نتایج گزارش یونسکو نشان می‌دهد برخی کشورها در کاهش شکاف جنسیتی در آموزش پیشرفت چشمگیری داشته‌اند. نپال بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ شکاف ۳۳ درصدی میان دختران و پسران در تکمیل دوره متوسطه اول را از بین برده است. در کامبوج نیز دختران که در سال ۱۹۸۱ در تکمیل دوره ابتدایی ۲۲ واحد درصد از پسران عقب‌تر بودند، در سال ۲۰۲۴ به ۱۱ واحد درصد برتری دست یافتند.
با این حال، نابرابری در مناطق روستایی و میان خانواده‌های کم‌درآمد همچنان مشهود است. برای مثال، در مناطق روستایی هند، به ازای هر ۱۰۰ پسر که دوره متوسطه دوم را به پایان می‌رسانند، فقط ۵۹ دختر موفق به تکمیل این دوره می‌شوند.
موانع مالی و اجتماعی بازگشت دختران به مدرسه
یونسکو هشدار داد: حتی در کشورهایی که بازگشت دختران باردار و مادران نوجوان به مدرسه از نظر قانونی مجاز است، مشکلات مالی، نبود امکانات نگهداری از کودک، کمبود امکانات بهداشتی، ناامنی مسیر مدرسه و تبعیض اجتماعی می‌توانند مانع ادامه تحصیل آنان شوند.
بر اساس این گزارش، ۵۸ درصد کشورها در قوانین خود حق آموزش بدون تبعیض جنسیتی را تضمین کرده‌اند، اما فقط ۳۵ درصد کشورها به‌طور مشخص از حق تحصیل دختران باردار و مادران حمایت می‌کنند. در مقابل، تجربه برخی کشورها نشان می‌دهد که اصلاح سیاست‌ها و فراهم کردن امکانات مناسب می‌تواند موثر باشد. برای نمونه، ساخت مدارس متناسب با نیازهای دختران در بورکینافاسو، نرخ ثبت‌نام را در مجموع ۱۹ واحد درصد افزایش داده است.
تاکید یونسکو بر حق آموزش دختران
یونسکو با همکاری دولت‌ها و نهادهای آموزشی، بر اصلاح قوانین، گسترش آموزش جامع سلامت جنسی، حمایت از دختران باردار و مادران نوجوان همچنین فراهم کردن فرصت‌های جایگزین یادگیری تاکید دارد. پایان دادن به ازدواج کودکان، پیشگیری از بارداری زودهنگام و تضمین حق ادامه تحصیل برای دختران باردار و مادران نوجوان، برای دستیابی به برابری جنسیتی در آموزش ضروری است.
انتهای پیام
