به گزارش ایسنا، شهریار شاه‌حسینی در دومین کنفرانس ملی «حکمرانی داده و هوش مصنوعی» که امروز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه در دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزار شد، به تشریح روندهای بین‌المللی حکمرانی داده و هوش مصنوعی پرداخت و با تأکید بر اهمیت چارچوب‌ها و نهادهای بین‌المللی، گفت: شناخت این روندها به کشورها کمک می‌کند ضمن آگاهی از اقدامات دیگران، در شکل‌دهی به تصمیم‌ها و استانداردهای جهانی نیز نقش داشته باشند.
وی با اشاره به سازوکار شکل‌گیری روندهای بین‌المللی، توضیح داد: این روندها معمولاً با شناسایی چالش‌های مشترک کشورها آغاز می‌شوند. در ادامه، پیشنهادهایی برای حل مسائل، مطرح و گروه‌هایی برای تدوین نسخه‌های اولیه اسناد تشکیل می‌شوند. سپس تعاملات و مذاکرات میان کشورها در سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی ادامه پیدا می‌کند تا در نهایت سندی با اهداف و سازوکارهای مشخص به تصویب برسد.
شاه‌حسینی با بیان اینکه این فرایند ممکن است سه، پنج یا حتی هفت تا هشت سال طول بکشد، افزود: در این روند، مجموعه‌ای از سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی مشارکت می‌کنند و معمولاً برای پیگیری اقدامات و ارزیابی روند اجرا نیز سازوکارهایی در نظر گرفته می‌شود.
وی با اشاره به تفاوت سرعت شکل‌گیری روندهای بین‌المللی در حوزه‌های مختلف، گفت: در حوزه هوش مصنوعی، فرایندی که پیش‌تر ممکن بود حدود هشت سال زمان ببرد، طی دو تا سه سال به مرحله‌ای مشابه رسیده است. یکی از دلایل این سرعت، استفاده از چارچوب‌ها و تجربه‌های پیشین در روندهای بین‌المللی است.
اسناد بین‌المللی الزاماً شاخص‌های دقیق اجرایی ندارند
این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت با اشاره به محدودیت‌های اسناد بین‌المللی، گفت: نباید تصور کرد که با تدوین یک سند بین‌المللی، همه مسائل حل می‌شوند. یکی از ضعف‌های این اسناد آن است که بسیاری از اهداف مطرح‌شده در آنها کلی هستند و لزوماً به شاخص‌های دقیق و قابل‌اندازه‌گیری برای ارزیابی میزان تحقق اهداف تبدیل نمی‌شوند.
وی افزود: با این حال، این اسناد می‌توانند زمینه‌ای برای ایجاد همکاری، تعیین جهت‌گیری‌های مشترک و پیگیری مسائل در سطح بین‌المللی فراهم کنند.
«اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی»؛ روندی بلندمدت در حکمرانی اینترنت
شاه‌حسینی «اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی» (WSIS) را یکی از مهم‌ترین روندهای بین‌المللی در حوزه علم، فناوری و حکمرانی اینترنت دانست و گفت: این روند از اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی آغاز شد و در مراحل مختلف، موضوعاتی همچون حکمرانی اینترنت و توسعه کاربردهای آن در حوزه‌های مختلف را دنبال کرد.
وی با اشاره به دوره‌های زمانی این روند توضیح داد: پس از مرحله نخست که از سال ۱۹۹۸ آغاز شد و تا سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ ادامه یافت، دوره‌های ده‌ساله دیگری برای پیگیری اهداف آن تعریف شد. دوره‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ و ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ از جمله این مراحل بودند و اکنون نیز افق ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۵ در دستور کار قرار گرفته است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت با اشاره به بازنگری‌های صورت‌گرفته در این چارچوب اظهار کرد: سندی که در سال ۲۰۲۵ به تصویب رسید، موضوعات پیشین را با توجه به تحولات فناوری بازبینی کرده و در ۱۷ بخش، شامل مقدمه و ۱۶ محور موضوعی، به مسائل مختلف پرداخته است. حکمرانی داده و هوش مصنوعی از جمله موضوعات مورد توجه در این سند هستند.
وی همچنین با اشاره به رویدادهای پیگیری این روند گفت: نشست‌ها و برنامه‌های سالانه، کارگاه‌ها، تبادل تجربه‌ها و حتی رقابت‌های دانشجویی و رویدادهای هکاتون از جمله فعالیت‌هایی هستند که در چارچوب این فرایند دنبال می‌شوند.
