شهرکرد، شهر کوچه باغ‌های خاطره‌انگیز و فاصله‌های کوتاه، این روزها بیش از گذشته در هیاهوی خودروها گرفتار شده، شهری که برای رسیدن از یک سوی آن به سوی دیگر، گاهی تنها چند دقیقه پیاده‌روی کافی است، اما گویی عادت به پشت فرمان نشستن، حتی برای خریدی چند دقیقه‌ای از سوپرمارکت سر خیابان هم به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره برخی شهروندان تبدیل شده و حاصل این عادت چیزی جز ترافیک، مصرف بیشتر سوخت و ازدحام خودروها در خیابان‌های شهر نیست.
صبح‌ها، خیابان‌ها در مسیر رفتن به محل کار و مدرسه شلوغ می‌شوند، ظهرها با بازگشت دانش‌آموزان و کارمندان بر حجم ترددها افزوده می‌شود و شب‌ها نیز خودروها همچنان سهم بزرگی از فضای شهر را به خود اختصاص می‌دهند، گویی در این شهر کوچک، فاصله میان مبدأ و مقصد را نه با چند دقیقه پیاده‌روی، بلکه با تعداد خودروهای گرفتار در ترافیک اندازه می‌گیریم.
در چنین شرایطی، اجرای طرح «سه‌شنبه‌های بدون خودرو» فرصتی برای بازنگری در عادت‌های روزمره و بازگرداندن خیابان‌ها به زندگی است، فرصتی برای اینکه دست‌کم یک روز در هفته، خودروهای شخصی کمتر به خیابان بیایند و شهروندان، پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی را جایگزین ترددهای غیرضروری کنند، شاید فاصله خانه تا محل کار یا مدرسه آنقدرها هم دور نباشد و شاید برای خریدی کوتاه، نیازی به روشن کردن موتور خودرو نباشد، اما همین انتخاب‌های کوچک، اگر به یک فرهنگ عمومی تبدیل شوند، می‌توانند تأثیری بزرگ بر کاهش مصرف سوخت و روان‌تر شدن ترافیک شهر داشته باشند.
سه‌شنبه‌های بدون خودرو، تنها یک طرح برای حذف موقت خودروها از خیابان نیست، بلکه دعوتی است به تغییر نگرش، به اینکه شهر را نه فقط از پشت شیشه خودرو، بلکه با قدم‌هایی آرام‌تر و نگاهی نزدیکتر تجربه کنیم؛ حالا پرسش اینجاست که آیا شهروندان چهارمحال و بختیاری، به‌ویژه مردم شهرکرد، حاضرند برای نفس کشیدن دوباره خیابان‌ها و کاهش مصرف سوخت، حتی برای یک روز در هفته، از عادت همیشگی خود فاصله بگیرند؟
میزان استفاده عمومی از حمل و نقل عمومی در شهرکرد همچنان کمتر از ۳۰ درصد است
محمدحسین واحدیان، شهردار شهرکرد در گفت‌وگو با ایسنا و با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف انرژی در کشور، اظهار کرد: باتوجه به محدودیت‌های موجود، مدیریت مصرف انرژی به‌ویژه در بخش سوخت اهمیت بیشتری پیدا کرده است و لازم بود از گذشته اقدامات جدی‌تری برای ترویج فرهنگ استفاده از حمل‌ونقل عمومی و کاهش وابستگی به خودروهای شخصی انجام شود.
شهردار شهرکرد افزود: طرح‌هایی مانند سه‌شنبه‌های بدون خودرو، ترویج فرهنگ دوچرخه‌سواری و تشویق شهروندان به پیاده‌روی، زمانی اثربخش خواهند بود که از اقدامات نمادین فراتر بروند و به یک جریان فکری و فرهنگ عمومی تبدیل شوند.
وی با بیان اینکه نباید به اجرای طرح سه‌شنبه‌های بدون خودرو در یک روز از هفته اکتفا کرد، ادامه داد: هدف اصلی این است که شهروندان به استفاده از شیوه‌های جایگزین حمل‌ونقل عادت کنند و این فرهنگ در زندگی روزمره آن‌ها نهادینه شود.
