پرفسور مسعود مظلوم یکشنبه ۱۹ مهر در رویداد علمی ترویجی سفر به اعماق کیهان که با حضور رئیس سازمان فضایی ایران، استاندار خراسان رضوی و دیگر مسئولان استانی و شهرستانی که در افلاک نمای نیشابور برگزار شد، با اشاره به یکی از رباعیات منسوب به حکیم عمر خیام، اظهار کرد: نگاه خیام نشان می‌دهد که چگونه انسان از دیرباز در پی شناخت نظم حاکم بر طبیعت و جهان پیرامون خود بوده است.
رئیس کارگروه فناوری، تحول دیجیتال و اقتصاد دانش‌بنیان اتاق اندیشه‌ورزی استانداری خراسان رضوی با بیان اینکه حکیم عمر خیام هزاران سال پیش نظم حاکم بر طبیعت را از طریق مشاهده و محاسبه درک کرد، تصریح کرد: خیام در زمان خود، در دوره سلجوقیان، تقویمی را ایجاد کرد که امروزه هنوز نیز از دقیق‌ترین تقویم‌های تدوین شده به شمار می‌رود.
وی از حکیم عمر خیام به عنوان نخستین دانشمند علم داده بر روی کره زمین یاد کرد و افزود: حکیم عمر خیام با استفاده از ابزارهایی مانند اسطرلاب و دیگر وسایلی که در کیهان‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرند، به مشاهده و اندازه‌گیری می‌پرداخت، داده تولید می‌کرد و با اتکا به داده‌های باکیفیت، تصمیم‌گیری و تحلیل‌های جذابی انجام می‌داد.
مظلوم خاطرنشان کرد: تقویمی که خیام تدوین کرد، در همان سال‌ها برای تصمیم‌گیری‌های مهم، از جمله در حوزه کشاورزی، مورد استفاده قرار می‌گرفت و امروزه نیز همچنان کاربرد دارد. این موضوع نشان می‌دهد که مشاهده، اندازه‌گیری و تحلیل داده‌ها از گذشته تاکنون چه نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های انسانی داشته‌اند.
وی با اشاره به ویژگی‌های عصر حاضر، اظهار کرد: امروزه در عصری زندگی می‌کنیم که به عصر علم داده و هوش مصنوعی معروف است. در این عصر، با وجود داده‌های فراوان، مدل‌های هوش مصنوعی توانایی دارند الگوهایی را از دل این داده‌ها کشف کنند که پیش از این پنهان بوده‌اند و همین قابلیت به ما کمک می‌کند تصمیمات بسیار بزرگی بگیریم.
رئیس کارگروه فناوری، تحول دیجیتال و اقتصاد دانش‌بنیان اتاق اندیشه‌ورزی استانداری خراسان رضوی افزود: در زمان خیام نیز همین اتفاق رخ می‌داد؛ با این تفاوت که در آن زمان، مفاهیمی مانند داده‌های کلان و مدل‌های هوش مصنوعی وجود نداشتند. اصل ماجرا، یعنی مشاهده، اندازه‌گیری، تولید داده و کشف الگوها، از گذشته وجود داشته و امروز با ابزارهای پیشرفته‌تری دنبال می‌شود.
وی با طرح این پرسش که انسان در هزاران سال پیش با ابزارهای اندازه‌گیری و مشاهده چگونه جهان را می‌شناخت و در دنیای کنونی با وجود ابزارهای هوشمند چگونه می‌توان کیهان را شناخت، گفت: پاسخ این پرسش در مشاهده، داده، اندازه‌گیری و تحلیل نهفته است.
مظلوم با اشاره به پیشرفت‌های اخیر در حوزه کیهان‌شناسی و هوش مصنوعی، بیان کرد: خوشبختانه در عصری زندگی می‌کنیم که هر روز خبرهای تازه‌ای از دنیای کیهان‌شناسی می‌شنویم. اگر قرار است نگاه عمیقی به کیهان داشته باشیم، فقط با اتکا به مشاهداتی که انجام می‌شود و داده‌هایی که وجود دارد، می‌توانیم آن را بشناسیم. بدون مشاهده و داده، امکان شناخت عمیق کیهان فراهم نخواهد شد.
رئیس کارگروه فناوری، تحول دیجیتال و اقتصاد دانش‌بنیان اتاق اندیشه‌ورزی استانداری خراسان رضوی با اشاره به جایگاه شبیه‌سازی در مطالعات کیهانی، اظهار کرد: امروز در جایگاهی قرار داریم که یکی از بزرگ‌ترین شبیه‌سازهای رصد در کیهان را در اختیار داریم. خود این شبیه‌ساز نیز قاعدتاً مبتنی بر داده است؛ زیرا شبیه‌سازی در حضور داده امکان‌پذیر است و در غیر این صورت، نمی‌توانیم کاری انجام دهیم.