پیمان جهانی دیجیتال؛ بستری برای گفت‌وگوی دولت‌ها و شرکت‌ها
شاه‌حسینی، «پیمان جهانی دیجیتال» (Global Digital Compact) را دومین روند مهم در این حوزه معرفی کرد و گفت: این پیمان در سال ۲۰۲۴ و در چارچوب نشست سران آینده سازمان ملل متحد به تصویب رسید و با هدف تقویت همکاری‌های بین‌المللی در حوزه دیجیتال شکل گرفت.
وی با اشاره به نقش این پیمان در توسعه تعامل میان ذی‌نفعان حوزه فناوری توضیح داد: در این چارچوب، علاوه بر بهره‌گیری از دیدگاه‌های تخصصی، زمینه‌ای برای گفت‌وگوی دولت‌ها، شرکت‌های بزرگ فناوری و سایر ذی‌نفعان فراهم می‌شود تا پیشنهادها و توصیه‌هایی برای مواجهه با مسائل مشترک ارائه شود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت با اشاره به برگزاری نخستین دوره رویداد مرتبط با این روند در ژنو، گفت: نمایندگانی از ایران نیز در این نشست حضور داشتند و رئیس هیئت ایرانی، مواضع و دیدگاه‌های کشور را مطرح کرد.
وی با بیان اینکه برگزاری این رویدادها فرصتی برای مشارکت مؤثرتر کشورها فراهم می‌کند، افزود: لازم است ایران نیز حضور خود را در این فرایندها تداوم بخشد و از ظرفیت‌های موجود برای انتقال دیدگاه‌ها و پیگیری منافع خود استفاده کند.
حکمرانی داده در دستور کار کمیسیون علم و فناوری سازمان ملل
شاه‌حسینی به روند تدوین اسناد حکمرانی داده در کمیسیون علم و فناوری برای توسعه سازمان ملل متحد (CSTD) اشاره کرد و گفت: در این چارچوب، موضوعاتی از جمله تقویت قابلیت همکاری میان سامانه‌ها و داده‌های ملی، ملاحظات مربوط به اشتراک‌گذاری داده‌ها و گزینه‌های مرتبط با جریان داده‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
وی با اشاره به مراحل تدوین سند مربوطه توضیح داد: نسخه اولیه این سند تهیه و بررسی شده و مذاکرات نمایندگان کشورها برای پیشبرد نسخه بعدی ادامه دارد. در این فرایند، جلساتی با حضور نمایندگان کشورها و متخصصان برگزار می‌شود تا دیدگاه‌ها و پیشنهادهای مرتبط نیز در تدوین سند مورد توجه قرار گیرند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت در ادامه با تأکید بر اهمیت شناخت فرایندهای تدوین استانداردهای جهانی گفت: هنگامی که یک محصول یا فناوری شکل می‌گیرد، شرکت‌ها و بازیگران مختلف ممکن است رویکردهای متفاوتی برای توسعه آن داشته باشند. در چنین شرایطی، نهادهای بین‌المللی بستری برای تعامل و تدوین استانداردهای مشترک فراهم می‌کنند.
وی با بیان اینکه تدوین استانداردها و شکل‌گیری روندهای بین‌المللی به یکدیگر مرتبط هستند، افزود: برای اثرگذاری در این فرایندها، باید از مراحل اولیه شکل‌گیری مسائل و پیشنهادها آگاه بود و شناخت کافی از دیدگاه‌ها و اقدامات دیگر کشورها و شرکت‌ها داشت.
شاه‌حسینی تأکید کرد: پژوهشگران، استادان دانشگاه و دانشجویان نیز باید هنگام انجام پژوهش، روندهای بین‌المللی مرتبط با حوزه تخصصی خود را دنبال کنند؛ زیرا این شناخت می‌تواند بر جهت‌گیری پژوهش‌ها اثر بگذارد و زمینه ارائه تجربه‌ها و راهکارهای کشور را در سطح بین‌المللی فراهم کند.
وی خاطر نشان کرد: مشارکت در این روندها علاوه بر فراهم‌کردن امکان آگاهی از اقدامات دیگران، به کشورها فرصت می‌دهد تجربه‌ها و بهترین شیوه‌های خود را ارائه کنند و در شکل‌دهی به آینده مشترک فناوری نقش داشته باشند.
انتهای پیام