واحدیان با اشاره به ظرفیت سرویس مدارس در کاهش ترافیک شهری بیان کرد: سامانه سپند برای ساماندهی سرویس مدارس در نظر گرفته شده و شرکت‌های متقاضی فعالیت در این حوزه، باید در آن ثبت‌نام کنند، که خوشبختانه در شهرکرد ۱۹ شرکت ثبت‌نام و تایید صلاحیت شده‌اند و اطلاعات رانندگان و خودروهای آن‌ها نیز در این سامانه ثبت و بررسی شده است.
وی با اشاره به پایین بودن آمار ثبت‌نام دانش‌آموزان در سامانه سرویس مدارس، گفت: بر اساس آمار موجود تا پایان هفته گذشته، حدود ۱۰۵۰ دانش‌آموز شهرکرد در سامانه سپند ثبت‌نام کرده‌اند، این در حالی است که تعداد دانش‌آموزان ثبت‌نام شده در دو سال گذشته حدود ۵۵۰۰ نفر بوده است.
شهردار شهرکرد تصریح کرد: خانواده‌ها باید از ظرفیت‌های موجود برای ساماندهی رفت‌وآمد دانش‌آموزان استفاده کنند، زیرا توسعه استفاده از سرویس مدارس و حمل‌ونقل عمومی می‌تواند در کاهش تعداد خودروهای شخصی در سطح شهر موثر باشد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ارتقای ناوگان حمل‌ونقل عمومی شهرکرد تصریح کرد: طی سه سال گذشته، ۶۵ دستگاه اتوبوس جدید خریداری شده که از این تعداد، ۴۷ دستگاه تحویل و وارد ناوگان شده است، همچنین ۳۵ دستگاه اتوبوس نیز از نظر فنی، موتوری و ظاهری نوسازی شده‌اند.
واحدیان با بیان اینکه کیفیت خدمات اتوبوسرانی در سال‌های اخیر بهبود یافته است، افزود: در گذشته، شهروندان نسبت به تعداد اتوبوس‌ها و کیفیت خدمات ناوگان نارضایتی‌هایی داشتند، اما اقداماتی برای رفع این مشکلات انجام شده است. فاصله زمانی حرکت اتوبوس‌ها کاهش یافته، نظم خدمات بهبود پیدا کرده و وضعیت ایستگاه‌ها نیز ساماندهی شده است.
شهردار شهرکرد با اشاره به تداوم استقبال محدود شهروندان شهرکردی از حمل‌ونقل عمومی گفت: به جز چند خط خاص در محدوده مرکزی شهر، از جمله مسیرهای حافظ و منظریه، سایر خطوط با استقبال چندانی مواجه نیستند و میزان استفاده عمومی از حمل و نقل عمومی همچنان کمتر از ۳۰ درصد است.
وی تاکید کرد: باوجود بهبود خدمات و افزایش ظرفیت ناوگان، همچنان بسیاری از شهروندان از خودروهای شخصی استفاده می‌کنند، به همین منظور لازم است خانواده‌ها و افرادی که امکان استفاده از اتوبوس را دارند، برای رفت‌وآمدهای روزانه خود از این ظرفیت بهره ببرند.
واحدیان با اشاره به مناسب‌سازی اتوبوس‌ها برای استفاده افراد دارای معلولیت و سالمندان خاطرنشان کرد: در اتوبوس‌های جدید امکاناتی برای تسهیل سوار و پیاده شدن افراد دارای معلولیت، به‌ویژه افراد ویلچرنشین، در نظر گرفته شده است تا این گروه‌ها نیز بتوانند با سهولت بیشتری از حمل‌ونقل عمومی استفاده کنند.
وی با تاکید بر ضرورت توزیع عادلانه خدمات در سطح شهر شهرکرد، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از خدمات آموزشی، درمانی، فرهنگی و ورزشی در مرکز شهر متمرکز شده است و همین مسئله موجب افزایش سفرهای درون‌شهری می‌شود، به همین منظور اگر بتوانیم ظرفیت‌های آموزشی، ورزشی و فرهنگی را در مناطقی مانند منظریه و میرآباد و سایر نقاط شهر توسعه دهیم، شهروندان برای دریافت خدمات موردنیاز خود کمتر ناچار به مراجعه به مرکز شهر خواهند بود.
