با این حال، زنان در میان مسئولیت‌های خانوادگی، شغلی و اجتماعی، گاهی آن‌قدر به سلامت و آسایش اطرافیان خود توجه می‌کنند که نیازهای جسمی و روانی خود را به فراموشی می‌سپارند.
روز جهانی سلامت زنان، فرصتی برای یادآوری این نکته است که مراقبت از خود، نه یک انتخاب تجملی، بلکه ضرورتی برای زندگی است. شناخت تغییرات بدن، انجام معاینات دوره‌ای، برخورداری از تغذیه مناسب، تحرک کافی و توجه به فشارهای روانی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌ها و حفظ کیفیت زندگی زنان داشته باشد؛ موضوعی که در کنار آگاهی فردی، به دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی و درمانی نیز وابسته است.
سلامت زنان، بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت جامعه است، زنانی که فرصت بیشتری برای مراقبت از خود دارند، می‌توانند با آرامش و توان بیشتری در عرصه‌های مختلف زندگی حضور داشته باشند. توجه به سلامت زنان باید از یک روز فراتر برود و به بخشی از فرهنگ خانواده، برنامه‌های اجتماعی و سیاست‌گذاری‌های حوزه سلامت تبدیل شود، چراکه هر قدمی برای حفظ سلامت زنان، گامی برای ساختن جامعه‌ای سالم‌تر است.
سلامت زنان را به بارداری و مادری محدود نکنیم
محقق پسادکتری دانشگاه علوم پزشکی تبریز و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی بناب در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر ضرورت توجه به سلامت زنان در تمام مراحل زندگی، گفت: سلامت زنان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌گذاری‌های هر جامعه برای ساختن آینده‌ای سالم‌تر، آگاه‌تر و تاب‌آورتر است و انتخاب‌های امروز در زمینه سبک زندگی، پیشگیری از بیماری‌ها، سلامت روان و مراقبت‌های باروری می‌تواند آثار بلندمدتی بر سلامت خانواده و جامعه داشته باشد.
دکتر زهرا قربانی با اشاره به شعار امسال این هفته با عنوان «سلامت زنان، انتخاب امروز، سرمایه فرداست»، اظهار کرد: این شعار به‌خوبی نشان می‌دهد که انتخاب‌های امروز ما در زمینه سبک زندگی، پیشگیری از بیماری‌ها، سلامت روان و مراقبت‌های باروری زنان، می‌تواند آثار بلندمدتی بر سلامت خانواده و جامعه داشته باشد.
وی با اشاره به محورهای هفت‌گانه هفته ملی سلامت بانوان ایرانی، افزود: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با هدف جلب توجه عمومی به ابعاد مختلف سلامت زنان، برای هر یک از روزهای این هفته محوری مشخص در نظر گرفته است.
قربانی ادامه داد: این محورها شامل سلامت بانوان و تاب‌آوری خانواده، سبک زندگی سالم و سلامت باروری بانوان، بانوان و مدیریت یائسگی، ارتقای سلامت روان زنان به‌عنوان عاملی مؤثر در سلامت روان خانواده، بانوان و فضای مجازی سالم، بانوان سالم و فرزندآوری و بانوان و سرطان‌های شایع است.
وی با بیان اینکه در تبیین اهمیت این هفته باید به مهم‌ترین چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکارهای ارتقای سلامت بانوان توجه کرد، گفت: پرداختن هدفمند به هر یک از این موضوعات می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی، تقویت رفتارهای پیشگیرانه و بهبود کیفیت زندگی زنان در مراحل مختلف عمر کمک کند.
سلامت زنان، ضرورتی فردی، خانوادگی و اجتماعی
این متخصص سلامت باروری با تأکید بر اینکه سلامت زنان نباید صرفاً به دوران بارداری، زایمان یا نقش مادری محدود شود، اظهار کرد: سلامت زنان باید تمام مراحل زندگی آنان، از نوجوانی و سنین باروری تا میانسالی و یائسگی را در بر بگیرد.زنان علاوه بر نقش مهمی که در سلامت خانواده و تربیت نسل آینده دارند، در عرصه‌های علمی، اجتماعی و اقتصادی نیز حضوری مؤثر دارند؛ بنابراین، توجه به سلامت آنان ضرورتی فردی، خانوادگی و اجتماعی است.
