آیین پایانی جشنواره فرهنگی و ادبی «از بلخ تا شیراز» با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها در پاسداشت زبان فارسی، بازخوانی میراث مولانا، حافظ و دیگر بزرگان ادب ایران و انتقال مفاهیم فرهنگی به نسل جدید، چهارشنبه ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از دانشگاهیان، مدیران فرهنگی وزارت علوم، مسئولان فرهنگی شهر شیراز و علاقه‌مندان به زبان و ادبیات فارسی در تالار فجر دانشگاه شیراز برگزار شد.
ضرورت بازخوانی میراث ادبی برای نسل جدید
مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این مراسم با اشاره به فراتر رفتن اندیشه بزرگان فارس از مرزهای جغرافیایی این منطقه اظهار کرد: مشاهیر و سرمایه‌های فرهنگی این سرزمین را نمی‌توان به یک محدوده جغرافیایی محدود کرد؛ اندیشه‌های آنان در طول تاریخ به نقاط مختلف جهان راه یافته و بر فرهنگ‌ها و زبان‌های دیگر تأثیر گذاشته است.
حسن رضایی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به معرفی این میراث برای نسل جدید افزود: شاید در برخی زمینه‌ها، در انتقال اندیشه‌های بزرگان ادب و فرهنگ به نسل امروز غفلت‌هایی صورت گرفته باشد. اکنون وظیفه ما این است که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های آموزشی و فرهنگی، این فاصله را کاهش دهیم.
مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه را یکی از مهم‌ترین نهادها برای تحقق این هدف دانست و گفت: دانشگاه‌ها علاوه بر رسالت آموزشی و پژوهشی، مسئولیت دارند میراث ادبی بشر و ظرفیت‌های زبان فارسی را به نسل جدید معرفی کنند. برای این منظور، لازم است پیام‌ها و مفاهیم آثار بزرگان را استخراج کنیم و با زبانی روشن، امروزی و متناسب با نیازها و دغدغه‌های جوانان در اختیار آنان قرار دهیم.
رضایی تأکید کرد: معرفی میراث ادبی زمانی اثربخش خواهد بود که از انتقال صرف اطلاعات تاریخی فراتر رود و امکان ارتباط نسل جدید با اندیشه‌ها، ارزش‌ها و پرسش‌های انسانی مطرح‌شده در این آثار را فراهم کند.
دانشگاه؛ پیونددهنده میراث فرهنگی با زندگی امروز جامعه
معاون فرهنگی اجتماعی دانشگاه شیراز، نیز در این مراسم با قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره، بر ضرورت پیوند میان دانشگاه و جامعه تأکید کرد و گفت: برنامه‌های فرهنگی دانشگاه شیراز با رویکرد «برای شهر، با مشارکت شهر و در متن زندگی شهری» طراحی و اجرا شده است. دانشگاه زمانی می‌تواند نقش اجتماعی خود را به‌خوبی ایفا کند که ارتباط آن با جامعه فراتر از دیوارهای فیزیکی دانشگاه باشد.
ابراهیم عباسی با اشاره به جایگاه تاریخی مراکز علمی در بافت شهرها افزود: در سنت فرهنگی ایران، نظامیه‌ها و مراکز علمی در متن زندگی شهری قرار داشتند؛ اما در روزگار معاصر، بسیاری از دانشگاه‌ها از نظر فیزیکی از شهرها فاصله گرفته‌اند. از این‌رو، تقویت ارتباط دانشگاه با مردم و حضور فعال آن در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر است.
وی با اشاره به برنامه‌های متنوع فرهنگی و هنری شیراز در روزهای برگزاری جشنواره، هدف این رویداد را آشنایی نسل جدید با سنت‌ها و میراث فرهنگی ایران، با بهره‌گیری از زبان و قالب‌های متناسب با روزگار امروز دانست و تصریح کرد: مقصود از بازخوانی گذشته، صرفاً بازسازی خاطرات تاریخی نیست؛ بلکه باید ظرفیت‌های تمدنی و فرهنگی خود را برای فهم مسائل امروز و ساختن آینده به کار بگیریم.
عباسی همچنین گسترش و تعمیق زبان فارسی را به‌عنوان یکی از زبان‌های مهم میانجی در تاریخ منطقه و پیونددهنده حوزه‌های فرهنگی گسترده یادآور شد و بر اهمیت برنامه‌هایی تأکید کرد که نسل جوان را با پشتوانه‌های ادبی، فکری و تمدنی ایران آشنا می‌کند.