واحدیان با اشاره به کمبود برخی زیرساخت‌های ورزشی در مناطق شهری، بیان کرد: برای مثال، وقتی شهروندی از منظریه برای استفاده از یک سالن ورزشی به مرکز شهر مراجعه می‌کند، یکی از دلایل این پیمودن مسافت، نبود امکانات مورد نیاز در محل سکونت فرد است، بنابراین توسعه سالن‌های ورزشی، زمین‌های چمن مصنوعی، خانه‌های فرهنگ و فرهنگسراها در مناطق مختلف شهر باید مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: دستگاه‌های اجرایی باید همزمان با توسعه مسکن، به ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و هنری نیز توجه کنند. این اقدامات می‌توانند سفرهای غیرضروری درون‌شهری را کاهش دهند و به بهبود وضعیت ترافیک کمک کنند.
شهردار شهرکرد با اشاره به ظرفیت پیاده‌راه‌های شهری، گفت: در مرکز شهر و برخی خیابان‌ها، اقداماتی برای بهبود وضعیت پیاده‌روها و همسطح‌سازی آن‌ها انجام شده است تا شرایط تردد سالمندان، نابینایان و افراد دارای معلولیت تسهیل شود، با این حال، فرهنگ پیاده‌محوری هنوز به‌اندازه کافی در میان شهروندان گسترش نیافته است.
وی با اشاره به امکان توسعه دوچرخه‌سواری در برخی مسیرهای شهرکرد، یادآور شد: شرایط جغرافیایی، شیب برخی معابر و محدودیت عرض خیابان‌ها، استفاده از دوچرخه را در همه نقاط شهر امکانپذیر نمی‌کند، اما می‌توان در برخی محدوده‌ها، این ظرفیت را بررسی و تقویت کرد.
واحدیان با اشاره به اجرای طرح رایگان شدن اتوبوس‌ها برای دانش‌آموزان و دانشجویان شهرکردی در هفته دوم مهرماه، اظهار کرد: با هدف تشویق شهروندان به استفاده از حمل‌ونقل عمومی، خدمات اتوبوسرانی برای این گروه‌ها در این بازه زمانی رایگان شد تا فرصتی برای تجربه استفاده از این ظرفیت فراهم شود، همچنین شهرداری برای ارائه خدمات اتوبوسرانی یارانه پرداخت می‌کند و مبلغ بلیت دریافتی از شهروندان کمتر از یک سوم هزینه‌ای است که برای ارائه این خدمات صرف می‌شود.
شهردار شهرکرد با بیان اینکه رایگان شدن اتوبوس‌ها به‌تنهایی نتوانسته است استقبال مورد انتظار را ایجاد کند، گفت: بر اساس گزارش‌های موجود، در این مدت میزان استفاده از اتوبوس‌ها تا حدودی افزایش یافت، اما استقبال به اندازه‌ای نبود که انتظار داشتیم، زیرا در ابتدا تصور می‌کردیم رایگان شدن خدمات، تاثیر بیشتری بر استقبال عمومی داشته باشد، اما به نظر می‌رسد مسئله اصلی، فرهنگ استفاده از حمل‌ونقل عمومی است و موضوع صرفا به هزینه بلیت ارتباط ندارد.
وی تصریح کرد: اگر قرار باشد طرح سه‌شنبه‌های بدون خودرو به کاهش ترافیک و مصرف سوخت منجر شود، باید استقبال عمومی از حمل‌ونقل عمومی افزایش پیدا کند، اجرای این طرح، بدون تغییر در رفتار شهروندان و بدون افزایش مشارکت عمومی، نمی‌تواند به اهداف موردنظر منجر شود.
شهردار شهرکرد در پایان تاکید کرد: سه‌شنبه‌های بدون خودرو باید از یک اقدام نمادین فراتر برود و به فرهنگی نهادینه‌شده تبدیل شود، برای تحقق این هدف، علاوه بر مشارکت شهروندان، همکاری دستگاه‌های اجرایی، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی، توزیع عادلانه خدمات در مناطق مختلف شهر و فرهنگ‌سازی مستمر ضروری است.