وی تصریح کرد: خیام نیز بر اساس مشاهدات و فرایندهایی که انجام داد، به چیزی دست یافت که از نظر ماهیت، به رویکرد هوش مصنوعی امروز شباهت دارد؛ رویکردی که از داده‌ها الگو می‌گیرد، یاد می‌گیرد و رابطه‌ها را کشف می‌کند.
مظلوم ادامه داد: امروز تلسکوپ‌های بزرگ دنیا در حال جمع‌آوری داده‌ها هستند و مدل‌های عمیق نیز برای پیدا کردن رابطه‌های موجود در این داده‌ها به کار گرفته می‌شوند تا از این طریق، کیهان کشف و شناخته شود. در واقع، همان مسیر مشاهده، جمع‌آوری اطلاعات و کشف روابط که در گذشته با ابزارهای محدودتر دنبال می‌شد، امروز با فناوری‌های پیشرفته و مدل‌های عمیق هوش مصنوعی ادامه پیدا کرده است.
رئیس کارگروه فناوری، تحول دیجیتال و اقتصاد دانش‌بنیان اتاق اندیشه‌ورزی استانداری خراسان رضوی با تأکید بر مفهوم نهفته در برخی رباعیات خیام، اظهار کرد: صنایع و سازمان‌های امروزی نیز با اتکا به داده‌های خود می‌توانند پدیده‌های پنهان در دل سازمانشان را کشف کنند و چه‌بسا منظور خیام از پرده، در برداشت امروزی ما، همان داده‌هایی باشد که اکنون در اختیار داریم؛ زیرا هنگامی که این پرده کنار برود، حقایق آشکار می‌شوند.
نیشابور باید به قطب فناوری‌های فضایی و هوش مصنوعی در شمال شرق کشور تبدیل شود
در ادامه نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت پیوند ظرفیت‌های علمی و تاریخی نیشابور با فناوری‌های نوین گفت: نیشابور با برخورداری از پیشینه علمی پرافتخار، دانشگاه‌ها، جوانان مستعد و سرمایه انسانی ارزشمند، این ظرفیت را دارد که به یکی از قطب‌های فناوری‌های فضایی، شرکت‌های دانش‌بنیان و هوش مصنوعی در شمال شرق کشور تبدیل شود.
محمد رستمی، اظهار کرد: نام نیشابور با علم، حکمت و اندیشه گره خورده است. نیشابور، شهر خیام و خاستگاه اندیشه‌های بزرگ، ظرفیت آن را دارد که در کنار حفظ میراث پرافتخار خود، در شکل‌دهی به آینده علم و فناوری ایران نیز نقشی مؤثر ایفا کند.
نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: امروز فناوری فضایی در حوزه‌هایی همچون ارتباطات، مدیریت بحران، پیش‌بینی شرایط جوی، پایش منابع طبیعی و کشاورزی نقش‌آفرینی می‌کند؛ بنابراین، توسعه این فناوری، سرمایه‌گذاری برای آینده کشور و بهبود زندگی مردم است.
رستمی با اشاره به جایگاه علمی حکیم عمر خیام، تصریح کرد: وقتی از نیشابور سخن می‌گوییم، نام حکیم عمر خیام در ذهن ما زنده می‌شود. پرسش امروز ما این است که چگونه می‌توانیم این میراث علمی را به فرصتی برای نسل جدید تبدیل کنیم؟
وی خاطرنشان کرد: افلاک‌نمای نیشابور می‌تواند پلی میان تاریخ پرافتخار علمی این شهر و آینده جوانان آن و مکانی برای پرورش علاقه به نجوم، آشنایی با فناوری فضایی و هدایت استعدادهای دانش‌آموزان و دانشجویان به سوی پژوهش و نوآوری باشد.
نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه با بیان اینکه چشم‌انداز توسعه علمی نیشابور به افلاک‌نما محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: هدف ما این است که نیشابور را به قطب فناوری‌های فضایی، شرکت‌های دانش‌بنیان و هوش مصنوعی در شمال شرق کشور تبدیل کنیم. این هدف نباید صرفاً یک عنوان یا شعار باشد، بلکه باید به برنامه‌ای عملی برای توسعه سرمایه انسانی، زیرساخت‌های فناورانه، پژوهش‌های کاربردی و اشتغال دانش‌بنیان تبدیل شود.
وی افزود: نیشابور از ظرفیت دانشگاهی، جوانان مستعد و سرمایه انسانی ارزشمندی برخوردار است. اگر این ظرفیت‌ها را با حمایت نهادهای ملی، توسعه زیرساخت‌ها و ارتباط مؤثر صنعت با شرکت‌های دانش‌بنیان پیوند دهیم، می‌توانیم زمینه شکل‌گیری یک زیست‌بوم فعال فناوری‌های نوین و های‌تک را در این منطقه فراهم کنیم.