جشنواره «از بلخ تا شیراز» تلاشی برای پیوند میراث ادبی با زندگی دانشگاهی است
رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز و دبیر علمی جشنواره «از بلخ تا شیراز»، با اشاره به برگزاری این رویداد از هشتم تا بیست‌ودوم مهرماه، تنوع برنامه‌ها و گسترش آن در بخش‌های مختلف دانشگاه را از ویژگی‌های اصلی جشنواره برشمرد.
سعید حسام‌پور اظهار کرد: تلاش شد جشنواره به مجموعه‌ای از نشست‌های محدود و متمرکز در یک مکان خاص منحصر نشود، بلکه با برگزاری برنامه‌هایی در دانشکده‌های مختلف و بهره‌گیری از قالب‌های گوناگون، زمینه مشارکت طیف وسیع‌تری از استادان و دانشجویان فراهم شود.
وی با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در این دوره، از نشست‌های تخصصی درباره مولانا و حافظ، کارگاه بازنویسی و بازآفرینی حکایتی از مثنوی و غزلی از حافظ، میزگرد دانشجویان ادبیات، نشست‌های علمی و تخصصی و برنامه‌های مرتبط با گردشگری علمی، فرهنگی و تاریخی یاد کرد. همچنین اکران فیلم، سخنرانی‌های تخصصی و پرداختن به پیوند حافظ با معماری، از دیگر بخش‌های این رویداد بود که تلاش داشت وجوه متنوع میراث ادبی و فرهنگی را در قالب‌هایی متفاوت پیش روی مخاطبان قرار دهد.
دبیر علمی جشنواره تأکید کرد: یکی از اهداف این برنامه، فراهم کردن فرصتی برای مواجهه زنده و خلاقانه نسل جوان با میراث ادبی فارسی است؛ مواجهه‌ای که از شناخت متون و اندیشه‌های کلاسیک فراتر می‌رود و با بازآفرینی ادبی، گفت‌وگوی علمی و تجربه‌های فرهنگی و هنری، امکان ارتباط عمیق‌تر دانشجویان با این میراث را فراهم می‌کند.
وی در پایان با اعلام اینکه وزارت علوم، جشنواره دانشگاه شیراز را به‌عنوان الگویی موفق از رویدادهای فرهنگی و اثربخش به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور پیشنهاد داده است تا از سال آینده به‌صورت سراسری برگزار شود، ابراز امیدواری کرد که با تداوم چنین رویدادهایی و مشارکت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، زمینه معرفی گسترده‌تر ظرفیت‌های زبان و ادب فارسی و تقویت جایگاه برنامه‌های فرهنگی در محیط‌های دانشگاهی فراهم شود.
شیراز؛ خاستگاه اندیشه‌هایی فراتر از مرزهای جغرافیایی
رئیس مؤسسه پژوهشی مجد و سفیر پیشین ایران در سازمان ملل متحد، نیز در این رویداد به نقش فارس در پیشبرد فرهنگ ادبی ایران پرداخت و با اشاره به جایگاه فارس و شیراز در تاریخ فرهنگ و ادبیات ایران گفت: اهمیت نام «از بلخ تا شیراز» در آن است که دو خاستگاه مهم در جغرافیای فرهنگی ایران را به یکدیگر پیوند می‌دهد؛ خاستگاه‌هایی که با نام مولانا، حافظ و سنت گسترده شعر فارسی در حافظه فرهنگی جهان ماندگار شده‌اند.
محمدجعفر امیرمحلاتی با تأکید بر نقش برجسته فارس در تاریخ ادبیات ایران افزود: از میان چهار چهره بزرگ شعر کلاسیک فارسی، سعدی و حافظ از خطه فارس هستند و آثار این بزرگان، از مرزهای جغرافیایی ایران فراتر رفته و در فرهنگ‌های گوناگون جهان جای گرفته است.
وی با اشاره به پیشینه حضور آثار ادبی ایرانی در محافل علمی و فرهنگی دیگر کشورها، بر ضرورت شناخت ظرفیت جهانی این میراث تأکید کرد و گفت: نام و اندیشه بزرگان ادبیات ایران را نمی‌توان در محدوده یک شهر یا سرزمین محصور کرد. این اندیشه‌ها، به دلیل برخورداری از مضامین انسانی و اخلاقی، قابلیت گفت‌وگو با فرهنگ‌ها و جوامع مختلف را دارند.