قربانی با اشاره به شرایط دشوار اجتماعی و اقتصادی و پیامدهای بحران‌هایی همچون جنگ، خاطرنشان کرد: در شرایطی که جامعه با فشارهای روانی و دشواری‌های اقتصادی و اجتماعی مواجه است، توجه به سلامت زنان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. سلامت زنان می‌تواند در افزایش تاب‌آوری خانواده مؤثر باشد، اما باید توجه داشت که تاب‌آوری به معنای تحمل بی‌پایان مشکلات نیست. زنان برای حفظ سلامت و ایفای نقش مؤثر خود به حمایت عاطفی خانواده، امنیت شغلی، دسترسی به خدمات سلامت و فرصت کافی برای مراقبت از خود نیاز دارند.
تقویت تاب‌آوری خانواده با حمایت از سلامت زنان
این محقق پسادکتری دانشگاه علوم پزشکی تبریز، سلامت بانوان و تاب‌آوری خانواده را یکی از محورهای مهم هفته ملی سلامت بانوان ایرانی دانست و گفت: یکی از پایه‌های خانواده سالم، برخورداری اعضای آن از سلامت جسمی و روانی است.
قربانی افزود: زنان در بسیاری از خانواده‌ها نقش مهمی در مدیریت شرایط دشوار و حفظ سلامت اعضای خانواده دارند؛ بااین‌حال، انباشته‌شدن مسئولیت‌های شغلی، خانوادگی و مراقبتی می‌تواند سلامت آنان را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت از زنان در محیط خانواده، بیان کرد: تقسیم عادلانه مسئولیت‌ها، حمایت عاطفی، ارتباط مؤثر میان اعضای خانواده و دسترسی به خدمات مشاوره‌ای از راهکارهای مهم برای تقویت تاب‌آوری خانواده است.
قربانی با اشاره به اهمیت سبک زندگی سالم در سلامت باروری بانوان، اظهار کرد: تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و پرهیز از دخانیات، علاوه بر پیشگیری از بیماری‌های مزمن، در حفظ سلامت باروری زنان نیز اهمیت دارند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه زنان به وضعیت سلامت خود، افزود: توجه به نظم قاعدگی، شناسایی اختلالات قاعدگی و مراجعه به‌موقع در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، بخشی از مراقبت‌های ضروری سلامت زنان است.
این متخصص سلامت باروری ادامه داد: برخی عوامل مانند مصرف دخانیات، بعضی بیماری‌ها و سابقه خانوادگی می‌توانند در خطر کاهش زودهنگام عملکرد تخمدان نقش داشته باشند؛ ازاین‌رو، آموزش و پیشگیری در این زمینه بسیار مؤثرتر از مراجعه دیرهنگام است.
یائسگی، مرحله‌ای طبیعی که نباید از مراقبت‌های سلامت در آن غافل شد
وی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر نظام سلامت و جامعه به دوران یائسگی، گفت: زنان ممکن است حدود یک‌سوم یا حتی بیشتر از عمر خود را در دوره پس از یائسگی سپری کنند؛ بنابراین، کیفیت زندگی آنان در این دوره اهمیت فراوانی دارد.
قربانی با بیان اینکه یائسگی مرحله‌ای طبیعی از زندگی زنان است، افزود: بااین‌حال، علائمی مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه، اختلال خواب، تغییرات خلقی و مشکلات ادراری یا جنسی ممکن است برای برخی زنان آزاردهنده باشد.
وی ادامه داد: توجه به سلامت استخوان‌ها، قلب و عروق و وضعیت متابولیک در این دوره ضروری است و آموزش پیش از یائسگی، اصلاح سبک زندگی و مراجعه برای ارزیابی و درمان علائم آزاردهنده می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی زنان کمک کند.