رستمی یکی از مهم‌ترین مسیرهای تحقق این چشم‌انداز را پیوند هوش مصنوعی با فناوری‌های فضایی دانست و اظهار کرد: تحلیل تصاویر ماهواره‌ای با کمک هوش مصنوعی می‌تواند در پایش منابع آب، مدیریت کشاورزی، بررسی تغییرات زمین و شناسایی مخاطرات محیطی کاربرد داشته باشد. برای منطقه‌ای مانند نیشابور که مدیریت منابع آب و توسعه پایدار کشاورزی از مسائل مهم آن است، این فناوری‌ها فرصتی ارزشمند به شمار می‌روند.
وی ادامه داد: جوانان و پژوهشگران نیشابور باید بتوانند با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و ابزارهای هوش مصنوعی، وضعیت مزارع را تحلیل کنند و اطلاعات دقیق‌تری را برای مدیریت منابع در اختیار مسئولان قرار دهند. ما می‌خواهیم نیشابور از مصرف کننده فناوری به یکی از تولیدکنندگان دانش و راهکارهای فناورانه کشور تبدیل شود.
این نماینده مجلس با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی و آموزش تخصصی برای تحقق این هدف گفت: این مسیر با برنامه‌ریزی، آموزش تخصصی، حمایت از نخبگان و همکاری نهادهای علمی و اجرایی قابل پیگیری است.
رستمی در تشریح نخستین پیشنهاد خود، یعنی ارتقای افلاک‌نمای نیشابور خطاب به رئیس سازمان فضایی ایران، گفت: پیشنهاد می‌کنم کارشناسان سازمان فضایی ایران از ظرفیت‌های موجود این مجموعه بازدید و آن را ارزیابی کنند و با همکاری مسئولان محلی، برنامه‌ای برای ارتقای تجهیزات، محتوای آموزشی و فعالیت‌های علمی آن تدوین شود تا این مجموعه به مرکزی فعال برای ترویج نجوم و آشنایی جوانان با فناوری فضایی تبدیل شود.
نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه در مجلس شورای اسلامی درباره دومین پیشنهاد، مبنی بر اجرای برنامه‌های آموزشی مشترک در حوزه هوش مصنوعی و فناوری فضایی، بیان کرد: انتظار داریم زمینه همکاری سازمان فضایی ایران با دانشگاه‌ها، مدارس و مراکز فناور نیشابور برای برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های تخصصی در زمینه تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، پردازش داده‌ها و کاربرد هوش مصنوعی در علوم فضایی فراهم شود. این اقدام می‌تواند گامی عملی در مسیر تربیت نیروی متخصص و تحقق چشم‌انداز تبدیل نیشابور به قطب هوش مصنوعی باشد.
وی در تشریح سومین پیشنهاد خود، یعنی تعریف یک پروژه آزمایشی کاربردی برای نیشابور، اظهار کرد: پیشنهاد می‌شود با همکاری سازمان فضایی ایران، دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی مرتبط، پروژه‌ای مشخص در زمینه پایش منابع آب با کشاورزی نیشابور تعریف شود؛ پروژه‌ای که از داده‌های ماهواره‌ای و روش‌های هوش مصنوعی استفاده کند و نتایج آن در اختیار مدیران و بهره‌برداران منطقه قرار گیرد.
رستمی ادامه داد: امروز توسعه فناوری‌های فضایی و هوش مصنوعی نیز به همین نگاه علمی و اجرایی نیاز دارد. جوانان مستعد ما باید بدانند که آینده فناوری کشور فقط در چند مرکز محدود رقم نمی‌خورد، بلکه هر منطقه‌ای که استعدادهای خود را شناسایی کند، از جمله نیشابور، زیرساخت علمی را فراهم آورد و با مراکز ملی ارتباط مؤثر برقرار کند، می‌تواند در پیشرفت ایران نقش‌آفرین باشد.
نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: نیشابور با پیشینه خیام و استعداد جوانان امروز می‌تواند از میراث علمی گذشته، پلی به سوی آینده بسازد؛ آینده‌ای که در آن هوش مصنوعی و فناوری‌های فضایی نه تنها موضوع پژوهش، بلکه ابزار پیشرفت و حل مسائل مردم و کشور باشند.
رستمی در پایان تأکید کرد: امیدوارم با همراهی سازمان فضایی ایران، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فناور، گام‌های علمی برای تحقق این چشم‌انداز برداریم و زمینه را فراهم کنیم تا نیشابور به یکی از کانون‌های اثرگذار هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته در شمال شرق کشور تبدیل شود.
انتهای پیام