امیرمحلاتی همچنین با اشاره به سنت وقف و میزبانی فرهنگی در شیراز، این ویژگی‌ها را بخشی از سرمایه اجتماعی و تمدنی این شهر دانست و افزود: گسترش موقوفات علمی و فرهنگی را می‌توان نشانه‌ای از توجه تاریخی به پرورش نسل‌های آینده و استمرار دانش و فرهنگ دانست. فرهنگ میزبانی و روحیه مهرورزی نیز از ویژگی‌هایی است که در حافظه تاریخی و اجتماعی شیراز ریشه دارد.
این استاد و پژوهشگر با اشاره به ابعاد اخلاقی و اجتماعی شعر حافظ، بیت «آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است / با دوستان مروت، با دشمنان مدارا» را نمونه‌ای از ظرفیت شعر فارسی برای ارائه راهبردی انسانی در روابط اجتماعی و سیاسی دانست. وی همچنین با یادآوری نگاه مولانا به زندگی و انسان، بر ضرورت بهره‌گیری از ادبیات برای عبور از تنگ‌نظری‌ها و تقویت مدارا تأکید کرد.
امیرمحلاتی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به برخی اظهارنظرهای سخیف یکی از مقامات آمریکا درباره فرهنگ و تمدن ایران، بر ضرورت معرفی دقیق و گسترده میراث ادبی کشور به جهانیان تأکید کرد و یادآور شد که آشنایی با آثار بزرگان ادب فارسی می‌تواند زمینه شناخت عمیق‌تری از ظرفیت‌های تاریخی، فکری و انسانی ایران را فراهم آورد.
حافظ، سعدی و مولانا؛ معماران بزرگ ایران جان و دل
استاد ممتاز زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز که سال‌ها در حوزه مولوی‌پژوهی و عرفان اسلامی فعالیت داشته است، در سخنانی با اشاره به دوگانه «ایران آب و گل» و «ایران جان» اظهار کرد: همه انسان‌ها در یک جهان موازی با جهان کثرت زندگی می‌کنند؛ برخی از این جهان باخبرند و برخی بی‌خبر. این جهان، جهانی پر از تضادها و تناقض‌هاست.
محمدیوسف نیری افزود: بزرگان ما معماران خجسته فرهنگ جهانی ساختند که تا این روزگار، با همه عظمتش، هنوز جهانی مرموز و ناشناخته است؛ همان «ایران جان و دل» که در برابر «ایران آب و گل» قرار می‌گیرد. معماران فرهنگی بزرگی این ایران جان را ساختند؛ بزرگانی چون حافظ، سعدی، عطار، مولوی، سنایی و فردوسی.
وی در تبیین هندسه فرهنگ ایرانی تصریح کرد: هندسه فرهنگ مخصوص ایرانی، مثلثی متساوی‌الاضلاع است؛ یک ضلع آن خرد و معرفت، ضلع دیگر زیبایی و ضلع سوم آزادگی است. هرکدام از شاعران ممکن است یکی از این اضلاع را پررنگ‌تر داشته باشند.
استاد ممتاز دانشگاه شیراز با تأکید بر پیوند ناگسستنی جامعه ایرانی با میراث فرهنگی خود خاطرنشان کرد: جامعه ما در طول تاریخ با سعدی و حافظ و مولانا زندگی کرده و عجین شده است و یادمان باشد که بقای ما به همین جغرافیای ملکوتی، یعنی «ایران جان»، وابسته است.
نیری پایتخت ایران جان و دل را شیراز مینوی دانست و با اشاره به حضور ادیان و اقوام مختلف در شیراز، به روحیه مدارا و تساهل شیرازی‌ها اشاره کرد که با یکدیگر به بهترین شکل زندگی می‌کنند و به هم احترام می‌گذارند.
وی مولانا، حافظ و سعدی را مشاوران بزرگ روان‌شناسی توصیف کرد و گفت: ما باید از دبستان، عرفان زبان را به دانش‌آموزان بیاموزیم. در جهان متکثر امروز، آثار بزرگانی مثل حافظ و سعدی جامعه را تلطیف می‌کند، چراکه هنر بزرگ بزرگان ادب و فرهنگ ما این است که انسان‌سازی می‌کنند.
فرهنگ و ادب؛ سرمایه‌ای برای عبور از دشواری‌های تاریخی
معاون سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، نیز با قدردانی از دانشگاه شیراز برای برگزاری این رویداد، فرهنگ، هنر و ادبیات را از مهم‌ترین سرمایه‌های تاریخی و معنوی ملت ایران دانست.