این محقق پسادکتری دانشگاه علوم پزشکی تبریز با تأکید بر اهمیت ارتقای سلامت روان زنان به‌عنوان عاملی مؤثر در سلامت روان خانواده، اظهار کرد: سلامت روان زنان باید به‌اندازه سلامت جسمی آنان مورد توجه قرار گیرد.فشارهای اقتصادی، مسئولیت‌های متعدد، مشکلات ارتباطی و پیامدهای بحران‌های اجتماعی می‌توانند زمینه‌ساز اضطراب، افسردگی و فرسودگی روانی شوند؛ ازاین‌رو، نباید از زنان انتظار داشت که همواره قوی باشند و مشکلات خود را بدون دریافت حمایت مدیریت کنند.
قربانی با اشاره به راهکارهای تقویت سلامت روان زنان، گفت: فراهم‌کردن فرصت گفت‌وگو، حمایت عاطفی، تقسیم مسئولیت‌های خانوادگی و دسترسی به خدمات تخصصی سلامت روان از اقدامات ضروری در این زمینه است درخواست کمک در زمان مناسب، نشانه ضعف نیست، بلکه اقدامی مسئولانه برای حفظ سلامت فرد و خانواده به شمار می‌رود.
ضرورت استفاده آگاهانه از فضای مجازی برای حفظ سلامت زنان
قربانی با اشاره به فرصت‌ها و چالش‌های فضای مجازی برای سلامت زنان، اظهار کرد: فضای مجازی در کنار فرصت‌های ارزشمند آموزشی و ارتباطی، می‌تواند زنان را در معرض اطلاعات پزشکی نادرست، تبلیغات گمراه‌کننده، مقایسه‌های آسیب‌زا درباره ظاهر بدن و اضطراب ناشی از پیگیری مداوم اخبار قرار دهد.
وی افزود: به‌ویژه در حوزه سلامت باروری، زیبایی و تغذیه، هر محتوایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود، الزاماً معتبر نیست.
این متخصص سلامت باروری توصیه کرد: زنان اطلاعات پزشکی را از منابع علمی و متخصصان صلاحیت‌دار دریافت کنند، از خوددرمانی بر اساس محتوای فضای مجازی بپرهیزند و برای حفظ سلامت روان خود، استفاده آگاهانه و متعادل از رسانه‌ها را در اولویت قرار دهند.
وی با اشاره به ارتباط نزدیک سلامت زنان و فرزندآوری، گفت: برای حمایت از فرزندآوری سالم، صرفاً توصیه به بارداری کافی نیست، بلکه مراقبت‌های پیش از بارداری، شناسایی بیماری‌های زمینه‌ای، تغذیه مناسب، دسترسی به خدمات باروری و مراقبت‌های دوران بارداری و پس از زایمان اهمیت زیادی دارند.
قربانی با تأکید بر ضرورت حمایت از مادران شاغل، افزود: با توجه به حضور گسترده زنان در مشاغل مختلف، حمایت از مادران شاغل، ایجاد شرایط مناسب برای سازگاری مسئولیت‌های شغلی و خانوادگی، دسترسی به خدمات مراقبت از کودک و برخورداری از حمایت‌های قانونی می‌تواند به کاهش فشار بر زنان کمک کند.
وی ادامه داد: سیاست‌های حمایت از فرزندآوری زمانی اثربخش‌تر خواهند بود که سلامت، انتخاب آگاهانه و امنیت اقتصادی و روانی خانواده‌ها را به‌طور هم‌زمان در نظر بگیرند.
این متخصص سلامت باروری با اشاره به اهمیت پیشگیری و تشخیص به‌موقع سرطان‌های شایع زنان، اظهار کرد: سرطان پستان و سرطان دهانه رحم از مهم‌ترین موضوعات سلامت زنان هستند که پیشگیری، تشخیص به‌موقع و دسترسی به خدمات مناسب در مدیریت آن‌ها اهمیت دارد.