استفاده کمتر از خودروی شخصی نباید تنها به سه‌شنبه‌ها محدود بماند
در ادامه، محسن کریمی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری اظهار کرد: آموزش و اطلاع‌رسانی عمومی، آگاهی‌بخشی درباره آثار آلودگی هوا و تشویق شهروندان به استفاده از شیوه‌های حمل‌ونقل پاک از جمله پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و حمل‌ونقل عمومی، از محورهای مهم ترویج فرهنگ سه‌شنبه‌های بدون خودرو است.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری افزود: کاهش استفاده از خودروهای شخصی و نهادینه شدن این رفتار در جامعه، صرفا با اقدامات یک‌دستگاه محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند همکاری‌های بین‌بخشی و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مختلف است.
وی با اشاره به نقش شهرداری، پلیس راهور، آموزش‌وپرورش، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد در اجرای این طرح، تصریح کرد: هر یک از این مجموعه‌ها در حوزه‌هایی مانند توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل پاک، مدیریت ترافیک، آموزش و فرهنگ‌سازی و جلب مشارکت عمومی نقش موثری دارند.
کریمی با بیان اینکه آگاهی از پیامدهای آلودگی هوا به‌تنهایی برای تغییر رفتار شهروندان کافی نیست، توضیح داد: عادت به استفاده از خودروی شخصی، احساس راحتی و صرفه‌جویی در زمان، محدودیت ناوگان حمل‌ونقل عمومی، فاصله محل سکونت تا محل کار و ضرورت جابه‌جایی اعضای خانواده از جمله عواملی هستند که بر انتخاب شیوه رفت‌وآمد مردم تاثیر می‌گذارند.
وی ادامه داد: برای افزایش مشارکت شهروندان، علاوه بر آموزش و اطلاع‌رسانی، باید شرایطی فراهم شود که استفاده از شیوه‌های حمل‌ونقل پاک برای مردم آسان‌تر، ایمن‌تر و مقرون به صرفه‌تر باشد. تقویت خدمات اتوبوسرانی، بهبود ایمنی مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری و همراهی کارفرمایان و دستگاه‌های اجرایی می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.
کریمی با تاکید بر ضرورت تبدیل آموزش‌های محیط زیستی به اقدامات عملی، بیان کرد: برگزاری پویش‌های مردمی، برنامه‌های گروهی دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی، تشویق به استفاده از حمل‌ونقل عمومی و مشارکت کارکنان دستگاه‌های اجرایی از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کنار برنامه‌های آموزشی دنبال شود.
وی توانمندسازی سازمان‌های مردم‌نهاد محیط زیستی و بهره‌گیری از ظرفیت خانه‌های محیط زیست را از راهکارهای مؤثر در گسترش مشارکت مردمی در اجرای طرح سه‌شنبه‌های بدون خودرو دانست و گفت: این مجموعه‌ها می‌توانند علاوه بر اجرای برنامه‌های آموزشی، در طراحی و اجرای پویش‌های محلی و جلب مشارکت شهروندان نقش فعالی داشته باشند، همچنین همکاری با مدارس و دانشگاه‌ها زمینه مشارکت دانش‌آموزان، دانشجویان، اساتید و خانواده‌ها را در این طرح فراهم می‌کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری در پایان با تاکید بر ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت برای تداوم طرح سه‌شنبه‌های بدون خودرو در استان، گفت: استمرار آموزش و فرهنگ‌سازی در مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و فضای مجازی، همراه با بهبود امکانات رفت‌وآمد و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، می‌تواند به تقویت مشارکت عمومی کمک کند، استفاده کمتر از خودروی شخصی نباید تنها به سه‌شنبه‌ها محدود بماند و شهروندان در سایر روزهای هفته نیز، هر زمان که شرایط اجازه می‌دهد، شیوه‌های حمل‌ونقل پاک را انتخاب کنند.
انتهای پیام