سولماز دهقانی با اشاره به نقش شاهنامه فردوسی در پاسداری از هویت ایرانی و جایگاه سعدی و حافظ در بازسازی روحی و فرهنگی جامعه پس از دوره‌های دشوار تاریخی اظهار کرد: در فراز و نشیب‌های تاریخ، این فرهنگ و ادبیات بوده است که به جامعه ایرانی امکان داده تا پیوند خود را با هویت، زبان و ارزش‌هایش حفظ کند.
وی تأکید کرد: امروز نیز می‌توان با تکیه بر همین سرمایه ارزشمند، زمینه تقویت همبستگی اجتماعی، امید و گفت‌وگو را فراهم کرد. هنر و ادبیات تنها یادگار گذشته نیستند؛ بلکه می‌توانند در زندگی امروز جامعه نیز نقش‌آفرین باشند و به ما در مواجهه با مسائل و دشواری‌های زمانه یاری برسانند.
هنر و ادبیات؛ راهی برای بازگشت به آرامش و مهربانی شهری
معاون شهردار و رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، نیز با اشاره به هویت فرهنگی این شهر گفت: شیراز را می‌توان شهر آهستگی و تأمل دانست؛ شهری که ارزش آن تنها در رسیدن به مقصد خلاصه نمی‌شود، بلکه در کیفیت مسیر، تجربه زیستن و ارتباط انسان‌ها با یکدیگر نیز معنا پیدا می‌کند.
محمدعلی چوبینی با اشاره به شتاب فزاینده زندگی در شهرهای امروز افزود: سرعت و شتاب دائمی ممکن است فرصت تأمل، گفت‌وگو و توجه به ابعاد انسانی زندگی را از ما بگیرد. هنر و ادبیات می‌توانند به ما کمک کنند تا در میان این شتاب، دوباره فرصتی برای اندیشیدن، احساس کردن و برقراری ارتباطی عمیق‌تر با خود و دیگران بیابیم.
وی با اشاره به تلاش‌های مدیریت شهری برای نزدیک کردن هنر به لایه‌های مختلف جامعه اظهار کرد: یکی از رویکردهای فرهنگی مدیریت شهری، کاهش فاصله میان هنر و زندگی روزمره مردم است؛ به‌گونه‌ای که فعالیت‌های فرهنگی تنها به فضاها و گروه‌های خاص محدود نماند و امکان بهره‌مندی از آن برای اقشار مختلف جامعه فراهم شود.
معاون فرهنگی شهرداری شیراز همچنین مهربانی، لطافت طبع و روحیه شاعرانه مردم شیراز را از ویژگی‌هایی دانست که در پیوند با میراث ادبی و فرهنگی این شهر شکل گرفته و در گذر زمان تداوم یافته است.
برگزاری جشنواره با برنامه‌های فرهنگی و هنری
به گزارش ایسنا، در مراسم پایانی جشنواره «از بلخ تا شیراز»، اجرای موسیقی دف‌نوازی، فضای اختتامیه را با حال‌وهوایی متناسب با مضامین عرفانی و ادبی جشنواره همراه کرد. همچنین جوایزی به قید قرعه به دانشجویان اهدا شد.
جشنواره «از بلخ تا شیراز» به همت معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شیراز، با همکاری ویژه دانشکده ادبیات و علوم انسانی و مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز برگزار شد؛ رویدادی که تلاش داشت با پیوند دادن شعر، اندیشه، هنر و زندگی دانشگاهی، میراث مشترک فرهنگ فارسی را از قالب یادبودهای تاریخی فراتر ببرد و به تجربه‌ای زنده و قابل لمس برای نسل امروز تبدیل کند.
این جشنواره از هشتم مهرماه آغاز شده بود و تا ۲۲ مهرماه ادامه داشت. نشست‌های تخصصی، کارگاه‌های فرهنگی و ادبی و برنامه‌های متنوع در دانشکده‌ها و بخش‌های مختلف دانشگاه، از جمله بخش‌های این رویداد بود که با هدف ایجاد نشاط و پویایی در فضای دانشگاه، معرفی میراث غنی زبان و ادب فارسی و پیوند دادن نسل جوان با اندیشه‌های بزرگان فرهنگ و تمدن ایران برگزار شد.
انتهای پیام