وی افزود: افزایش آگاهی درباره علائم هشداردهنده، شناخت عوامل خطر و انجام غربالگری متناسب با سن و شرایط فردی می‌تواند به شناسایی به‌موقع بیماری‌ها کمک کند.
قربانی با تأکید بر ضرورت توجه زنان به علائم هشداردهنده، گفت: زنان باید بدانند که هر توده جدید پستان، تغییرات غیرطبیعی و پایدار، خونریزی غیرطبیعی واژینال یا هرگونه خونریزی پس از یائسگی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
وی خاطرنشان کرد: انجام غربالگری باید بر اساس توصیه‌های معتبر و شرایط فردی صورت گیرد؛ زیرا غربالگری با بررسی علائم مشکوک تفاوت دارد و نباید باعث تأخیر در مراجعه پزشکی شود.
قربانی با تأکید بر اینکه توجه به سلامت زنان نباید به روزها و مناسبت‌های خاص محدود شود، اظهار کرد: هفته ملی سلامت بانوان نباید صرفاً به افزایش آگاهی در چند روز محدود شود، بلکه به برنامه‌ریزی مستمر، آموزش عمومی، توسعه خدمات پیشگیرانه، تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و حمایت عملی از زنان در محیط خانواده، دانشگاه، محل کار و جامعه نیاز داریم.
وی افزود: سلامت زنان موضوعی صرفاً فردی یا خانوادگی نیست، بلکه بخشی از سرمایه انسانی و اجتماعی کشور به شمار می‌رود.
این محقق پسادکتری دانشگاه علوم پزشکی تبریز تأکید کرد: هر اقدامی که امروز برای ارتقای سلامت جسمی، روانی و باروری زنان انجام می‌دهیم، می‌تواند به شکل‌گیری نسلی سالم‌تر، خانواده‌هایی توانمندتر و جامعه‌ای تاب‌آورتر در آینده کمک کند.
سلامت زنان در گرو توجه به نیازهای جسمی و روانی است
یک متخصص زنان و زایمان در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر اینکه سلامت جامعه در گرو سلامت زنان است، گفت: سلامت جسمی، روحی، روانی و ذهنی افراد، موضوعی صرفاً فردی نیست، بلکه از عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و همچنین مسائل مرتبط با تعلیم و تربیت تأثیر می‌پذیرد؛ از این‌رو، ارتقای سلامت زنان نیازمند توجه هم‌زمان به شرایط زندگی و عوامل محیطی مؤثر بر سلامت آنان است.
دکتر عالیه قاسم‌زاده، با بیان اینکه محیط زندگی تأثیر قابل‌توجهی بر سلامت جسمی و روانی افراد دارد، اظهار کرد: بخشی از عوامل مؤثر بر سلامت به شرایط محیطی و اجتماعی وابسته است و بخشی دیگر نیز به انتخاب‌ها و تغییراتی مربوط می‌شود که افراد می‌توانند در سبک زندگی خود ایجاد کنند. برای مثال، پرهیز از مصرف دخانیات و الکل می‌تواند خطر بروز بسیاری از مشکلات مرتبط با سلامت را کاهش دهد و زمینه زندگی سالم‌تری را فراهم کند.
وی با تأکید بر نقش فعالیت بدنی در حفظ سلامت عمومی افزود: انجام روزانه حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط، یکی از اقدامات مهم برای داشتن زندگی سالم است. با این حال، بسیاری از مادران در جامعه مسئولیت‌های خانوادگی متعددی را بر عهده می‌گیرند و گاهی در مسیر رسیدگی به نیازهای دیگران، از سلامت خود غافل می‌شوند، در حالی که زنان نیز باید به سلامت جسمی و روانی خود توجه داشته باشند و مراقبت از خود را در کنار مسئولیت‌های خانوادگی جدی بگیرند.
زنان با چه تهدیدهای سلامتی روبه‌رو هستند؟
این متخصص زنان و زایمان با اشاره به برخی بیماری‌های شایع در میان زنان بیان کرد: افسردگی و برخی اختلالات روانی از جمله مشکلاتی هستند که زنان با آن‌ها مواجه می‌شوند. همچنین بیماری‌های خودایمنی، از جمله آرتریت روماتوئید و لوپوس، و برخی اختلالات تیروئیدی در زنان شیوع بیشتری دارند، بنابراین، آگاهی از علائم بیماری‌ها، مراجعه به‌موقع به پزشک و پیگیری وضعیت سلامت می‌تواند در تشخیص زودهنگام و مدیریت بهتر این مشکلات مؤثر باشد.
قاسم‌زاده با اشاره به اهمیت پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان‌های شایع در زنان گفت: سرطان پستان و سرطان دهانه رحم از جمله سرطان‌های مهم در حوزه سلامت زنان هستند و توجه به غربالگری و مراقبت‌های پزشکی مرتبط با این بیماری‌ها اهمیت زیادی دارد. زنان باید با توجه به سن، شرایط فردی و توصیه پزشک، معاینات و آزمایش‌های لازم را انجام دهند، ماموگرافی و آزمایش پاپ‌اسمیر از جمله روش‌هایی هستند که در ارزیابی و تشخیص زودهنگام این بیماری‌ها کاربرد دارند. تشخیص زودهنگام می‌تواند امکان آغاز به‌موقع درمان و بهبود پیامدهای بیماری را افزایش دهد.
وی در ادامه با اشاره به تغییر الگوی تغذیه و افزایش مصرف غذاهای آماده اظهار کرد: در سال‌های اخیر، اتکای بیشتر به فست‌فودها و رژیم‌های غذایی نامناسب، در کنار کاهش فعالیت بدنی، زمینه افزایش اضافه‌وزن و چاقی را به‌ویژه در میان جوانان فراهم کرده است. اصلاح عادات غذایی، استفاده از مواد غذایی سالم و متنوع و افزایش تحرک روزانه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کنترل وزن و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط با چاقی کمک کند.
این متخصص زنان و زایمان با اشاره به نقش استفاده طولانی‌مدت از ابزارهای دیجیتال در کاهش تحرک کودکان و نوجوانان ادامه داد: تلفن همراه، لپ‌تاپ و بازی‌های رایانه‌ای بخش قابل‌توجهی از اوقات فراغت کودکان را به خود اختصاص داده‌اند و در برخی موارد، فرصت فعالیت‌های بدنی و بازی‌های پرتحرک را کاهش داده‌اند. چاقی و اضافه‌وزن نیز علاوه بر تأثیر بر کیفیت زندگی، با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف، از جمله برخی سرطان‌ها، ارتباط دارند، به همین دلیل، ترویج تحرک بدنی و شکل‌گیری عادات غذایی سالم از دوران کودکی اهمیت ویژه‌ای دارد.
قاسم‌زاده با اشاره به توجه روزافزون به زیبایی ظاهری و انجام جراحی‌های زیبایی گفت: ظاهر افراد می‌تواند بر احساس رضایت از خود و اعتمادبه‌نفس آن‌ها تأثیر بگذارد، اما باید میان توجه به زیبایی و انجام مداخلات غیرضروری تفاوت قائل شد.
وی با انتقاد از گرایش به چهره‌های یکسان و افزایش تمایل به انجام عمل‌های زیبایی در ایران، بر ضرورت توجه به سلامت و پرهیز از تبدیل معیارهای ظاهری به عاملی برای نارضایتی از ویژگی‌های طبیعی چهره تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه جراحی، راهکار نخست برای مقابله با چاقی نیست، خاطرنشان کرد: پیشگیری از رسیدن اضافه‌وزن به مراحل شدید، از طریق اصلاح رژیم غذایی، فعالیت بدنی منظم و تغییر سبک زندگی، اهمیت زیادی دارد. جراحی‌های مرتبط با چاقی باید به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی و با توجه به شرایط پزشکی افراد بررسی شوند، از این‌رو، توجه به پیشگیری و ایجاد عادات سالم می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت زنان و ارتقای سلامت جامعه داشته باشد.
انتهای پیام
